Oddech ulgi w cieniu rosnących rachunków. Stabilizacja cen energii i nowe pancerze ochronne dla konsumentów

Nadchodzący sezon grzewczy wywołuje wśród mieszkańców Irlandii niemal automatyczny skok ciśnienia. Wraz ze spadkiem temperatur pojawia się dobrze znana niepewność dotycząca tego, jak głęboko trzeba będzie sięgnąć do kieszeni, aby ogrzać dom czy oświetlić mieszkanie. Tym razem z rynku napływa jednak strumień wiadomości, które przynajmniej w części pozwalają spojrzeć na nadchodzące miesiące z nieco większym spokojem.

Przełamanie spirali niepewności idzie dwutorowo, bo z jednej strony dostajemy rynkowe decyzje stabilizujące stawki, z drugiej zaś – zdecydowaną interwencję państwowego regulatora, który uszczelnia system wsparcia dla najbardziej wrażliwych gospodarstw domowych.

Kluczowym sygnałem świadczącym o chęci powstrzymania cenowego chaosu stała się deklaracja firmy PrepayPower. Ten największy w kraju dostawca energii w systemie przedpłatowym, obsługujący 180 tysięcy odbiorców prądu oraz 60 tysięcy klientów korzystających z gazu, zadeklarował zamrożenie stawek na najbliższe miesiące. Gwarancja braku podwyżek obejmie około 200 tysięcy gospodarstw domowych i ma obowiązywać co najmniej do marca 2027 roku. Decyzja ta ma szczególny ciężar gatunkowy, gdy zestawimy ją z trudnym tłem rynkowym. PrepayPower podjęło ten krok mimo odnotowywanego skoku hurtowych cen surowców oraz stałych obaw o stabilność europejskich dostaw błękitnego paliwa.

Warto pamiętać, że ścieżka cenowa w ostatnich miesiącach bywała wyboista. Jeszcze w czerwcu br. ten sam dostawca podniósł stawki za prąd o 8,8 proc., a za gaz o 10,6 proc., co wpisywało się w ogólnokrajowy trend podwyżek serwowanych przez większość kluczowych graczy. Zjawisko to precyzyjnie oddają twarde wskaźniki gospodarcze. Z opublikowanych przed chwilą danych Centralnego Urzędu Statystycznego wynika, że produkty energetyczne – spięte w jedną kategorię obejmującą prąd, gaz i paliwa – podrożały w skali roku do września aż o 15,3 proc. Tym bardziej więc zapowiedź sztywnego trzymania cen do wiosny kolejnego roku daje klientom rzadki komfort przewidywalności wydatków.

Równolegle do inicjatyw komercyjnych bardzo mocne wsparcie nadeszło ze strony Komisji Regulacji Usług Publicznych (CRU). Państwowy regulator postanowił wdrożyć pakiet natychmiastowych środków osłonowych, odpowiadając na niepokojącą skalę zadłużenia społeczeństwa. Liczby ujawnione przez urzędników nie pozostawiają złudzeń co do skali problemu: w lipcu br. zaległości w opłatach za prąd posiadało aż 14 proc. gospodarstw domowych (ponad 322 tysiące klientów) ze średnim długiem przekraczającym 500 euro. W przypadku gazu sytuacja wygląda jeszcze trudniej, bo z płatnościami spóźniała się ponad jedna czwarta odbiorców (27 proc., czyli niemal 189 tysięcy podmiotów), a średnia kwota zadłużenia przekraczała 200 euro.

Odpowiedzią na te alarmujące statystyki ma być gruntowna zmiana zasad traktowania dłużników przez koncerny energetyczne. Od teraz wszelkie plany spłaty muszą być elastycznie dopasowane do faktycznych możliwości finansowych rodziny. Płatności z góry przestały być obowiązkowym wymogiem i stały się jedynie dobrowolną opcją, a minimalny okres na wyjście z dołka finansowego wydłużono do co najmniej 18 miesięcy. Co niezwykle istotne, CRU wymusiło na dostawcach, by w pierwszej kolejności szukali realnych rozwiązań polubownych we własnym zakresie, zamiast z miejsca odsyłać ludzi w trudnej sytuacji do organizacji charytatywnych i doradczych, takich jak MABS czy St. Vincent de Paul.

Regulator utrzymał także szereg rozwiązań chroniących użytkowników liczników przedpłatowych. Potrącenie na poczet zadłużenia przy doładowaniu karty nie może przekroczyć 15 proc. wpłacanej kwoty. Zwiększony awaryjny kredyt na poziomie 20 euro pozostanie standardem, a opłata w wysokości 200 euro za przejście z systemu przedpłatowego na tradycyjny rozliczeniowy wciąż pozostaje zawieszona.

Ponadto dostawcy zostali zobowiązani do automatycznego przenoszenia osób z trudnościami na najniższe dostępne taryfy oraz zapewnienia profesjonalnie przeszkolonego personelu do kontaktów kryzysowych.

Całości działań osłonowych dopełnia trwające pięć miesięcy moratorium na odłączanie usług w okresie zimowym dla odbiorców znajdujących się w specjalnych rejestrach, podczas gdy klienci o krytycznym znaczeniu dla zdrowia objęci są całkowitą ochroną przed odcięciem prądu czy gazu. Do początku grudnia dostawcy mają również obowiązek aktywnego promowania rejestru klientów wrażliwych poprzez wiadomości tekstowe, e-maile i portale internetowe.

Synergia rynkowej stabilizacji stawek z rygorystycznym parasolem ochronnym rozpostartym przez regulatora daje realną szansę na to, że nadchodząca zima okaże się dla portfeli domowych znacznie mniej dotkliwa, niż jeszcze niedawno można było przypuszczać.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Fot. CC 277volts