Bruksela naciska na Dublin w sprawie Ukraińców. Rada Europy ostrzega przed ograniczaniem ochrony
Coraz wyraźniej widać napięcie między europejskimi instytucjami a państwami członkowskimi, które zaczynają ograniczać wsparcie dla uchodźców z Ukrainy. W centrum tej debaty znalazła się także Irlandia. Komisarz Rady Europy ds. praw człowieka Michael O’Flaherty ostrzegł, że Europa wchodzi w niebezpieczny etap „zmęczenia Ukrainą”, a wycofywanie nadzwyczajnej ochrony może uderzyć przede wszystkim w najbardziej bezbronnych.
W mocnym oświadczeniu przedstawiciel Council of Europe wyraził rosnące zaniepokojenie debatą prowadzoną zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i poszczególnych państw. – Jestem coraz bardziej zaniepokojony rosnącym zmęczeniem i nasileniem dyskusji na szczeblu UE i krajowym na temat zakończenia ustaleń, podkreślił O’Flaherty. Jego słowa to wyraźny sygnał skierowany do rządów, które od miesięcy zaostrzają politykę wobec uchodźców z Ukrainy. Wśród nich znajduje się również Irlandia.
Unia Europejska przedłużyła obowiązywanie dyrektywy o tymczasowej ochronie TPD do marca 2027 roku. Mechanizm ten pozwala obywatelom Ukrainy legalnie mieszkać, pracować i korzystać z opieki zdrowotnej w państwach członkowskich od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji w 2022 roku. Jednak od 2024 roku kilka krajów UE, w tym Irlandia, Niemcy, Polska i Holandia, zaczęło ograniczać wsparcie finansowe dla ukraińskich uchodźców. Coraz częściej polityka państw opiera się na założeniu, że mniej świadczeń, większa presja na wejście na rynek pracy lub powrót do kraju.
W przypadku Irlandii rząd zdecydował już o stopniowym wycofaniu państwowych kontraktów na komercyjne zakwaterowanie dla obywateli Ukrainy, którzy przybyli przed marcem 2024 roku. Proces rozpocznie się w sierpniu i potrwa sześć miesięcy. Obecnie około 16 tysięcy obywateli Ukrainy mieszka w Irlandii w zakwaterowaniu turystycznym lub komercyjnym finansowanym przez państwo. Dodatkowe emocje wywołały słowa ministra sprawiedliwości Jim O’Callaghan, który potwierdził, że rząd analizuje możliwość stworzenia programu wspierającego powroty Ukraińców do ojczyzny. Nie ujawniono jeszcze, czy chodziłoby o jednorazowe świadczenia finansowe, dopłaty czy inny model rekompensaty. Plan nie uzyskał jeszcze pełnej akceptacji rządu, ale sam fakt prowadzenia takich rozmów pokazuje zmianę klimatu politycznego. Jeszcze dwa lata temu europejskie stolice rywalizowały w deklaracjach solidarności. Dziś coraz częściej mówi się o kosztach, presji na system mieszkaniowy i napięciach społecznych.
Według danych Komisji Europejskiej pod koniec marca na terenie UE przebywało około 4,3 miliona obywateli Ukrainy objętych ochroną tymczasową, a od marca 2022 roku ponad 120 tysięcy Ukraińców wystąpiło o ochronę tymczasową w Irlandii. Najnowsze dane irlandzkiego urzędu statystycznego pokazują jednak, że w lutym ubiegłego roku w kraju przebywało około 84 tysiące obywateli Ukrainy.
Michael O’Flaherty ostrzegł, że Europa nie może dopuścić do powstania „luki ochronnej” po wygaśnięciu obecnych przepisów w 2027 roku. – Potrzebne są długoterminowe rozwiązania, które pozwolą Ukraińcom zaplanować swoją przyszłość. Miliony ludzi żyją w niepewności, która pogłębia traumę – napisał. Komisarz zwrócił również uwagę na nasilające się rosyjskie ataki na infrastrukturę cywilną Ukrainy. Jego zdaniem warunki konieczne do bezpiecznego i trwałego powrotu uchodźców „w oczywisty sposób nie są obecnie spełnione”, ponieważ żaden region Ukrainy nie może być dziś uznany za całkowicie bezpieczny.
W Brukseli i Strasburgu coraz wyraźniej słychać obawy, że europejska solidarność zaczyna zderzać się z politycznym zmęczeniem społeczeństw. A kiedy do gry wchodzą presja mieszkaniowa, rosnące koszty życia, temat uchodźców szybko staje się jednym z najgorętszych pól politycznej walki.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Photo by Anastasiia Krutota on Unsplash
