Miasto na dawnych odpadach. Dunsink między kryzysem mieszkaniowym a pamięcią miejsca

Na północnych obrzeżach Dublina, zaledwie siedem kilometrów od centrum, rozciąga się teren, który przez dekady był symbolem marginalizacji, biedy i zapomnienia. Dunsink – niegdyś największe wysypisko śmieci w stolicy Irlandii, ma dziś szansę stać się jednym z największych projektów urbanistycznych ostatnich lat. Rada Hrabstwa Fingal planuje przeznaczyć ponad 1000 akrów ziemi pod nową dzielnicę miejską, w której mogłyby powstać tysiące domów.

Według władz lokalnych obszar między Finglas a Blanchardstown ma potencjał, by przekształcić się w pełnoprawne „nowe miasto”. W pierwszym etapie mówi się o budowie około 2500 mieszkań, a w dalszej perspektywie – o znacznie większej liczbie. Skala projektu sprawia, że Dunsink mógłby przewyższyć rozmiarami niektóre z najnowszych dublińskich osiedli, takie jak Adamstown czy Clonburris.

Teren, o którym mowa, nie jest jednak pustą kartą. Od lat 70. do 90. XX wieku funkcjonowało tu największe wysypisko śmieci w Dublinie. Wzdłuż jego granic mieszkały rodziny społeczności Travellers, dla których to miejsce było nie tylko przestrzenią życia, lecz także źródłem przetrwania. Wysypisko zamknięto około 30 lat temu, później zostało przykryte, zabezpieczone i objęte monitoringiem. Dziś znajduje się w tzw. fazie późniejszej opieki, a same władze podkreślają, że zabudowa nie będzie prowadzona na samym składowisku, lecz obok niego.

Dyrektor ds. planowania i rozwoju w Radzie Hrabstwa Fingal Róisín Burke mówi o „prawdziwej szansie” na stworzenie nowej dzielnicy z pełną infrastrukturą, mieszkaniami socjalnymi, przystępnymi cenowo i prywatnymi, szkołami, usługami publicznymi oraz miejscami pracy. Dawne wysypisko miałoby natomiast zostać przekształcone w ogólnodostępną przestrzeń, w tym park, teren rekreacyjny i miejsce aktywności dla obecnych i przyszłych mieszkańców.

Entuzjazm władz nie jest jednak powszechny. Organizacja Pavee Point Traveller and Roma Centre alarmuje, że około 100 Travellersów mieszkających obecnie w trzech oficjalnych miejscach w rejonie Dunsink nie zostało skonsultowanych w sprawie planów. Martin Collins, współdyrektor Pavee Point, podkreśla, że historia osadnictwa tej społeczności w Dunsink sięga 1972 roku i powinna zostać formalnie uznana. Collins wspomina czasy, gdy mimo skrajnie trudnych warunków, wśród rodzin Travellers panował silny duch wspólnoty. Wysypisko, zamknięte ostatecznie w 2003 roku, przez lata było źródłem materiałów i dochodu. Dziś jego obawy dotyczą przyszłości istniejących miejsc postojowych, z których dwa pilnie wymagają modernizacji. Istnieje realny lęk, że rozwój urbanistyczny doprowadzi do przesiedleń i dalszej marginalizacji tej grupy.

Pavee Point nie kwestionuje potrzeby budowy nowych mieszkań w obliczu kryzysu mieszkaniowego, ale oczekuje, że część planowanych lokali zostanie przeznaczona także dla rodzin Travellers. Kluczowe, jak podkreśla Collins, są konsultacje, partnerskie podejście i realna integracja istniejących społeczności w ramach nowego projektu.

Rada Hrabstwa Fingal zapewnia, że proces konsultacji dopiero się rozpoczyna. Przyspieszenie prac nad Dunsink jest odpowiedzią na apel ministra ds. mieszkalnictwa, by szybciej uwalniać grunty pod zabudowę. Szczegółowy plan zagospodarowania ma zostać opublikowany przed latem, a obecne konsultacje publiczne potrwają do 29 stycznia.

W planach uwzględniono również inne grupy korzystające z tego terenu, m.in. lokalny klub hodowców koni i kucyków, który opiekuje się około 120 zwierzętami. Jego przedstawiciele deklarują, że otrzymali zapewnienie, iż tradycja hodowli koni, która głęboko zakorzeniona jest w regionie, znajdzie miejsce w przyszłości w Dunsink.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Katja Möller on Unsplash