Wstrząs na rynku energii. Ceny paliw najwyższe od pięciu lat

Najnowsze dane Centralnego Urzędu Statystycznego (CSO) malują wyjątkowo ponury obraz sytuacji na rynku paliwowo-energetycznym. W kwietniu ceny paliw osiągnęły najwyższy poziom od pięciu lat, napędzane bezprecedensowym, ponad 50-procentowym skokiem cen oleju opałowego w zaledwie jeden miesiąc. Drastyczne podwyżki surowców energetycznych, potęgowane przez przedłużający się konflikt geopolityczny, zaczynają destabilizować kolejne sektory gospodarki, a eksperci ostrzegają, że na szybką ulgę nie ma co liczyć.

Według oficjalnego raportu CSO dotyczącego indeksu cen hurtowych, skala miesięcznych podwyżek jest alarmująca. Ceny oleju opałowego wzrosły w kwietniu o 50,1%, co automatycznie przełożyło się na wzrost indeksu All Energy Fuels o 32,6% w porównaniu z marcem oraz o 42,3% w zestawieniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Tym samym ceny oleju opałowego pobiły rekord od momentu rozpoczęcia bieżącego cyklu badawczego w 2021 roku. Z kolei ceny oleju napędowego powróciły do poziomów nienotowanych od lipca 2022 roku.

Wzrosty nie ominęły również innych gałęzi sektora energetycznego. Ogólny indeks produktów energetycznych, a obejmujący benzynę, ropę naftową, gaz oraz energię elektryczną – wzrósł w ciągu miesiąca o 9,5% i ukształtował się na poziomie o 24,4% wyższym niż w kwietniu 2025 roku. Presję odczuwa także rynek energii elektrycznej, gdzie ceny hurtowe wzrosły w kwietniu o 1,9%, notując 18-procentowy skok w ujęciu rocznym. Jedynym pocieszeniem pozostaje fakt, że koszty prądu wciąż utrzymują się o 66,2% poniżej historycznego szczytu z sierpnia 2022 roku, który nastąpił bezpośrednio po rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Głównym motorem napędowym tych zmian, obok dynamicznej sytuacji na Bliskim Wschodzie, był również 16,9-procentowy miesięczny wzrost cen oleju napędowego (z wyłączeniem autodiesla). Patrząc na dynamikę roczną, sytuacja wygląda jeszcze poważniej: olej opałowy podrożał o 53,7%, a olej napędowy o 45,2%.

Drożejąca energia natychmiast uderzyła w koszty produkcji przemysłowej, podnosząc ceny hurtowe kluczowych materiałów i półproduktów. Najbardziej dotkliwe wzrosty odnotowano w sektorze chemicznym, gdzie sprzedaż chemikaliów i produktów pochodnych wzrosła o 11,9% w ujęciu rok do roku. Wyraźną presję cenową widać także w innych obszarach produkcyjnych:

• Wyroby metalowe podrożały o 5% w skali roku.
• Sektor celulozowo-papierniczy odnotował wzrost o 4,1%.
• Hurtowe ceny materiałów budowlanych wzrosły o 0,4% w ciągu miesiąca, co przełożyło się na 2-procentową podwyżkę rok do roku.

Partner w EY Ireland Simon MacAllister zwraca uwagę, że tak gwałtowne skoki hurtowych cen paliw w ciągu zaledwie 12 miesięcy do kwietnia 2026 roku dobitnie pokazują, jak niszczycielski wpływ na globalne łańcuchy dostaw mają obecne zawirowania polityczne. Ekspert studzi optymizm tych, którzy liczą na szybkie uspokojenie rynków. Nawet przy pełnym udrożnieniu kluczowych szlaków morskich i cieśnin, powrót do normalności zajmie mnóstwo czasu potrzebnego na odbudowę zapasów i wznowienie stabilnej produkcji. Ograniczona możliwość zastąpienia kluczowych produktów petrochemicznych czy nawozów innymi surowcami sprawi, że wyższe koszty produkcji zaczną w najbliższych miesiącach masowo uderzać w ceny detaliczne.

Scenariusz bazowy na nadchodzący rok zakłada ugruntowanie się cen ropy naftowej na poziomie 100 dolarów za baryłkę, do czego bezpośrednio przyczynia się przedłużający się konflikt z Iranem. Przedstawiciele Unii Europejskiej oficjalnie przyznają, że Europejczycy muszą przygotować się na to, iż ceny ropy i gazu pozostaną na znacznie wyższym poziomie niż przed wybuchem wojny z Iranem, co najmniej do końca 2027 roku.

Komisarz UE ds. gospodarki Valdis Dombrovskis wskazał, że to właśnie wysokie koszty energii są główną siłą napędową inflacji, która według prognoz ma wynieść 3,1% w tym roku oraz 2,4% w roku 2027. Szefowie resortów finansów Eurogrupy nie mają złudzeń, więc inflacja energetyczna będzie stopniowo i sukcesywnie rozlewać się na kolejne sektory całej europejskiej gospodarki.

W podobnym tonie wypowiada się prezes Europejskiego Banku Centralnego Christine Lagarde. Nawet w przypadku natychmiastowego zakończenia konfliktu na Bliskim Wschodzie, tak zwane efekty opóźnienia (efekt bumerangowy w łańcuchach dostaw) utrzymają wysokie ceny przez długi czas. Wszystko wskazuje na to, że po przejściu obecnego kryzysu świat obudzi się w nowej rzeczywistości gospodarczej, w której wyższy poziom cen paliw stanie się nową, trwałą normą.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Jason Mitrione on Unsplash