Najdroższy prąd w Europie. Rachunek, który wystawia się całemu społeczeństwu
Irlandia znów wraca na niechlubny szczyt europejskiego rankingu, ale tym razem jako kraj z najwyższymi cenami energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w Unii Europejskiej. I nie jest to jednorazowy wybryk rynku, lecz konsekwencja systemu, który od lat działa jak dobrze naoliwiona maszyna… tyle że mieląca portfele obywateli.
Dane Eurostatu nie pozostawiają złudzeń i koszt 100 kWh energii elektrycznej wynosi tu 40,42 euro. Dla porównania w Niemczech 38,69 euro, w Belgii 34,99 euro. Średnia unijna? Znacznie niżej. Irlandzkie gospodarstwa domowe płacą ponad 40% więcej niż przeciętny Europejczyk. Za tymi liczbami kryją się konkretne pieniądze. Przeciętna rodzina wydaje rocznie o około 480 euro więcej niż wynosi średnia UE, a to dopiero początek. Firma PrepayPower jako pierwsza od czasu napięć geopolitycznych na Bliskim Wschodzie ogłosiła kolejne podwyżki, czyli prąd droższy o 8,8%, gaz o 10,6%. W praktyce oznacza to dodatkowe 168 euro rocznie za energię elektryczną i około 170 euro za gaz.
Na horyzoncie widać kolejne podwyżki i minister Darragh O’Brien ostrzega, że ceny prądu mogą wzrosnąć nawet o 9%. Ponad milion klientów Electric Ireland czeka w napięciu, czy będą następni.
Co istotne, nawet połowa typowego rachunku za prąd to tzw. opłaty sieciowe, koszty utrzymania infrastruktury, czyli słupów, kabli, stacji przekaźnikowych. Przy średnim rachunku rzędu 1700 euro rocznie oznacza to około 850 euro wydawanych nie na samą energię, lecz na jej „dostarczenie”. Eksperci nie mają złudzeń. Daragh Cassidy wskazuje na rozproszoną zabudowę i niewielką gęstość zaludnienia jako główne źródło wysokich kosztów. Utrzymanie infrastruktury dla domów rozsianych po kraju kosztuje więcej niż w gęsto zabudowanych państwach Europy.
Irlandia wciąż opiera ponad 40% produkcji energii elektrycznej na gazie, więc paliwie, którego cena od czasu wojny w Ukrainie niemal się potroiła. Gdy inne kraje inwestowały w energię wodną czy jądrową, tutaj często wybierano rozwiązania krótkoterminowe. Efekt? System, który reaguje na każdy globalny wstrząs jak rozedrgany kompas. Do tego dochodzi presja ze strony centrów danych – energochłonnych gigantów cyfrowej gospodarki. Rosnąca liczba takich obiektów zwiększa zapotrzebowanie na energię i wymusza kosztowne modernizacje sieci.
Krytycy nie przebierają w słowach i posłanka Lynn Boylan twierdzi, że gospodarstwa domowe płacą za rozwój infrastruktury wielokrotnie więcej niż centra danych, które z niej korzystają. Jej zdaniem rząd stracił kontakt z rzeczywistością, stawiając interesy dużych graczy ponad potrzebami obywateli.
Z kolei Komisja Europejska sugeruje różne rozwiązania, w tym obniżenie podatków i kosztów sieciowych, ale to oznaczałoby przeniesienie części ciężaru na państwo, a więc na podatnika.
Irlandia nie jest najdroższa przez przypadek. Jest najdroższa, bo tak został skonstruowany jej system energetyczny, czyli jest drogi w utrzymaniu, zależny od paliw kopalnych i pod presją rosnącego popytu.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by Henrique Craveiro on Unsplash
