X kontra irlandzki regulator. Spór Elona Muska o granice nadzoru nad platformami cyfrowymi
Firma X należąca do miliardera Elona Muska skierowała do irlandzkiego Sądu Najwyższego skargę przeciwko irlandzkiemu regulatorowi mediów Coimisiún na Meán (CnM). Spór dotyczy prowadzonego przez organ dochodzenia w sprawie funkcjonowania systemu rozpatrywania skarg użytkowników na platformie X oraz tego, kto faktycznie ponosi odpowiedzialność za świadczenie usług serwisu na terenie Unii Europejskiej.
Postępowanie prowadzone przez CnM opiera się na przepisach unijnej ustawy o usługach cyfrowych (Digital Services Act – DSA), natomiast irlandzki regulator bada, czy platforma X mogła naruszyć art. 20 rozporządzenia, który zobowiązuje największe platformy internetowe do zapewnienia użytkownikom skutecznych mechanizmów odwoławczych od decyzji dotyczących moderacji treści. Przedmiotem dochodzenia jest między innymi kwestia tego, czy użytkownicy mogą skutecznie odwoływać się od decyzji o pozostawieniu na platformie materiałów uznawanych za treści o charakterze terrorystycznym. Regulator analizuje sytuacje, w których użytkownicy zgłaszają wpisy naruszające, ich zdaniem, regulamin serwisu, lecz nie zostają one usunięte przez platformę.
Prawnicy reprezentujący Elona Muska i spółkę X Holdings Corp podnoszą jednak fundamentalny zarzut dotyczący samej podstawy prowadzonego dochodzenia. Według ich stanowiska ani Musk, ani X Holdings nie są podmiotami świadczącymi usługi platformy X na obszarze Unii Europejskiej. Funkcję tę ma pełnić powiązana spółka XIUC, która – jak twierdzą skarżący – jest właściwym „dostawcą” usług w rozumieniu prawa unijnego.
Podczas rozprawy przed Sądem Najwyższym reprezentujący Muska starszy radca prawny Declan McGrath argumentował, że wszelkie postępowania prowadzone na podstawie DSA powinny być kierowane wyłącznie wobec podmiotu formalnie uznanego za dostawcę usług. W jego ocenie regulator nie może rozszerzać zakresu dochodzenia na inne osoby lub spółki bez jednoznacznego ustalenia, kto ponosi odpowiedzialność za działalność platformy w Europie.
Kluczowym elementem argumentacji skarżących jest zasada pewności prawa. Zdaniem pełnomocników Muska i X Holdings, każda procedura mogąca prowadzić do nałożenia znaczących sankcji finansowych powinna od początku jasno wskazywać podmiot objęty postępowaniem. Według nich działania CnM stworzyły stan niepewności prawnej, ponieważ dochodzenie zostało rozszerzone bez możliwości skutecznego zakwestionowania tej decyzji na etapie jego prowadzenia.
McGrath przekonywał również, że potencjalne kary finansowe przewidziane przez przepisy DSA mogą mieć charakter zbliżony do sankcji karnych, co dodatkowo wzmacnia konieczność zachowania najwyższych standardów proceduralnych. W jego ocenie regulator nie może rozpoczynać ani kontynuować postępowania bez jednoznacznego rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności za świadczenie usług platformy X.
Stanowisko skarżących sprowadza się do tezy, że postępowanie zostało wszczęte wobec niewłaściwych podmiotów. Jak argumentują, jeśli dostawcą usług jest rzeczywiście XIUC, to dochodzenie prowadzone wobec Muska i X Holdings od początku opiera się na błędnym założeniu prawnym.
Sprawa, co należy zaznaczyć, ma znaczenie wykraczające daleko poza samą platformę X. Wynik postępowania może wpłynąć na sposób egzekwowania unijnej ustawy o usługach cyfrowych wobec globalnych koncernów technologicznych, które często funkcjonują poprzez skomplikowane struktury korporacyjne rozproszone między różnymi jurysdykcjami. Sąd będzie musiał odpowiedzieć na pytanie, czy regulatorzy mogą kierować swoje działania wobec podmiotów sprawujących faktyczną kontrolę nad platformami, czy też są związani wyłącznie formalnym wskazaniem dostawcy usług.
Sprawa jest obecnie rozpoznawana przez sędziego Barry’ego O’Donnella. Rozprawa została zaplanowana na trzy dni, a jej rezultat może stać się ważnym precedensem dla przyszłych sporów dotyczących odpowiedzialności największych platform cyfrowych działających na rynku europejskim.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by Alexander Shatov on Unsplash
