Rząd ogłosił sukces mieszkaniowy, którego wciąż nie widać
Rząd ogłosił przełom, a liczby mają robić wrażenie, bo ukończono w ubiegłym roku, ponad 20-procent więcej jednostek mieszkalnych. W segmencie budownictwa mieszkaniowego, jak podaje Centralny Urząd Statystyczny, ukończono 12 047 budynków, to aż o 38,7 proc. więcej niż rok wcześniej. Politycy mówią o „dynamice”, „odbiciu” i „dowodzie skuteczności polityki”. Problem w tym, że za tymi słowami nadal stoi strukturalna porażka.
Owszem, wynik 36 284 przebił prognozy, a Bank Centralny spodziewał się 33,5 tys. lokali, natomiast ESRI około 35 tys. Kluczowy okazał się ostatni kwartał, gdy ukończono niemal 12 tys. Mieszkań, więc o 38,5 proc. więcej niż rok wcześniej. Tyle że przekroczenie ostrożnych prognoz nie oznacza spełnienia realnych potrzeb. To tylko dowód, że rynek ruszył z miejsca po wcześniejszym zastoju.
Rządowy cel jest znany i to 300 tys. nowych mieszkań do 2030 roku, ale tymczasem niezależni analitycy mówią wprost, że Irlandia potrzebuje 50–60 tys. nowych domów rocznie, by nadgonić narosły deficyt. Na tym tle 36 tys. nie jest „sukcesem”, lecz kolejnym rokiem niedoboru. Geografia dodatkowo obnaża iluzję równowagi. Prawie 58 proc. ukończonych domów powstało w Dublinie i regionie Mid-East (Kildare, Louth, Meath, Wicklow), a Clondalkin odpowiadał za 1399 lokali. Siedem z ośmiu regionów zanotowało wzrost, ale południowy wschód kraju zaliczył spadek, czyli mieszkania powstają tam, gdzie już jest presja, a nie tam, gdzie mogłyby ją realnie rozładować.
Minister mieszkalnictwa James Browne przekonuje, że dane są „bardzo obiecujące”, wskazując na ponad 232 tys. mieszkań oddanych do użytku w ostatniej dekadzie i 161 tys. od lipca 2020 roku. To narracja ciągłości i postępu. Równolegle rząd luzuje standardy i minimalny metraż spadł do 32 m², zmniejsza się wymagany udział mieszkań w inwestycjach, VAT na sprzedaż obniżono z 13,5 do 9 proc., co ma kosztować budżet 250 mln euro rocznie. Państwo dopłaca, prywatny kapitał ma wrócić, a koszty, według resortu, spaść o 50–100 tys. euro na lokal.
Opozycja nazywa rzeczy po imieniu i socjaldemokraci mówią o „przedstawianiu porażki jako sukcesu”. Cian O’Callaghan przypomina, że Fine Gael obiecywała 41 tys. domów do 2025 roku, więc zabrakło niemal 5 tys. W kampanii 2024 r. padała też liczba 40 tys. na 2024 rok. Skończyło się na 33 tys. Richard Boyd Barrett przyznaje, że to niewielka poprawa, ale przy zapotrzebowaniu rzędu 50–60 tys. rocznie rząd „nie ma najmniejszych szans”, by rozwiązać kryzys.
Simon Harris odpowiada, że wybudowano o niemal 6 tys. domów więcej niż rok wcześniej, że co tydzień 600 nabywców kupuje pierwsze mieszkanie, a rynek „odzyskał dynamikę” dzięki polityce rządu. To brzmi uspokajająco, niemal kojąco, tyle że dynamika nie jest celem samym w sobie. Celem są dostępne, sensowne cenowo mieszkania, a nie statystyki, które dobrze wyglądają na wykresie.
Rząd chwali się rekordem od 2011 roku. Opozycja przypomina, iż to rekord obietnic bez pokrycia. Prawda leży bliżej betonu niż konferencyjnych slajdów: buduje się więcej, ale wciąż za mało; szybciej, ale nie tam, gdzie trzeba; z ulgami dla deweloperów, a nie z ulgą dla ludzi. Sukces? Na papierze być może, ale w życiu realnym, między czynszem a kredytem, to nadal tylko pół kroku w stronę ściany, której jeszcze nawet nie zaczęto naprawdę budować.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Fot. CC BY-SA 2.0 Sebastian Ballard
