Najbezpieczniejszy wybór kobiet planujących ciążę i w ciąży – trzy razy zero
Kobiety w ciąży lub planujące ciążę nie powinny pić alkoholu, by ochronić dziecko przed Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD). Przyszłe matki musi obowiązywać zasada trzech zero: całkowita abstynencja, bez żadnych wyjątków dla jakiegoś rodzaju alkoholu i to przez całą ciążę oraz w okresie jej planowania.
Eksperci podczas konferencji prasowej pt. „Ciąża bez alkoholu – wspólna odpowiedzialność, lokalne działanie, systemowe wsparcie” apelowali, by obalać mity o piciu w ciąży, bo nie ma np. „bezpiecznej” ilości alkoholu, nie przerzucać odpowiedzialności tylko na kobiety, ale wspierać i rozmawiać, edukować od najmłodszych lat, czym jest FASD, także w ramach edukacji zdrowotnej, wprowadzać bardziej restrykcyjne przepisy dotyczące reklamy, promocji alkoholu oraz jego dostępności.
Czym jest FASD?
Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) to zaburzenia rozwoju występujące u dzieci matek pijących alkohol w czasie ciąży. Przejawiają się one np. zaburzeniami dotyczącymi funkcjonowania mózgu i układu nerwowego (np. problemy z pamięcią, koncentracją, nauką, planowaniem, organizowaniem zadań). To także upośledzony rozwój fizyczny – niższa waga, wzrost, czasem cechy dysmorfii twarzy. Osoby z FASD mogą mieć także trudności z wykonywaniem złożonych czynności manualnych, koordynacją, równowagą, precyzyjnymi ruchami dłoni, opóźniony rozwój mowy, ograniczone słownictwo, trudności w rozumieniu dłuższych i bardziej złożonych wypowiedzi; czasami występuje afazja. Bywają nadpobudliwe, wybuchowe, podatne na frustrację.
FAS: tego można w 100 proc. uniknąć
W ciąży nie można wypić najmniejszej ilości alkoholu. Nawet ta najmniejsza może poważnie zaszkodzić rozwijającemu się dziecku. Dowiedz się, jak alkohol działa na płód.
Eksperci zaznaczyli, że FASD można całkowicie zapobiec – wystarczy tylko nie pić w ciąży, a także w okresie jej planowania. To odpowiedzialność, która powinna spoczywać nie tylko na kobietach, ale też jej bliskich, samorządzie i państwie, bo akceptacja alkoholu w społeczeństwie jest wciąż powszechna.
– Tłumaczymy się, dlaczego nie pijemy, a nie dlaczego pijemy – podkreśliła dr n. med. Ewa Głuszczak-Idziakowska, specjalistka pediatrii i neonatologii z Kliniki Neonatologii i Chorób Rzadkich Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Trucizna szkodzi nawet w niewielkiej ilości
Nawet niewielka ilość alkoholu wystarczy, by uszkodzić ośrodkowy układ nerwowy. Zmiany są nieodwracalne. Trafia on przez łożysko błyskawicznie do komórek rozwijającego się płodu.
– Alkohol działa teratogennie, a więc wywołuje wady wrodzone wszystkich rozwijających się narządów, jeżeli trafi w okno organogenezy, czyli między 2. a 8–10. tygodniem ciąży. Wtedy powstają wady: serca, nerek, kręgosłupa, kośćca, ale przede wszystkim wady ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Potrzeba większej ilości alkoholu – nie wiemy jakiej – by wywołać wady poszczególnych narządów, ale wystarczy niewielka ilość, by uszkodzić rozwijający się OUN i te zmiany są nieodwracalne – tłumaczyła dr n. med. Ewa Głuszczak-Idziakowska.
Uczestnicy konferencji wielokrotnie podkreślili, że nie ma „bezpiecznej” ilości alkoholu.
Alkohol to neurotoksyna, która niszczy komórki nerwowe
Alkohol jest neurotoksyną, która niszczy komórki nerwowe, a każdy kolejny kieliszek zwiększa prawdopodobieństwo uzależnienia. Kiedy kończy się nawyk, a zaczyna nałóg, na czym polega różnica w piciu kobiet i mężczyzn oraz jak leczy się chorobę alkoholową, wyjaśniają lekarze specjaliści.
To trucizna i w każdej ilości szkodzi. Nie chodzi przy tym tylko o to, by kobieta usłyszała: nie pij w ciąży, ale by otrzymała wsparcie w otoczeniu. Wokół tej myśli zbudowano najnowszą kampanię „Ciąża bez alkoholu”.
– Sercem kampanii mają być samorządy, by docierać do lokalnych społeczności, a media głosem kampanii. Instytucje centralne są systemowym fundamentem – tworzą m.in. rozwiązania finansowe, legislacyjne – zaznaczyła Jolanta Terlikowska, pedagożka, socjoterapeutka, dyrektorka programowa Instytutu Nowej Kultury.
Izabela Marcewicz-Jendrysik, wiceprezydentka Warszawy zwróciła uwagę, że działanie dotyczące profilaktyki FASD jest „prawie” kompleksowe. Pora, by materiały edukacyjne trafiły w odpowiednie miejsca, również do szkół i specjalistów pracujących z młodzieżą. Wiedza o FASD powinna stać się nieodzownym elementem edukacji zdrowotnej, a czerwone trampki –dobrze rozpoznawanym przez wszystkim symbolem świadomości FASD.
9 września przypada Światowy Dzień FASD. Kampania „Ciąża bez alkoholu” realizowana jest przez Fundację Instytut Nowej Kultury na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Szczegóły dostępne są na stronie www.ciazabezalkoholu.pl.
Autorka
Fot. PAP/Marcin Bielecki
