Współczesna kobieta obsadzona w wielu rolach. Jak im sprostać?
Kobiety pełnią wiele ról w tym samym czasie. Są matkami, córkami, przyjaciółkami, pracowniczkami, szefowymi. Dbają o rozwój wewnętrzny, uprawiają sport, robią zakupy, gotują. To może dawać satysfakcję, ale nadmiar obowiązków powoduje przeciążenie, które deklaruje ponad połowa kobiet – wynika z badania Fundacji Twarze Depresji. Jak sprostać wyzwaniom, które stawia przed kobietami współczesny świat?
W badaniu ankietowym przeprowadzonym w styczniu 2026 roku pod hasłem „Wiele ról kobiet. Jedno zdrowie psychiczne. Zadbaj o nie” wzięło udział 1000 kobiet w wieku od 18 do 76 lat (największą grupę stanowiły kobiety w wieku 41–50 lat). Blisko połowa (45 proc.) badanych pochodziła z miasta powyżej 500 tys. mieszkańców, a 87 proc. miało wykształcenie wyższe. 66 proc. było w związku (mężatki/partnerki), 35 proc. posiadało co najmniej dwoje dzieci, ale co trzecia ich nie mała (31 proc). 90 proc. respondentek pracowało też zawodowo.
Najczęściej obsadzane role przez kobiety
Najczęściej kobiety utożsamiały się z rolami: przyjaciółki lub koleżanki (86 proc.), córki (83 proc.), matki (67 proc.) oraz kobiety dbającej o rozwój osobisty (66 proc.). Ponad połowa badanych (56 proc.) łączy kilka ról w tym samym czasie i odczuwa tym faktem zmęczenie psychiczne (57 proc.), a co trzecia mówi o tym, że jest bardzo silnie obciążona.
Anna Morawska-Borowiec, psycholożka i prezeska Fundacji Twarze Depresji, współautorka badania podkreśla, że to wypełnianie różnych ról w tym samym czasie może obarczać zdrowie psychiczne, powodować kryzys, a nierzadko również depresję. Życie coraz częściej pisze taki scenariusz, że większe wsparcie otrzymujemy od znajomych czy przyjaciół niż rodziny, która często mieszka daleko. Psycholożka podkreśla, że to relacje wzmacniają zdrowie psychiczne i są wentylem emocji. Z badania wynika, że 81 proc. „ma w swoim otoczeniu osobę, z którą może porozmawiać o problemach”.
Na stres są sposoby
Przeciągający się stres rujnuje zdrowie. Są sposoby, by mu zaradzić. Może warto traktować trudności jak zadania do rozwiązania? „Wybiegać” negatywne emocje? Porozmawiać z kimś życzliwym o tym, co nas gnębi?*
Czym najbardziej stresują się kobiety?
Sytuacja materialna i praca to dwa czynniki, którymi kobiety stresują się najbardziej. Jeszcze do niedawna najczęściej wymieniały: życie rodzinne, relacje z partnerem, mężem czy dziećmi. Obecnie to właśnie praca stała się dla kobiet największym wyzwaniem.
„To jej w ciągu doby kobiety poświęcają najwięcej czasu, drugie miejsce zajmuje najbliższa rodzina, trzecie – sprzątanie domu, czwarte – to czas dla siebie – sięgający średnio godziny na dobę” – podkreślają eksperci fundacji.
Ponadto, by zmniejszać stres wynikający z jednoczesnego pełnienia wielu ról, należy zadbać o odpoczynek. W ciągu dnia poświęcić co najmniej godzinę na prawdziwy relaks, bez wyrzutów sumienia i smartfona w ręce. Korzystać z naturalnych sposób na regenerację.
– To może być nicnierobienie, leżenie na trawie, patrzenie w niebo, żeby mózg odpoczął. To może być czytanie, szydełkowanie, bo prace manualne bardzo dobrze wpływają na głowę. Ważne jest to, by znaleźć codziennie także pół godziny na aktywność fizyczną: spacer, przejście jednego, dwóch przystanków, gdy wracamy po pracy do domu. Wówczas uwalniają się endorfiny, tzw. hormony szczęścia – podkreśla Anna Morawska-Borowiec.
Dodaje, że przewijanie treści w platformach społecznościowych, by zrelaksować się, to ślepa uliczka, bo często wywołuje gorszy nastrój, uruchamia wewnętrznego krytyka. Zachęca do tego, by dać sobie przyzwolenie na słabość, gorszy dzień, pół godziny przyjemności tylko dla siebie, „żeby mieć potem siłę odrobić lekcje z dziećmi, porozmawiać z partnerem, nastawić zmywarkę, przygotować prezentację do pracy”.
Ważne jest też zadbanie o odpowiednią ilość snu, bo kobiety często niedosypiają. Śpią średnio, jak pokazało badanie, 6 godzin, a to dolna zalecana porcja snu na dobę. Istotne są także nauczenie się delegowania i dzielenia zadań oraz mniejsze oczekiwania wobec siebie i innych.
– To jest kwestia pozwolenia sobie na to, że nie muszę wszystkiego robić na sto procent. Mogę poprosić też, by ktoś przejął ode mnie zadania. Trzeba nauczyć się je dzielić i delegować. To sprawi, że wolnego czasu będzie trochę więcej – podkreśla psycholożka Antonina Dudek-Olejniczak, koordynatorka Poradni Psychologicznej Fundacji Twarze Depresji, współautorka badania.
Naucz się relaksować
Choć relaks może wydawać się najłatwiejszą rzeczą na świecie, wiele osób nie potrafi odpoczywać. Żyjemy w przekonaniu, że powinniśmy być ciągle czymś zajęci, a nicnierobienie jest powodem do wstydu. Brak umiejętności odpoczywania ma nawet swoją nazwę: stresslaxing (połączenie ang. stress – stres i relaxing – relaksowanie się) i jest przedmiotem badań naukowców i specjalistów od zdrowia psychicznego.
Kiedy trzeba udać się do specjalisty po wsparcie?
Dr hab. n. med. Sławomir Murawiec, psychiatra, przewodniczący Rady Fundacji Twarze Depresji, rzecznik Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, zaznacza, że pomoc specjalisty potrzebna jest niewątpliwie wtedy, gdy pojawiają się choroby somatyczne, których wcześniej nie było.
– W tym momencie jak najbardziej trzeba poszukać pomocy, bo to znaczy, że ciało już nie daje rady. Jest nadmiernie przeciążone – zaznacza psychiatra. Ponadto jeśli zaczynają się zaburzenia snu, lęk, niemożność zrelaksowania się, obniżony nastrój czy napięcie trzeba również poszukać wsparcia psychologa, psychiatry lub psychoterapeuty.
Jednocześnie ekspert zwrócił uwagę na fakt, że pewne objawy bywają lekceważone, bo na przykład w przypadku wysoko funkcjonującej depresji, gdy odczuwa się ból, rozpacz, lęk, nadal wypełnia się wymagania stawiane sobie wewnętrznie i narzucane z zewnątrz.
Eksperci Fundacji Twarze Depresji zwracają uwagę na znaczenie profesjonalnej pomocy, bo „nieleczona lub nieprawidłowo leczona depresja” stoi za wieloma dramatami.
„W 2025 roku blisko pięć tysięcy osób odebrało sobie życie. Wśród nich niemal cztery tysiące stanowili mężczyźni i ponad osiemset – kobiety. Ponadto ponad 15 tys. osób próbowało popełnić samobójstwo. W tej grupie prawie 9,5 tys. stanowili mężczyźni, a ponad 5,5 tys. kobiety” – przytaczają statystyki psycholożki fundacji.
__________________________________________________________________________
Jeśli przeżywasz trudności i myślisz o odebraniu sobie życia lub chcesz pomóc osobie zagrożonej samobójstwem, pamiętaj, że możesz skorzystać z bezpłatnych numerów pomocowych:
800 70 2222
całodobowy
Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym
800 12 12 12
całodobowy
Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
116 111
całodobowy
Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
116 123
całodobowy
Telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych
112
Numer alarmowy w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia
22 290 44 42
Telefon Zaufania Fundacji Twarze Depresji
Inne numery telefonów pomocowych na stronach:
www.twarzedepresji.pl/pomocpsychologiczna/
www.zapobiegajmysamobojstwom.pl
www.zwjr.pl wjr.pl/bezplatne-numery-pomocowe
www.pokonackryzys.pl
Photo by Priscilla Du Preez 🇨🇦 on Unsplash
