Napędzany paliwem wzrost kosztów życia. Droższe transport i energia przekładają się na rachunki konsumentów

Najnowsze dane zaprezentowane przez Centralny Urząd Statystyczny (CSO) nie pozostawiają złudzeń co do kierunku, w którym zmierza gospodarka. Wskaźnik inflacji konsumenckiej w październiku osiągnął poziom 4,3 procent w skali roku, stanowiąc najwyższy odczyt od trzech lat. Głównym motorem tego wzrostu pozostają drastycznie drożejące paliwa oraz nośniki energii, co z coraz większą siłą przekłada się na codzienne koszty utrzymania, ceny na półkach sklepowych oraz nastroje społeczne przed zbliżającym się okresem świątecznym.

Kluczowym czynnikiem stymulującym dynamikę cenową okazał się gwałtowny skok kosztów oleju napędowego. W październiku średnia krajowa cena litra diesla sięgnęła poziomu 2,19 euro, co oznacza wzrost o 48 centów w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego. Jak wskazuje statystyk CSO Anthony Dawson, jest to najwyższy poziom odnotowany w historii oficjalnego wskaźnika cen konsumpcyjnych, prowadzonego od 1996 roku. Skokowy wzrost dotknął również benzyny, której cena przekroczyła barierę 2 euro za litr po raz pierwszy od lata 2022 roku, osiągając średnio 2,02 euro.

Trudna sytuacja w sektorze transportowym jest bezpośrednią konsekwencją globalnych zawirowań na rynku surowcowym i destabilizacji cen energii od czasu lutowej eskalacji militarnej z udziałem sił USA, Izraela oraz Iranu. Efekty tych wydarzeń uderzają bezpośrednio w budżety domowe – cena oleju opałowego wzrosła w ujęciu rocznym aż o 74,4 procent. W progu sezonu zimowego stawia to pod ogromną presją ponad 700 tysięcy gospodarstw korzystających z nafty do ogrzewania domów. Zjawisko to potęgują dodatkowo podwyżki cen energii elektrycznej (o 6,7 procent) oraz gazu (o 6,3 procent), wprowadzone przez głównych dostawców w reakcji na rosnące koszty hurtowe.

Choć październikowe statystyki pokazują stosunkowo umiarkowany wzrost samych cen żywności – na poziomie 0,8 procent w skali roku – analitycy ostrzegają przed nadejściem tak zwanego efektu drugiej fali. Skokowe koszty logistyki, transportu drogowego oraz przetwórstwa, w połączeniu ze skutkami tegorocznych susz, z pewnym opóźnieniem zostaną w pełni przeniesione na konsumentów.

Już teraz w danych CSO widoczne są punktowe wzrosty cen podstawowych produktów rolno-spożywczych, takich jak wołowina, ziemniaki czy białe pieczywo. Choć w niektórych kategoriach, takich jak nabiał czy chleb razowy, odnotowano tymczasowe korekty w dół, ogólna tendencja w sektorze produkcji i dystrybucji żywności pozostaje proinflacyjna. Drożejący transport staje się stałym składnikiem marży handlowej, co ogranicza pole do jakichkolwiek obniżek cen detalicznych w najbliższych miesiącach.

Skumulowana presja kosztowa, obejmująca dodatkowo rosnące czynsze oraz wyższe stopy procentowe kredytów hipotecznych, znacząco wpływają na kondycję finansową społeczeństwa. Jak wynika z badania przeprowadzonego przez instytut Red C na zlecenie firmy KPMG, około jedna trzecia konsumentów deklaruje wyraźne spadek poczucia bezpieczeństwa finansowego w porównaniu z rokiem ubiegłym.

Dojmujący kryzys kosztów utrzymania zmusza mieszkańców do rewizji planów wydatkowych przed końcem roku. Aż 57 procent respondentów zapowiada ograniczenie wydatków w sektorze gastronomicznym i rozrywkowym podczas nadchodzących świąt. Rosnące ceny paliwa przestają być wyłącznie problemem kierowców na stacjach, bo stały się one impulsem, który ogranicza popyt konsumpcyjny i spowalnia ogólną aktywność gospodarczą.

*

Skoro już mam w ręku kij, to nic nie stoi na przeszkodzie, abym włożył go w mrowisko, czyli zapytał, dlaczego nie mówi się, że zanim wybuchał wojna na Bliskim Wschodzie, ceny paliw i energii były już wysokie. Wówczas spowodowane było to niczym innym, jak decyzjami Brukseli, więc i o tym należy przypominać. Kwestia druga, czyli paliwa, których cena przekroczyła barierę 2 €. Gdzie te protesty, żeby rząd ponownie się nimi zajął? Jakoś nie widzę pikiet, że paliwo jest drogie i pytań: jak żyć? Zapał opadł? Czy może się znudziło? A może to zwykłe lenistwo społeczne i lepiej pomarudzić we własnym domu, niż pokazać sprzeciw rządowi.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by engin akyurt on Unsplash