Słoneczny spektakl nad Irlandią i Europą. Zaćmienie słońca, jakiego nie było od dekad

Przed nami jedno z najbardziej niezwykłych zjawisk astronomicznych ostatnich lat. Już w najbliższą środę 12 sierpnia niebo nad Europą i Północnym Atlantykiem stanie się areną wyjątkowego widowiska. Choć pasa całkowitego cienia doświadczą mieszkańcy i pasjonaci na Grenlandii, Islandii, w Hiszpanii, Rosji oraz na niewielkim fragmencie Portugalii, to w całej Irlandii przyćmienie naszej gwiazdy sięgnie wręcz widowiskowych wartości.

Zachód wyspy w cieniu księżyca

W Irlandii zjawisko to przybierze formę bardzo głębokiego zaćmienia częściowego. Szczególnie spektakularne widoki czekają mieszkańców zachodnich i południowych rejonów kraju, gdzie tarcza słoneczna zostanie przysłonięta aż w 98%. Na wschodzie i północy zakrycie sięgnie niemal równie imponujących 94%. Cały proces rozpocznie się tuż po godzinie 18:00, kiedy krawędź księżyca wejdzie na tarczę słońca. Szczyt fazy maksymalnej przypadnie chwilę po godzinie 19:00, a tuż po 20:00 nasz naturalny satelita opuści słoneczną tarczę. Z racji tego, że spektakl rozegra się w godzinach wczesnowieczornych – niedługo przed zachodem – obserwatorzy odczują odczuwalny spadek temperatury, wyraźne pociemnienie krajobrazu oraz charakterystyczną ciszę w przyrodzie.

Jak zaznacza dyrektor Dublin Institute of Advanced Studies (DIAS) w Dunsink Observatory profesor Peter Gallagher, to prawdziwie unikalne wydarzenie. Kolejne tak głębokie zaćmienie słońca będzie widoczne w tym rejonie świata dopiero w 2090 roku. Mieszkańcy Zielonej Wyspy po raz ostatni oglądali porównywalne zjawisko w 1999 roku.

Naukowcy w powietrzu, tłumy w obserwatoriach

Wydarzenie wzbudza ogromne emocje nie tylko wśród amatorów, ale i w świecie naukowym. Profesor Peter Gallagher znajdzie się na pokładzie samolotu Irlandzkich Korpusów Powietrznych, patrolującego przestrzeń około 400 kilometrów od zachodniego wybrzeża kraju. Zespół wykorzysta specjalistyczny włoski teleskop słoneczny do wykonania zdjęć wysokiej rozdzielczości korony słonecznej, niezwykle gorącej warstwy atmosfery słońca. W tym samym czasie analogiczne badania nad północnym Atlantykiem, na zachód od Islandii, prowadzić będzie amerykańska agencja kosmiczna NASA.

W całej Irlandii organizowane są masowe imprezy oglądania nieba. Wydarzenia przygotowały m.in. obserwatoria w Dunsink, Dublinie i Armagh, zamek Blackrock w Cork, a także Uniwersytet w Maynooth, Queen’s University w Belfaście i stołeczny Phoenix Park. Zainteresowanie przeszło najśmielsze oczekiwania organizatorów. Dr Emma Whelan z Wydziału Fizyki Maynooth University przyznała, że placówka wyprzedała wszystkie 450 biletów, a na listach rezerwowych czekają setki chętnych. Osoby planujące udział w oficjalnych pokazach powinny bezwzględnie sprawdzić dostępność miejsc przed wyruszeniem w drogę.

Jak bezpiecznie obserwować spektakl?

Astrofizycy i lekarze przypominają o kluczowych zasadach bezpieczeństwa. Bezpośrednie patrzenie na słońce – nawet przy 98-procentowym przysłonięciu – stwarza wysokie zagrożenie dla wzroku i może doprowadzić do trwałego uszkodzenia siatkówki.

• Czego unikać: Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przyciemniane szyby, płyty CD czy lornetki bez specjalistycznych filtrów nie zapewniają żadnej ochrony przed szkodliwym promieniowaniem.
• Czego używać: Bezpieczną obserwację gwarantują wyłącznie certyfikowane okulary z filtrem ISO 12312-2 oraz dedykowane filtry na teleskopy i obiektywy aparatów.
• Proste metody domowe: Jeśli nie posiadamy certyfikowanych okularów dr Emma Whelan sugeruje zastosowanie metody projekcji otworkowej (camera Obscura). Wystarczy wykonać mały otwór w tekturowym pudełku, aby bezpiecznie rzutować obraz przysłanianej tarczy słonecznej na wewnętrzną ściankę.

Czeka więc nas wieczór pełen niezapomnianych wrażeń, a przy sprzyjającej aurze i zachowaniu odpowiednich środków ostrożności będziemy świadkami spektaklu, który przejdzie do historii współczesnej astronomii.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Alpesh Jogia on Unsplash