„Najczęściej to ktoś znajomy”. Nowe dane obnażają cichy dramat ofiar przemocy seksualnej

Najbardziej przerażające w przemocy seksualnej nie są liczby, a to, że za tymi liczbami bardzo często stoi ktoś bliski, znany, ktoś, komu ufano.

Najnowsze dane opublikowane przez irlandzki Centralny Urząd Statystyczny pokazują obraz, który burzy utrwalony przez lata mit „nieznanego napastnika czającego się w ciemnej uliczce”. W siedmiu na dziesięć przypadków przestępstw seksualnych ofiara znała sprawcę. To może być członek rodziny, partner, znajomy, opiekun albo osoba mająca władzę nad dzieckiem. Przemoc seksualna najczęściej nie przychodzi z zewnątrz, a jest w domu. Jeszcze bardziej wstrząsający jest fakt, że niemal połowę ofiar napaści seksualnych w ubiegłym roku stanowiły dzieci. To statystyka, która nie powinna zostać przemielona przez jeden cykl informacyjny i zapomniana następnego dnia rano. Za każdą cyfrą kryje się dziecko, któremu ktoś odebrał poczucie bezpieczeństwa, często na całe życie.

Dane pokazują również coś, o czym eksperci mówią od lat, że przemoc wobec dzieci bardzo często rodzi się w kręgu osób zaufanych. W jednej trzeciej przypadków sprawcą był członek rodziny. Kolejne 21 proc. stanowili opiekunowie lub osoby sprawujące władzę nad dziećmi. To brutalne przypomnienie, że największe zagrożenie nie zawsze znajduje się poza domem. Czasem siedzi przy tym samym stole.

Statystyki dotyczące dorosłych ofiar również odsłaniają ponurą prawdę o przemocy. W przypadku osób między 18. a 29. rokiem życia ponad połowa przestępstw seksualnych została popełniona przez osoby nieznajome. W grupie powyżej 30 lat ten odsetek wyniósł 40 proc. Oznacza to, że wraz z wiekiem rośnie ryzyko przemocy ze strony ludzi, których ofiara zna partnerów, współpracowników, znajomych.

W cieniu tych danych pozostaje jeszcze jeden dramat, więc milczenie. Dwie trzecie ofiar zgłosiło przestępstwo policji w ciągu roku, ale co piąta osoba czekała z tym ponad dekadę. Dziesięć lat życia z traumą, strachem, wstydem albo poczuciem winy, które nigdy nie powinno spoczywać na barkach ofiary. To pokazuje, jak ogromną barierą nadal pozostaje zgłoszenie przemocy seksualnej, nawet w państwach, które od lat deklarują walkę z tym problemem.

Interesującym, choć trudnym do jednoznacznej interpretacji zjawiskiem, był gwałtowny wzrost liczby mężczyzn zgłaszających się jako ofiary przestępstw seksualnych. W 2024 roku ich odsetek wzrósł z 17 do 27 proc., by rok później spaść do 20 proc. Eksperci od lat podkreślają, że mężczyźni znacznie rzadziej zgłaszają takie przestępstwa z powodu społecznego tabu i lęku przed stygmatyzacją. Możliwe więc, że nie chodzi o nagły wzrost samej przemocy, lecz o powolne pękanie muru milczenia. Jednocześnie dane pokazują wyraźną dysproporcję między sprawcami a ofiarami, bo aż 99 proc. podejrzanych o przestępstwa seksualne stanowili mężczyźni. To statystyka niezwykle ważna, bo zmusza do uczciwej rozmowy o przemocy, wzorcach społecznych i odpowiedzialności.

Raport CSO przynosi również mieszane informacje dotyczące przestępczości ogólnej. W ciągu ostatnich dwóch lat odnotowano spadek liczby przestępstw seksualnych i zabójstw, ale jednocześnie wzrosła liczba napaści, przypadków nękania oraz usiłowań zabójstwa. Społeczeństwo może więc mówić o pewnej poprawie w jednych obszarach, podczas gdy w innych nadal narasta agresja i przemoc. W roku ubiegłym odnotowano 66 ofiar śmiertelnych przestępstw. Czterdzieści osób zginęło w wyniku morderstw lub zabójstw, a 26 poniosło śmierć przez niebezpieczną jazdę. Większość ofiar stanowili mężczyźni i ich udział wzrósł w ostatnich latach z 67 do 71 proc. Jednak to nie liczba zabójstw będzie prawdopodobnie najbardziej rezonować po publikacji raportu. Najmocniej zostanie zdanie, którego nie da się łatwo wyrzucić z pamięci: siedem na dziesięć ofiar znało swojego napastnika.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Artem Labunsky on Unsplash