Boom na papierze. Irlandzkie firmy pod presją kosztów i kredytu

Irlandzka gospodarka wysyła dziś sprzeczne sygnały, bo jednej strony to rekordowa przedsiębiorczość, najlepszy rok pod względem liczby nowych firm od półtorej dekady. Z drugiej – gwałtowny wzrost liczby przedsiębiorstw stających przed obliczem sądu z powodu niezapłaconych rachunków i narastających długów. Ten kontrast nie jest przypadkowy, a obraz systemu, w którym wzrost nie zawsze oznacza stabilność.

Dane CRIFVision-Net pokazują, że w 2025 roku wydano 1808 orzeczeń sądowych przeciwko firmom, które nie wywiązały się ze swoich zobowiązań finansowych. Łączna wartość niezapłaconych rachunków sięgnęła 47,2 mln euro. W porównaniu z rokiem poprzednim oznacza to wzrost liczby orzeczeń o 29 proc. i skok wartości zadłużenia aż o 67 proc. Orzeczenie sądowe to ostateczność i dowód, że zwykłe wezwania do zapłaty zawiodły, a wierzyciel musiał sięgnąć po instrumenty prawne. Ekonomiści i analitycy traktują wzrost takich decyzji jako wskaźnik problemów z płynnością finansową: firmy mają trudności z regulowaniem bieżących kosztów, od czynszów po faktury za energię i obsługę długu. Pieniądz krąży wolniej, a margines błędu się kurczy.

Co istotne, ciężar ten nie spada głównie na młode start-upy, gdyż dane wskazują, że większe ryzyko dotyczy firm ugruntowanych. Średni wiek przedsiębiorstw, wobec których zapadły orzeczenia, wynosi obecnie 11 lat. To firmy z długą historią, wieloletnimi umowami najmu i „starym” zadłużeniem, które dziś zderzają się z nową rzeczywistością, czyli wyższymi stopami procentowymi, rosnącymi kosztami operacyjnymi i trudniejszym dostępem do kredytu.

Obraz staje się jeszcze bardziej paradoksalny, gdy zestawi się go z danymi o przedsiębiorczości. W 2025 roku w Irlandii zarejestrowano 26 500 nowych firm, więc o 11 proc. więcej niż rok wcześniej i najwięcej od 15 lat. Łączna liczba przedsiębiorstw przekroczyła nawet popandemiczny szczyt z 2021 roku. Nowe podmioty wyrastają jak po deszczu, szczególnie w rolnictwie, gdzie liczba start-upów wzrosła o 38 proc., w sektorze IT (29 proc.) oraz w budownictwie (18 proc.). Geograficznie centrum ciężkości pozostaje bez zmian i Dublin przyciągnął ponad 40 proc. wszystkich nowych firm, a w samej stolicy zarejestrowano ich 11 450. Poza nią najsilniejszy wzrost odnotowano w Cork (2552 nowe firmy), a następnie w Galway, Kildare i Meath.

Dyrektor zarządzająca CRIFVision-Net Christine Cullen mówi jasno, że wysoka liczba nowych start-upów napawa optymizmem, lecz równoczesny wzrost liczby orzeczeń sądowych pokazuje, że wiele istniejących firm znajduje się pod znaczną presją finansową. Coraz częściej nie są w stanie regulować zobowiązań, co zmusza wierzycieli do drogi prawnej. Jej ostrzeżenie wybrzmiewa jeszcze wyraźniej, jeśli rosnące koszty, trudniejsze warunki kredytowe i niestabilność rynków eksportowych utrzymają się bez odpowiedniego wsparcia, istnieje realne ryzyko, że obecny boom przedsiębiorczości nie przełoży się na trwały, długoterminowy wzrost. Liczba nowych firm może imponować, ale bez finansowej odporności starszych podmiotów gospodarka traci fundament.

Irlandia stoi więc przed klasycznym dylematem dojrzałej gospodarki, gdzie entuzjazm start-upów zderza się z twardą matematyką kosztów i długu. Sądowe rejestry dłużników przypominają, że wzrost bez stabilności bywa iluzją, a te, jak wiadomo, prędzej czy później kończą się rachunkiem do zapłacenia.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Tingey Injury Law Firm on Unsplash