Nawarstwiający się kryzys energetyczny. Statystyki pokazują bezwzględną prawdę o finansach gospodarstw domowych

Rzeczywistość finansowa dynamicznie się zmienia, a najnowsze zestawienia pokazują niepokojącą tendencję, która staje się udziałem setek tysięcy rodzin. Opublikowane właśnie przez Komisję Regulacji Usług Publicznych (CRU) nowe dane, wyłaniają ponury obraz stanu portfeli i wyraźnie wskazują, że obciążenia związane z podstawowymi opłatami przerosły możliwości spłat wielu odbiorców.

Rynek prądu i gazu dynamicznie reaguje na globalną sytuację geopolityczną, a w efekcie pojedyncze domostwa zmagają się z zaległościami, które z miesiąca na miesiąc wyłącznie rosną. Co ciekawe, dynamika narastania długu przyspieszyła w niespotykanym dotąd tempie, stawiając pod znakiem zapytania stabilność socjalną szerokiej grupy społecznej.

Spoglądając na szczegółowe podsumowania finansowe, trudno przegapić skalę zjawiska. Okazuje się, że w okresie trzech miesięcy kończącym się w lipcu, liczba osób spóźniających się z regulowaniem opłat za energię elektryczną osiągnęła poziom 323 559. W praktyce oznacza to, że dokładnie co siódmy odbiorca energii elektrycznej w kraju ma problem z terminowym uiszczaniem należności. Jeśli porównamy te dane z pierwszym kwartałem tego samego roku, kiedy to podobnych przypadków odnotowano 319 000, zauważalny staje się nieprzerwany trend wzrostowy. Jeszcze wymowniejsze pozostaje spojrzenie w nieco dłuższą perspektywę czasową.

Na początku 2023 roku problem ten dotyczył niecałych 201 000 gospodarstw domowych. Zestawiając te dwie wartości, otrzymujemy dramatyczny skok o 61 procent w przeciągu zaledwie trzech lat.

Warto się tu zatrzymać i zastanowić nad strukturą oraz wysokością tego zadłużenia. Średnia kwota nieuregulowanych opłat za prąd wynosi obecnie 509 euro. Co ważne, nie jest to jedynie chwilowa zwłoka wynikająca z niedopatrzenia, ponieważ z raportu regulacyjnego wyłania się informacja, że około 191 tysięcy osób opóźnia się z zapłatą przez okres trzech miesięcy lub dłużej. Sytuacja na rynku gazu wygląda równie niepokojąco.

Prawie 188 tysięcy odbiorców błękitnego paliwa ma problem z uregulowaniem swoich zobowiązań, przy czym średnia zaległość plasuje się na poziomie 206 euro. Matematyka jest tutaj bezwzględna i ponad jeden na czterech klientów korzystających z gazu nie jest w stanie terminowo opłacić przysyłanych rachunków.

Tymczasem krajobraz rynkowy zwiastuje kolejne wyzwania. Zaledwie dzień po ogłoszeniu przygnębiających wskaźników przez CRU, kolejny kluczowy podmiot sektora energetycznego zapowiedział modyfikację swoich taryf. Zmiany te są bezpośrednią konsekwencją rosnących stawek hurtowych, na które kluczowy wpływ ma napięta sytuacja międzynarodowa oraz rozwój konfliktu w rejonie Zatoki Perskiej.

Taka sekwencja zdarzeń wpływa bezpośrednio na rynek ziemnego gazu skroplonego. Statystyki pokazują przecież wyraźnie, jak mocno sektor wytwórczy zależy od tego surowca, a w ubiegłym roku aż około 40 procent energii elektrycznej wytworzono w oparciu o gaz ziemny. Gdy cenowy szczyt na giełdach europejskich sięga poziomów nienotowanych od trzech lat, automatycznie przekłada się to na portfele odbiorców końcowych.

Ciągły wzrost cen energii ma także swoje drugie, strukturalne tło. Do rosnących kosztów samej opłaty za zużyty surowiec dochodzą obciążenia wynikające z infrastruktury. Od przyszłego miesiąca właściciele nieruchomości zostaną obarczeni wyższymi opłatami sieciowymi, które na pojedynczym rachunku przełożą się na wzrost o 41 euro rocznie. Warto nadmienić, że te dodatkowe koszty nakładają się na już istniejącą opłatę sieciową, której przeciętna wysokość oscyluje wokół 500 euro na rok.

Z informacji przekazanych przez regulatora wynika, że ten komponent kosztowy tworzy zwykle około 30 procent ostatecznej kwoty na rachunku za prąd. Zebrane w ten sposób środki, służyć mają modernizacji i rozbudowie linii przesyłowych, natomiast zapotrzebowanie na inwestycje w tym sektorze oszacowano na kwotę sięgającą do 18 miliardów euro na przestrzeni najbliższych pięciu lat.

Zbierając wszystkie te czynniki w jedną całość, obraz staje się wyjątkowo ciężki dla zwykłego odbiorcy prądu i gazu. Według oficjalnych danych publikowanych przez unijny urząd statystyczny Eurostat, Irlandia zajmuje obecnie pierwsze miejsce pod względem wysokości kosztów energii elektrycznej w całej Europie.

Połączenie tych rekordowych cen bazowych, rosnących opłat stałych, restrukturyzacji sieci przesyłowych oraz trudnej sytuacji na globalnych rynkach surowcowych sprawia, że budżety domowe zostały wystawione na ciężką próbę. Złożoność tego problemu i skala zjawiska wskazują jasno, że kryzys we wnoszeniu opłat energetycznych, przestał być jedynie incydentalnym problemem jednostek, a stał się poważnym wyzwaniem o charakterze społecznym.

Eksperci są zdania, co z kolei nie napawa optymizmem, że po sezonie zimowym, ilość zadłużonych gospodarstw domowych wzrosnąć może o kolejne 10 do 12 procent.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Luigy Ghost on Unsplash