Między ustawą a rynkiem. 36 rodzin z Wexford z wypowiedzeniami

Na papierze wszystko wygląda czysto, bo jest data, podpis, termin wyprowadzki. W praktyce to trzy do sześciu miesięcy na spakowanie życia do kartonów. Na osiedlu Hazelwood w Bridgetown, w hrabstwie Wexford, 36 gospodarstw domowych otrzymało w piątek wypowiedzenia umów najmu. W całym kompleksie jest niewiele ponad sto nieruchomości. Skala jest więc znacząca.

Mieszkańcy mówią wprost, że czują się jak między młotem a kowadłem. Z jednej strony kończące się umowy i presja czasu. Z drugiej, nowe przepisy, które właśnie wchodzą w życie, bo obowiązujące przepisy Residential Tenancies Act 2026 przewidują zwiększone zabezpieczenia przed eksmisją. Problem w tym, że wypowiedzenia w Hazelwood wręczono jeszcze przed jej wejściem w życie. To oznacza, że lokatorzy nie korzystają z nowych gwarancji. Dodatkowo zmiany w prawie oznaczają odejście od dotychczasowego limitu podwyżek czynszu na poziomie 2% rocznie. Nowi wynajmujący będą mogli ustalać stawki na poziomie rynkowym, a rynek w regionie nie jest łaskawy.

Ronan Kavanagh mieszkający w Hazelwood od dekady, nie kryje obaw. – Nie będzie mnie stać na 1500 czy 1600 euro miesięcznie – mówi. W jego głosie nie ma dramatyzmu, jest rachunek ekonomiczny. Prosty i bezlitosny.

Dla części rodzin problem wykracza poza pieniądze i Anne Marie Lamb podkreśla, że przeprowadzka będzie ogromnym ciosem dla jej dzieci. Jedno z nich uczęszcza do szkoły ze specjalistycznym oddziałem dla dzieci z autyzmem, uznawanym za jeden z najlepszych w tej części Wexford. Dzięki udzielonemu wsparciu chłopiec mógł funkcjonować w głównym nurcie edukacji. – Teraz to wszystko zostanie przerwane. Cofnie się w edukacji i w swoich zachowaniach – mówi pani Lamb.

Isobel Doheny wprowadziła się do swojego domu w grudniu. Twierdzi, że przed podpisaniem umowy najmu wielokrotnie pytała agenta właściciela, czy planowana jest sprzedaż nieruchomości. Według jej relacji zapewniano ją, że nie ma takich planów, a nawet jeśli, to lokale będą sprzedawane z najemcami. Teraz musi wyprowadzić się do końca maja. Anna Barron z kolei relacjonuje, że agent, który doręczył wypowiedzenia, sugerował możliwość przeniesienia do innych nieruchomości w Wexford lub Enniscorthy, ale za wyższy czynsz. „Niech się pani nie martwi, jesteście dobrymi lokatorami” — usłyszała.

Sprawą zainteresował się lokalny przedstawiciel rządu, czyli minister mieszkalnictwa James Browne. Jego departament poinformował, że kontaktował się z Residential Tenancies Board (RTB), która współpracuje z Radą Hrabstwa Wexford w celu ochrony praw lokatorów. Radna Aoife Rose O’Brien z partii Sinn Féin pomaga najemcom w składaniu skarg do RTB. Jej zdaniem wypowiedzenia mogą być niezgodne z prawem. – Dlatego zgłosiliśmy spór dla każdego gospodarstwa domowego osobno i czekamy na odpowiedź – podkreśla.

Radna O’Brien liczy również na zastosowanie tzw. poprawki Tyrrelstown. Przewiduje ona, że jeśli właściciel zamierza sprzedać 10 lub więcej lokali w jednym projekcie w tym samym czasie, sprzedaż powinna odbywać się z zachowaniem najemców w zajmowanych lokalach. To potencjalny hamulec dla masowych wypowiedzeń, o ile zostanie uznany za mający zastosowanie w tej sytuacji.

Część mieszkańców Hazelwood kwalifikuje się do mieszkań socjalnych, ale wielu nie spełnia kryteriów i nie wie, na jakie wsparcie może liczyć. Nowo przybyli mają czas do końca maja, a inni do końca sierpnia.

Hazelwood to nie jest symbol wielkiego kryzysu w skali kraju. To osiedle w jednym hrabstwie, kilkadziesiąt rodzin, zwykłe życie. Właśnie dlatego ta sprawa tak rezonuje, gdyż pokazuje, jak cienka bywa granica między stabilnością a niepewnością w systemie, w którym dom jest jednocześnie towarem inwestycyjnym. W Wexford, które jest kolejnym przykładem błędnej reformy rządu, najbliższe miesiące pokażą, czy państwo potrafi ochronić lokatorów równie skutecznie, jak chroni logikę rynku.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Fot. Kadr z nagrania RTE