Trzy tygodnie do wyczerpania zapasów i widmo miesięcy bez samolotów

Kontynent stanął w obliczu logistycznego i gospodarczego tąpnięcia, które może uziemić miliony pasażerów i odciąć Europę od kluczowych rynków handlowych. Międzynarodowa Rada Portów Lotniczych (ACI) w dramatycznym liście do Komisji Europejskiej ostrzega, że jeśli Cieśnina Ormuz nie zostanie natychmiast otwarta, za zaledwie trzy tygodnie systemowa wydolność paliwowa sektora lotniczego w UE po prostu się załamie.

To nie jest jedynie problem turystów planujących letnie wakacje, ale uderzenie w system transportowy wart 851 miliardów euro rocznie, który utrzymuje 14 milionów miejsc pracy i odpowiada za ponad jedną czwartą wartości całego europejskiego eksportu.

Sytuacja jest tym bardziej poważna, że według dyrektora generalnego ACI Oliviera Jankovca, obecne struktury unijne działają po omacku. Ujawniono, że wewnątrz Wspólnoty nie istnieje żaden realny mechanizm mapowania czy monitoringu produkcji paliwa lotniczego. Podczas gdy ceny baryłki nafty lotniczej wystrzeliły do poziomu 150-200 dolarów, co dla wielu linii lotniczych jest barierą nie do przejścia przy ich kosztach operacyjnych, urzędnicy w Brukseli dopiero wzywani są do zestawienia potrzeb z realnymi rezerwami.

Branża domaga się drastycznych kroków – od zbiorowych zakupów paliwa przez UE, przez pomoc publiczną dla lotnisk, aż po zawieszenie rygorystycznych norm środowiskowych, które już teraz zniechęcają zewnętrznych dostawców do podpisywania kontraktów na nadchodzące lato.

Jednak nawet najbardziej optymistyczne scenariusze dyplomatyczne zakładające pełne odblokowanie Cieśniny Ormuz nie oznaczają końca kryzysu. Eksperci ds. energii studzą emocje i twierdzą, że samo otwarcie szlaku wodnego nie przywróci natychmiastowej płynności dostaw. Logistyka naftowa to proces bezwładny, więc ponowne uruchomienie łańcucha dostaw i transport surowców do np. europejskich odbiorców jest kwestią wielu dni, jeśli nie tygodni, których Europa po prostu nie ma.

Co gorsza, docierają do nas niepokojące informacje z samej Zatoki Perskiej. Wiele kluczowych rafinerii oraz terminali załadunkowych zostało fizycznie uszkodzonych w wyniku ostatnich napięć i działań militarnych. Niektóre z tych obiektów wymagają gruntownych napraw strukturalnych, a zanim zostaną ponownie dopuszczone do eksploatacji, upłyną miesiące. To oznacza, że nawet przy drożnej cieśninie, podaż surowca będzie drastycznie ograniczona przez dłuższy czas.

Europa znajduje się więc w kleszczach, bo z jednej strony kończą się zapasy operacyjne, a z drugiej – infrastruktura u źródła nie jest w stu procentach sprawna. Prośby o interwencję i identyfikację alternatywnych źródeł importu wydają się być jedyną deską ratunku, ale czas na ich wdrożenie nieubłaganie ucieka. Jeśli w najbliższych dniach nie zapadną odważne decyzje polityczne, omijające biurokratyczne ograniczenia, letni szczyt sezonu może stać się symbolem największego paraliżu komunikacyjnego w powojennej historii kontynentu.

Ryzyko, że samoloty pozostaną na pasach startowych z powodu pustych baków, stało się dziś realniejsze niż kiedykolwiek, a odpowiedzialność za to ponosi w największym stopniu Komisja Europejska, która nie zadziałała na czas.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Spencer Imbrock on Unsplash