Miliony na leczenie nielicznych. Dokąd naprawdę płyną fundusze irlandzkiej służby zdrowia?
System ochrony zdrowia w Irlandii od lat znajduje się pod czujnym okiem opinii publicznej, jednak najnowsze dane ujawnione na mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej rzucają nowe światło na priorytety budżetowe Health Service Executive (HSE).
Z opublikowanych raportów wynika, że w ciągu ostatnich trzech lat państwowa kasa wydała blisko 33 miliony euro na wysłanie zaledwie niewielkiej grupy pacjentów na specjalistyczne leczenie psychiatryczne poza granice kraju. Sytuacja ta prowokuje pytania o wydajność rodzimej infrastruktury medycznej oraz zasadność finansowania tak kosztownych procedur zagranicą. Skala wydatków przypadających na pojedynczego chorego budzi ogromne emocje. Średni roczny koszt terapii jednego pacjenta skierowanego przez HSE do zagranicznej placówki wynosi około 1,26 miliona euro. W analizowanym okresie dynamika wzrostu tych nakładów była wyjątkowo gwałtowna – jeszcze w 2022 roku budżet ten zamykał się w kwocie 4,4 miliona euro, by w roku kolejnym skoczyć do poziomu 12,3 miliona euro. W roku 2024 na ten cel przeznaczono 10,6 miliona euro, z kolei w minionym, 2025 roku suma ta wyniosła niecałe 10 milionów euro.
W perspektywie ostatniej dekady, a dokładniej ostatnich 11 lat, łączny rachunek wystawiony państwu za specjalistyczną opiekę zdrowia psychicznego świadczoną za granicą osiągnął sumę 45 milionów euro. Co kluczowe, nakłady te dotyczą niezwykle wąskiego grona odbiorców. Liczba kierowanych osób rokrocznie nie przekracza wartości dwucyfrowych. W 2025 roku wsparciem tym objęto zaledwie ośmiu pacjentów (ze średnim kosztem 1,25 miliona euro na osobę), natomiast rok wcześniej – dziewięciu (przy średnim nakładzie 1,18 miliona euro). Rekordowy pod względem jednostkowych wydatków okazał się rok 2023, gdy leczenie jednego chorego pochłonęło średnio 1,36 miliona euro.
Wszyscy sklasyfikowani pacjenci skierowani zostali do wyspecjalizowanych ośrodków na terenie Wielkiej Brytanii. HSE zasłania się jednak klauzulą prywatności, odmawiając ujawnienia szczegółowych danych dotyczących konkretnych klinik, miast czy chociażby dokładnej liczby chorych w poszczególnych latach, tłumacząc to ryzykiem utraty anonimowości przez pacjentów.
Decyzja o przetransferowaniu chorego do brytyjskiego szpitala nie jest jednak wyborem komfortowym, lecz kwestią wynikającą z bezradności rodzimego systemu ochrony zdrowia. Procedura ta rusza wyłącznie wtedy, gdy w Irlandii brakuje odpowiednio zaawansowanej infrastruktury lub kadry zdolnej prowadzić tak skomplikowane przypadki psychiatryczne – mówią ujawnione dokumenty. W latach 2015–2024 bezpośrednio z wyspecjalizowanych struktur HSE Mental Health Services skierowano za granicę 21 osób, zaś pozostałe 16 wniosków wyszło z oddziałów szpitalnych.
Finansowanie tak kosztownych procedur odbywa się w ramach ogólnego programu leczenia za granicą (Treatment Abroad Scheme), pokrywającego koszty planowanych procedur medycznych na terenie Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Szwajcarii oraz Wielkiej Brytanii. Z kolei w przypadkach opieki powszechniej dostępnej państwo wykorzystuje mechanizmy pomocnicze, takie jak Northern Ireland Planned Healthcare Scheme czy dyrektywę transgraniczną.
Przytoczone dane ujawniają jednak poważny dylemat, przed którym stoi irlandzki sektor medyczny. Z jednej strony system wywiązuje się z obowiązku ratowania zdrowia i życia jednostek w stanach krytycznych, nie szczędząc na ten cel milionowych środków. Z drugiej jednak – konieczność płacenia ponad miliona euro rocznie za opiekę nad jednym pacjentem, stanowi dobitne świadectwo luk w krajowym systemie psychiatrii. Wydatkowanie 45 milionów euro poza granicami kraju na przestrzeni dekady pokazuje, jak kosztowny bywa brak własnych wyspecjalizowanych podmiotów leczniczych.
Bogdan Feręc
Źr. Breaking News
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
