Trump Tower nad Liffey? Sen o pomniku, który nie chce się śnić Dublinowi
Jest w tej opowieści coś z baśni o szklanej wieży i coś z irlandzkiej ballady o niespełnieniu. Eric Trump przyjeżdża do Doonbeg, patrzy na zielone pola, słucha wiatru znad Atlantyku i mówi na głos to, co w rodzinie Trumpów krąży od lat: Trump Tower w Dublinie. Wysoka, błyszcząca, złota jak ambicja. Pomnik ojca i monument epoki w jednym.
Marzenie jest proste, niemal dziecięce. Globalne miasto, europejska stolica technologii, krążący pieniądz, turyści płyną nieprzerwanym strumieniem, a nad rzeką Liffey wyrasta wieża z nazwiskiem, które zna każdy taksówkarz świata. Tyle że Dublin to nie Manhattan, a Irlandia nie jest planszą Monopoly, bo tu kostką rzuca się wolniej.
Eric Trump mówi z rozbrajającą szczerością, że irlandzki system planowania można nazywać niemrawym i dodaje, że gdyby nie przepisy, miliony dolarów już by tu pracowały. Natomiast rodzina Trumpów zainwestowałaby więcej, szybciej i wyżej. To narracja stara jak globalny kapitał: dajcie nam przestrzeń, a damy wam blask. Problem w tym, że Irlandia pamięta, czym kończy się ślepy zachwyt blaskiem.
Trumpowie mają już Doonbeg, luksusowy ośrodek wypoczynkowy z polem golfowym, który bywał i perłą, i kulą u nogi. Nie zważając jednak na pojawiające się od czasu do czasu niepochlebne opinie, Eric zapowiada, że jego ojciec pojawi się na Irish Open. Chce, by Doonbeg znów było wielkim wydarzeniem, a nie tylko piękną pocztówką z przypisem „kontrowersje”, czyli golf jako dyplomacja miękkiej siły, a murawa zamiast mównicy, więc elegancki gest, bez facebookowych wpisów.
To można jeszcze przeżyć, mówią rdzenni mieszkańcy wyspy, ale wieża w Dublinie to już inna liga. To nie sport, to symbol, a symbole w tym mieście mają długą pamięć. Tu wysokości budynków nie mierzy się wyłącznie metrami, lecz społeczną zgodą. Dublin jest miastem, które uczyło się na błędach boomu, pękniętej bańki i cudzych obietnic. Miastem, które woli kamień niż szkło i historię niż hologram.
W tle pobrzmiewa klasyczna melodia konfliktu i pojawia się inwestor kontra planista, tempo rynku kontra rytm miasta. Trumpowie mówią, że świat pędzi, ale Irlandia się waha i odpowiada, choć znacznie ciszej, miasto to nie sprint, to marsz. Trzeba widzieć cień, jaki rzuca wieża, i wiedzieć, na kogo spadnie.
Jest też kwestia nazwiska, ponieważ Trump Tower nie jest neutralnym logo. To znak polityczny, kulturowy, emocjonalny, a ten dla jednych synonim sukcesu, natomiast dla innych – polaryzacji. W Dublinie, gdzie pamięć kolonialna i wrażliwość społeczna są żywe, pomnik jednego człowieka zawsze będzie czymś więcej niż architekturą, więc może stać się deklaracją. Jednak nie da się zbyć tego marzenia machnięciem ręki. Globalny kapitał nie śni bez powodu. Dublin jest atrakcyjny, jest stabilny, ale jest też głodny inwestycji, choć pojawia się pewien problem, czyli na jakich warunkach i w czyim imieniu.
Trump Tower nad Liffey może pozostać snem, opowieścią snutą przy kominku w Doonbeg. Może też stać się testem dojrzałości miasta, czy potrafi powiedzieć „tak” bez utraty tożsamości albo „nie” bez kompleksów. W tej historii nie ma czarnych charakterów ani rycerzy w złotych zbrojach. Jest tylko stare europejskie miasto i amerykańska ambicja, które patrzą na siebie przez szybę.
Jedno jest pewne, Dublin nie lubi być pomnikiem cudzych marzeń, bo bardziej lubi być sobą i to właśnie czyni go wartym marzeń – nawet rodziny Trumpów.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Fot. CC BY 2.0 David Wilson
