Zwrot na rynku pracy. Irlandia szuka pracowników o niższych i średnich kwalifikacjach
Na irlandzkim rynku pracy dochodzi do znaczącego przełomu, który zmienia dotychczasowy układ sił w strukturze zatrudnienia. Po raz pierwszy od niemal dekady popyt na pracowników migrujących o niskich i średnich kwalifikacjach przewyższył zapotrzebowanie na specjalistów o wysokich kwalifikacjach. Zjawisko to wpisuje się w szerszy problem strukturalny państwa, które zmaga się z poważnymi niedoborami kadrowymi w wielu podstawowych sektorach gospodarki, w tym w ochronie zdrowia, opiece społecznej oraz w budownictwie.
Najnowszy raport Instytutu Badań Ekonomicznych i Społecznych (ESRI), przygotowany w ramach Europejskiej Sieci Migracyjnej, wskazuje na dynamiczny wzrost liczby wydawanych dokumentów uprawniających do pracy. Od 2021 roku liczba wydanych lub odnowionych zezwoleń wzrosła ponad dwukrotnie. Każdego roku przyznawanych lub odnawianych jest od 30 000 do 40 000 zezwoleń dla obywateli pochodzących z państw spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). W ciągu ostatnich czterech lat wydano ich łącznie około 160 000. Z tej grupy obywatele Indii stanowią największy procent wśród posiadaczy zezwoleń na pracę, osiągając udział na poziomie 32%. Na kolejnych miejscach plasują się obywatele Brazylii oraz Filipin, z których każda z tych grup odpowiada za 11% ogółu.
Największe zapotrzebowanie na kadry spoza EOG odnotowuje branża opieki zdrowotnej i społecznej, do której w 2025 roku trafiło 26% wszystkich wydanych zezwoleń. Na kolejnych miejscach znalazły się branża technologii informacyjno-komunikacyjnych z wynikiem 12% oraz sektor zakwaterowania i usług gastronomicznych z udziałem na poziomie 11%. Wyraźne przyspieszenie widać także w budownictwie, gdzie udział zezwoleń podwoił się w porównaniu z 2021 rokiem i osiągnął 6%, co ma bezpośredni związek z praca nad rozwiązaniem krajowego kryzysu mieszkaniowego. W 2025 roku po pracowników spoza EOG sięgnęły 8328 przedsiębiorstwa. Ponad połowa z nich wnioskowała o pojedyncze zezwolenie, co pokazuje, że mechanizm ten stał się powszechnym narzędziem sięgania po kadry, nawet przy niewielkiej skali rekrutacji.
W odpowiedzi na trudności pracodawców Departament Przedsiębiorczości, Turystyki i Zatrudnienia poszerzył listę kwalifikujących się zawodów. Ogólne zezwolenia na zatrudnienie obejmują obecnie między innymi rolnictwo, transport, rybołówstwo oraz opiekę. Procedura wymaga jednak spełnienia konkretnych wymogów i pracodawca musi wykazać minimalne roczne wynagrodzenie na poziomie około 36 600 euro oraz przeprowadzić obowiązkowy, czterotygodniowy test rynkowy polegający na wcześniejszym ogłoszeniu naboru w kraju i na obszarze EOG.
Autorka raportu Ada Sophia Hahn zwróciła uwagę na strategiczne znaczenie tych procesów dla sprawnego funkcjonowania państwa. „Duży wzrost liczby zezwoleń na pracę pokazuje rosnące znaczenie pracowników migrujących spoza EOG w zaspokajaniu zapotrzebowania Irlandii na pracowników w sektorach opieki zdrowotnej, budownictwa i usług ICT” – podkreśliła Ada Sophia Hahn.
Pomimo rosnącej liczby przyznawanych zezwoleń, system boryka się z problemem utraty kadr. Wielu pracowników migrujących opuszcza Irlandię po kilku latach. W przypadku osób o wyższych kwalifikacjach, główną przeszkodą bywa brak uznania dyplomów i uprawnień zdobytych poza Unią Europejską. Z kolei pracownicy o niższych kwalifikacjach są narażeni na niewłaściwe traktowanie, wydłużone godziny pracy lub zniżanie wynagrodzeń poniżej ustalonych stawek.
Niepokój związany z tymi zjawiskami wyrażają autorzy opracowania, wskazując na potrzebę wzmocnienia ochrony prawnej i nadzoru nad warunkami pracy. „Stale niski wskaźnik retencji pracowników budzi obawy, ponieważ może osłabić skuteczność systemu zezwoleń na pracę” – zaznaczyła Ada Sophia Hahn.
Współautorka raportu dodała również, że stabilność zatrudnienia ma wymiar ogólnospołeczny. „Zapewnienie skuteczności i uczciwości systemu zezwoleń na pracę jest ważne nie tylko dla pracodawców i pracowników migrujących, ale także dla całego społeczeństwa, gdyż może mieć wpływ na świadczenie usług publicznych” – podsumowała Ada Sophia Hahn.
W raporcie pozytywnie oceniono wprowadzane zmiany prawne, w tym przyznanie pracownikom większej elastyczności przy zmianie pracodawcy po dziewięciu miesiącach od uzyskania zezwolenia. Dobrze oceniono również przepisy z lat 2024 i 2025, które dały członkom rodzin posiadaczy ogólnych zezwoleń natychmiastowy dostęp do lokalnego rynku pracy. Eksperci wskazują jednak, że dla dalszej stabilizacji rynku niezbędne będzie dalsze zwiększanie liczby kontroli ze strony Komisji ds. Stosunków w Miejscu Pracy (WRC) oraz sprawniejsze reagowanie na przypadki naruszania praw pracowniczych.
Bogdan Feręc
Źr. ESRI
Photo by Gil Ribeiro on Unsplash
