Recesja bez dramatów, ale z ostrzeżeniem. Irlandia zamyka rok w technicznym spowolnieniu
Ubiegły rok Irlandia zakończyła w stanie recesji technicznej, co wynika ze wstępnych danych Centralnego Urzędu Statystycznego (CSO). Gospodarka kurczyła się przez dwa kolejne kwartały, co spełnia klasyczną definicję tego zjawiska, nawet jeśli na pierwszy rzut oka nie przypomina ono recesji znanej z podręczników ani zbiorowej pamięci kryzysów.
Według szacunków CSO Produkt Krajowy Brutto spadł w czwartym kwartale 2025 roku o 0,6 proc. w porównaniu z poprzednimi trzema miesiącami. Był to drugi z rzędu kwartalny spadek, po obniżce PKB o 0,3 proc. w trzecim kwartale. Dwa takie ruchy w dół oznaczają techniczną recesję, a termin chłodny, statystyczny, pozbawiony emocji, ale niosący realne konsekwencje interpretacyjne. Obraz ten nie jest jednak jednoznaczny. W drugiej połowie roku irlandzka gospodarka w wielu obszarach nadal funkcjonowała relatywnie dobrze. Wpływy podatkowe pozostawały wysokie, zatrudnienie rosło, a stopa bezrobocia, choć wzrosła, zatrzymała się na poziomie 5 proc. To właśnie ta sprzeczność sprawia, że mówimy raczej o recesji „technicznej” niż o pełnowymiarowym załamaniu ekonomicznym.
Kluczowym źródłem spadku PKB był sektor przemysłowy, zdominowany przez korporacje międzynarodowe. To istotne, bo w irlandzkich realiach to właśnie działalność globalnych koncernów, szczególnie z branży farmaceutycznej i technologicznej, potrafi w krótkim czasie gwałtownie windować lub obniżać wskaźniki makroekonomiczne, często bez bezpośredniego przełożenia na codzienną kondycję krajowej gospodarki.
Dane pozostają wstępne i mogą jeszcze ulec korekcie, natomiast więcej jasności przyniosą szczegółowe kwartalne rachunki narodowe, które CSO opublikuje na początku marca. Jeśli jednak obecne szacunki się potwierdzą, będą one dodatkowym powodem do niepokoju w kontekście globalnych napięć handlowych, w tym potencjalnych skutków polityki taryfowej Donalda Trumpa wobec Unii Europejskiej.
Paradoksalnie cały 2025 rok w ujęciu rocznym przyniósł Irlandii silny wzrost PKB, ale był on jednak w dużej mierze efektem wyjątkowo mocnego pierwszego kwartału, gdy gospodarka urosła aż o 7,4 proc. Ten skok przypisuje się częściowo eksportowi do Stanów Zjednoczonych przez międzynarodowe korporacje, które chciały wyprzedzić ewentualne cła i wcześniej zwiększyły produkcję oraz wysyłki. Z drugiej strony był to także rezultat realnego wzrostu mocy produkcyjnych w farmaceutycznym łańcuchu dostaw po latach intensywnych inwestycji.
Symbolicznym przykładem jest działalność Eli Lilly w Kinsale w hrabstwie Cork, gdzie produkowane są składniki popularnych leków Mounjaro i Zepbound. To właśnie takie projekty potrafią w jednej chwili zmienić trajektorię irlandzkiego PKB, podkreślając jego strukturalną niestabilność.
Utrzymanie tempa wzrostu z początku roku był jednak mało realny, nawet jeśli eksport ustabilizował się na wyższym poziomie, efekt jednorazowego przyspieszenia musiał wygasnąć. W tym sensie recesja techniczna w drugiej połowie roku nie była szokiem, lecz korektą po wyjątkowo silnym otwarciu.
Irlandzki przypadek po raz kolejny pokazuje, jak trudne jest mierzenie realnej kondycji tej gospodarki za pomocą samego PKB. Standardowy wskaźnik, użyteczny w porównaniach międzynarodowych, w irlandzkich warunkach bywa mylący, podatny na decyzje księgowe i globalne strategie korporacji, a niekoniecznie na to, co dzieje się w portfelach gospodarstw domowych.
Ta recesja nie oznacza więc katastrofy, a jest raczej sygnałem ostrzegawczym, że model wzrostu oparty na międzynarodowych gigantach pozostaje skuteczny, ale kruchy; dynamiczny, lecz nierówny.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by kaleb tapp on Unsplash
