Gotówka pod ochroną. Mieszkańcy zyskają nowe narzędzie do walki o bankomaty i usługi finansowe
Mieszkańcy Irlandii oraz właściciele małych firm będą mogli zgłaszać bezpośrednio do Banku Centralnego problemy związane z ograniczonym dostępem do gotówki w swoich społecznościach. To efekt nowych wytycznych przygotowanych przez regulatora finansowego, które mają wzmocnić obowiązujące już przepisy dotyczące dostępu do usług gotówkowych na terenie całego kraju.
Propozycje opracowane przez Bank Centralny oczekują obecnie na formalne zatwierdzenie przez wicepremiera i ministra finansów Simona Harrisa. Dokument ma być przyjęty w najbliższych dniach i będzie stanowił istotne uzupełnienie regulacji wprowadzonych w ubiegłym roku w odpowiedzi na rosnące obawy związane z ograniczaniem infrastruktury gotówkowej. Obowiązujące od 2024 roku przepisy określają minimalne standardy dostępności usług gotówkowych. Zakładają one między innymi, że określony odsetek mieszkańców każdego regionu musi znajdować się w odległości nie większej niż 10 kilometrów od bankomatu oraz punktu umożliwiającego wypłatę lub wpłatę gotówki. Ustalono również minimalną liczbę bankomatów przypadających na 100 tysięcy mieszkańców w poszczególnych regionach kraju.
Nowe wytyczne mają jednak uwzględniać sytuacje, w których lokalne społeczności odczuwają pogorszenie dostępu do gotówki, nawet jeśli formalnie spełnione są regionalne wskaźniki dostępności. Dzięki nowym rozwiązaniom mieszkańcy, przedsiębiorcy, organizacje społeczne oraz instytucje reprezentujące lokalne społeczności będą mogli zgłaszać swoje zastrzeżenia bezpośrednio do Banku Centralnego.
Mechanizm ten umożliwi szybszą reakcję na przypadki zamykania bankomatów, oddziałów bankowych czy punktów obsługi gotówkowej. Zgłoszenia będą mogły dotyczyć zarówno istniejących niedoborów, jak i sytuacji, w których istnieje ryzyko pogorszenia dostępu do usług finansowych w przyszłości. W przygotowanych wytycznych szczegółowo określono informacje, jakie będą musiały zostać zawarte w zgłoszeniu. Dokument opisuje również sposób oceny napływających sygnałów oraz kryteria, którymi będzie kierował się Bank Centralny przy podejmowaniu decyzji o ewentualnej interwencji.
Przy analizie poszczególnych przypadków regulator będzie brał pod uwagę szereg czynników. Znaczenie będą miały między innymi likwidacja bankomatów i oddziałów bankowych, zmiany liczby ludności, odległości do najbliższych punktów obsługi gotówkowej, lokalne uwarunkowania geograficzne, struktura demograficzna mieszkańców oraz wpływ sytuacji na poziom wykluczenia finansowego.
Temat dostępu do gotówki pozostaje istotny mimo dynamicznego wzrostu popularności płatności elektronicznych. W swoim pierwszym kwartalnym raporcie dotyczącym dostępu do gotówki, opublikowanym w lutym tego roku, Bank Centralny Irlandii ocenił, że infrastruktura gotówkowa w kraju „w dużej mierze odpowiada” wymogom określonym przez ministra finansów. Według raportu na terenie Republiki Irlandii funkcjonuje obecnie nieco ponad 4000 bankomatów oraz ponad 1200 punktów obsługi gotówkowej. Jednocześnie regulator odnotował sześć przypadków, w których wymagane standardy dostępności nie zostały spełnione.
Rząd podkreśla natomiast, że nowe przepisy mają zapewnić mieszkańcom i przedsiębiorcom pewność, że dostęp do gotówki pozostanie zagwarantowany niezależnie od postępującej cyfryzacji usług finansowych. Jak wskazał rzecznik ministra Simona Harrisa, społeczności lokalne otrzymają dzięki nowym wytycznym przejrzystą ścieżkę zgłaszania problemów w sytuacjach, gdy dostęp do gotówki zaczyna stawać się utrudniony.
Dodatkowym elementem nowych rozwiązań ma być większa przejrzystość procesu. Bank Centralny publikować ma informacje o wszystkich otrzymanych zgłoszeniach oraz o etapie ich rozpatrywania, co pozwoli zainteresowanym społecznościom śledzić przebieg postępowania.
Inicjatywa spotkała się z pozytywnym odbiorem organizacji reprezentujących mieszkańców terenów wiejskich, w tym Irish Rural Link, które już wcześniej poparły działania mające chronić dostęp do gotówki. Kwestia ta znalazła się w centrum debaty publicznej po przeglądzie sektora bankowości detalicznej, który wykazał, że część przedsiębiorstw ograniczyła lub całkowicie zrezygnowała z przyjmowania gotówki po upowszechnieniu płatności elektronicznych w okresie pandemii COVID-19.
To właśnie w odpowiedzi na te zmiany parlament przyjął w 2023 roku przepisy mające zagwarantować mieszkańcom możliwość korzystania z gotówki także w erze płatności cyfrowych. Nowe wytyczne stanowią kolejny krok w kierunku ochrony tej formy płatności i zapewnienia, że mieszkańcy wszystkich regionów kraju zachowają realny dostęp do podstawowych usług finansowych.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
