Rekordowa skala bezdomności – kryzys wyłącznie narasta

Liczba osób korzystających z tymczasowych noclegowni osiągnęła najwyższy poziom w historii. Na koniec lutego z zakwaterowania tymczasowego korzystało 17 308 osób, o 196 więcej niż w poprzednim miesiącu. Dane opublikowane przez Departament Mieszkalnictwa obejmują 11 851 dorosłych oraz 5457 dzieci. To wartości rekordowe i potwierdzające stały, wieloletni wzrost bezdomności w kraju.

Statystyki nie obejmują osób śpiących na ulicy ani tych przebywających w szpitalach, ośrodkach dla uchodźców oraz w schroniskach dla ofiar przemocy domowej. Mimo to pokazują wyraźnie, jak dużą presję odczuwa system wsparcia dla bezdomnych, szczególnie tuż przed wejściem w życie rządowej reformy czynszowej, która obowiązuje od początku marca. W ciągu ostatniej dekady liczba osób korzystających z zakwaterowania tymczasowego uległa niemal potrojeniu. W lutym 2016 roku było to 5811 osób. Wzrost ten nakłada się na spór polityczny dotyczący skutków reformy czynszowej. Rząd argumentuje, że zmiany zwiększą bezpieczeństwo najemców i poprawią podaż mieszkań. Opozycja wskazuje natomiast, że nowe regulacje podniosą koszty wynajmu o tysiące euro rocznie i zwiększą liczbę eksmisji, a tym samym liczbę osób trafiających do systemu bezdomności.

Ustawa wprowadziła nowe zasady dotyczące Stref Presji Czynszowej, rozszerzając je na cały kraj. Oznacza to konieczność naliczania czynszów według stopy inflacji lub ustalonego poziomu referencyjnego. Wszystkie umowy najmu rozpoczynające się 1 marca obowiązują przez minimum sześć lat. Po ich zakończeniu właściciele mogą podnieść stawki ponad obowiązujące limity, aby dopasować je do aktualnych cen rynkowych. Nowe budynki mieszkalne zostały z tych limitów wyłączone. Duzi właściciele nieruchomości, mający co najmniej czterech najemców, nie mogą od marca przeprowadzać eksmisji bez orzekania o winie. Mniejsi właściciele mają taką możliwość jedynie w ograniczonych sytuacjach, na przykład z powodu trudności finansowych lub konieczności zamieszkania członka rodziny. Jeżeli skorzystają z tej możliwości, nie mogą podnieść czynszu przez cały sześcioletni okres umowy.

Organizacje wspierające osoby bezdomne sygnalizują coraz bardziej dramatyczne przypadki. Dyrektor wykonawcza Simon Communities of Ireland Ber Grogan podkreśla, że ludzie posuwają się do skrajnych zachowań, by zabezpieczyć miejsce do spania. Zwraca uwagę na głębokie poczucie bezradności wielu osób, na próby samobójcze oraz na przypadki wykreślania z list mieszkaniowych bez jasnego uzasadnienia. Wskazuje też, że osoby dotknięte bezdomnością żyją w ciągłym strachu i najlepiej rozumieją, w których miejscach system zawodzi.

Grogan podkreśla, że bezdomność staje się zjawiskiem stałym, przewidywalnym i powracającym w regularnych raportach, co prowadzi do groźnej normalizacji problemu. Zwraca uwagę, że państwo nie może akceptować takiego stanu rzeczy i, że konieczne jest realne wzmocnienie działań na rzecz osób, które nie mają stabilnego miejsca do życia.

Rekordowe liczby wskazują, że system mieszkaniowy jest w punkcie krytycznym. Wraz z wprowadzeniem nowych przepisów debata o równowadze między bezpieczeństwem najemców, dostępnością mieszkań i interesami właścicieli będzie tylko przybierać na intensywności. Bez względu na stanowiska polityczne dane jednoznacznie wskazują, że bezdomność pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań społecznych w kraju.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Mihály Köles on Unsplash