Irlandia między zasadami a rynkiem. Waszyngtońskie zapowiedzi budzą niepokój w Dublinie

Irlandia znalazła się w punkcie, który premier Micheál Martin bez wahania nazwał „poważnym momentem”. Zapowiedzi płynące z Waszyngtonu uderzają w sam rdzeń irlandzkiego modelu gospodarczego, opartego na otwartości handlu i bliskich relacjach z największym partnerem eksportowym, więc Stanami Zjednoczonymi.

Prezydent USA Donald Trump ogłosił, że od 1 lutego nałoży 10-procentowe cła na ośmiu europejskich sojuszników, jeśli nie zgodzą się oni na zakup Grenlandii, półautonomicznego terytorium należącego do Danii. W tej samej wypowiedzi nie wykluczył użycia siły militarnej w celu przejęcia wyspy. Dla europejskich stolic była to deklaracja szokująca w formie i treści, a dla Dublina – sygnał realnego ryzyka gospodarczego.

Podczas pytań do przywódców w parlamencie Micheál Martin podkreślił, że relacje gospodarcze między Irlandią a USA są „krytyczne”. To z USA pochodzi ogromna część bezpośrednich inwestycji zagranicznych, a tysiące miejsc pracy w sektorach technologii, farmacji i usług finansowych jest bezpośrednio powiązanych z amerykańskimi firmami. „Musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby chronić miejsca pracy, które od tego zależą, nie rezygnując przy tym z podstawowych zasad” – powiedział premier. Jak zaznaczył, stawka jest wysoka, a sytuacja „bardzo poważna”.

Irlandia, jako jedno z najbardziej otwartych gospodarczo państw Unii Europejskiej, wyjątkowo mocno odczułaby skutki ewentualnej wojny handlowej. Choć zapowiedzi ceł dotyczą ośmiu europejskich sojuszników, ich konsekwencje szybko rozlałyby się na cały jednolity rynek. Dublin nie ma przy tym pola do samodzielnych negocjacji, bo odpowiedź musi być europejska.

Premier Martin zapowiedział, że Europa przyjmie „stanowcze, oparte na zasadach i silne stanowisko”, jednocześnie podkreślając, że najlepszym wyjściem pozostaje dialog. Jego wypowiedzi jasno pokazują napięcie między pragmatyzmem a zasadami, czyli chęcią ochrony gospodarki i miejsc pracy z jednej strony oraz koniecznością obrony porządku opartego na umowach międzynarodowych z drugiej. „Jeśli Stany Zjednoczone chcą arbitralnie zerwać umowę, to jest to ich sprawa, ale Europa powinna być bardzo klarowna. Zawarliśmy porozumienie. Chcemy honorować umowy, które zawarliśmy” – powiedział premier.

W jego ocenie wojna handlowa byłaby scenariuszem skrajnie destrukcyjnym. Ucierpieliby nie tylko europejscy pracownicy i przedsiębiorcy, lecz także amerykańska gospodarka, a skutki odczułby cały światowy system handlu.

*

Dla Irlandii to test dojrzałości politycznej i gospodarczej, bo kraj, który przez dekady budował swoją pozycję na stabilności, przewidywalności i zaufaniu inwestorów, musi dziś zmierzyć się z nową, znacznie bardziej nieprzewidywalną rzeczywistością. W Dublinie panuje świadomość, że w relacjach z Waszyngtonem stawką nie są jedynie taryfy celne, lecz fundamenty modelu rozwoju, na którym opiera się irlandzki sukces ostatnich kilkudziesięciu lat.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Fot. Public domian The White House