Pozór troski o bezpieczeństwo, czyli jak aparat państwowy blokuje tanie technologie transformacji energetycznej
Odmowa przyznania obywatelowi prawa do samodzielnego obniżania rachunków za prąd to zjawisko, które w dobie kryzysu energetycznego budzi uzasadniony sprzeciw. Systemowa opieszałość, zasłanianie się brakiem kompleksowych regulacji technicznych oraz instrumentalne używanie narracji o zagrożeniach dla zdrowia i życia, stały się ulubionym orężem administracji publicznej.
Przypadek Irlandii doskonale ilustruje ten mechanizm, więc zamiast dynamicznie dostosowywać prawo do postępu technologicznego i potrzeb społeczeństwa, państwo woli obarczać obywateli odpowiedzialnością, sugerując niemalże przestępczy charakter działań mających na celu oszczędzanie energii. Wskazywanie na braki w przepisach, jako usprawiedliwienie dla ostrzegania przed ogólnodostępnymi rozwiązaniami fotowoltaicznymi jest praktyką nie tylko niewłaściwą, ale przede wszystkim uderzającą w najmniej zamożne gospodarstwa domowe.
Podczas posiedzenia parlamentarnej Komisji ds. Klimatu, Środowiska i Energii wyszło na jaw, jak głęboka przepaść dzieli potrzeby mieszkańców od skostniałych procedur. Urzędnicy Departamentu Środowiska, Klimatu i Komunikacji ostrzegają właścicieli domów oraz najemców, przed zakupem przenośnych zestawów fotowoltaicznych typu plug-in za pośrednictwem internetu.
Argumentacja sprowadza się do twierdzenia, że skoro normy prawne i procedury przyłączeniowe są dopiero opracowywane, korzystanie z tego typu mikroinstalacji pozostaje nielegalne. Taka retoryka wprawia w konsternację, bo technologia, która z powodzeniem funkcjonuje na rynku niemieckim, czy w innych państwach europejskich, staje się w Irlandii obiektem urzędowego stygmatyzowania, wyłącznie z powodu bezczynności legislatora.
Kluczowy problem leży w odwróceniu logiki odpowiedzialności. Brak pełnych przepisów prawnych oraz przedłużające się oceny bezpieczeństwa są winą aparatu państwowego, a nie mieszkańców poszukujących alternatywnych źródeł zasilania. Jeśli rząd deklaruje chęć dekarbonizacji oraz walkę z ubóstwem energetycznym, to pierwszym krokiem powinno być sprawne stworzenie ram prawnych, a nie emitowanie ostrzeżeń zniechęcających do zakupu tanich technologii prądotwórczych. Tymczasem wypowiedzi przedstawicieli departamentu – sugerujące, że sprzedaż czy zakup mikrosystemów solarnych w sieci wiąże się z niepewnością prawną i brakiem jakości sprawiają wrażenie, celowego wywoływania efektu mrożącego po stronie konsumentów.
Przestrzeń mikroinstalacji plug-in to doskonały przykład decentralizacji transformacji energetycznej. Zestaw fotowoltaiczny zasilany z gniazdka, którego koszt w Niemczech oscyluje wokół 500 euro, jest rozwiązaniem na tyle prostym, że nie wymaga angażowania wykwalifikowanego elektryka ani inwestowania tysięcy euro w rozbudowane instalacje dachowe. Urządzenia te, montowane na balkonach, w ogrodach czy na niewielkich przestrzeniach przydomowych, pozwalają ograniczyć roczne zużycie energii z sieci od 5 do nawet 25 procent. W wymiarze finansowym przekłada się to na oszczędności rzędu kilkuset euro rocznie. Dla osób wynajmujących mieszkania lub żyjących w lokatorstwie wielorodzinnym, jest to często jedyna dostępna droga do uczestnictwa w zielonej transformacji.
Natomiast wstrzymywanie wdrożenia tych rozwiązań pod pretekstem zamawiania kolejnych ekspertyz i przyglądania się doświadczeniom Wielkiej Brytanii, obnaża słabość zarządzania w tym kraju. Pytania zadawane przez przedstawicieli opozycji oraz posłów niezależnych trafiają w samo sedno problemu: mieszkańcy nowo zbudowanych osiedli i bloków nie potrafią zrozumieć, dlaczego proces, który w sąsiednich krajach zorganizowano sprawnie, w Irlandii wymaga wielomiesięcznych opóźnień. Sytuacja, w której obywatel zadaje pytanie, czy staje się przestępcą, kupując legalnie dostępny w Europie sprzęt elektryczny, pokazuje groteskowość obecnego stanu prawnego. Państwo zamiast chronić obywatela poprzez szybką certyfikację, woli czynić z niego potencjalnego sprawcę deliktu prawnego.
Należy z całą mocą podkreślić, że luki w prawie nie stanowią moralnego ani merytorycznego usprawiedliwienia dla prowadzenia kampanii zniechęcających do używania innowacyjnych, tanich rozwiązań. Obowiązkiem administracji jest podążanie za rynkiem i potrzebami społecznymi, a nie hamowanie inicjatyw oddolnych w imię technokratycznego wygodnictwa.
Zapowiedzi, że odpowiednie uregulowania pojawią się w przyszłym roku, nie wymazują faktu, że gospodarstwa domowe zostały pozbawione możliwości tańszego przetrwania obecnego sezonu energetycznego. Publikacja raportu Krajowej Grupy Zadaniowej ds. Przystępności Energetycznej powinna stać się punktem zwrotnym, w którym zamiast paternalistycznych ostrzeżeń urzędnicy przedstawią realny, natychmiastowy plan legalizacji i bezpiecznego upowszechnienia mikroinstalacji dla każdego obywatela.
Bogdan Feręc
Źr. Independent
Photo by Yuma Solar on Unsplash

