MFW chce zmian w irlandzkich finansach, grożąc „nowym” kryzysem mieszkaniowym

Międzynarodowy Fundusz Walutowy po raz kolejny kieruje swój wzrok na Dublin, formułując stanowcze oczekiwania dotyczące kształtu krajowej polityki fiskalnej. W swoim najnowszym oświadczeniu końcowym, a przygotowanym po oficjalnej misji na podstawie Artykułu IV, instytucja ta wprost sugeruje głęboką ingerencję w system podatkowy Irlandii.

Choć globalni eksperci przyznają, że ogólna kondycja wyspiarskiej gospodarki pozostaje silna, to ich recepty na utrzymanie tego stanu budzą ogromny niepokój. Analitycy MFW domagają się bowiem podniesienia lokalnych podatków od nieruchomości (LPT), drastycznego ograniczenia preferencyjnych stawek podatku VAT, w tym planowanej na najbliższe lato dziewięcioprocentowej stawki dla sektora restauracyjnego, oraz włączenia w system podatkowy znacznie większej liczby pracowników o najniższych zarobkach, którzy do tej pory korzystali z szerokich ulg i zwolnień.

Wdrożenie tych technokratycznych zaleceń przez irlandzki rządu mogłoby przynieść katastrofalne skutki społeczne, uderzając bezpośrednio w stabilność życiową milionów obywateli. Eksperci ostrzegają, że jeżeli gabinet ulegnie naciskom międzynarodowej instytucji i zgodzi się na realizację tych sugestii, dotkliwy kryzys na rynku nieruchomości wejdzie w nową, jeszcze groźniejszą fazę.

Dodatkowe obciążenia fiskalne nałożone na właścicieli domów oraz zmniejszenie realnych dochodów gorzej zarabiających pracowników niechybnie przełożą się na natychmiastową reakcję rynku. Czynsze za wynajem oraz ceny domów ponownie pójdą w górę, stając się barierą nie do pokonania dla młodych rodzin i osób poszukujących dachu nad głową, co dodatkowo zaogni i tak już napiętą sytuację mieszkaniową w kraju.

Z perspektywy Funduszu zmiany te mają na celu zapewnienie stabilniejszych źródeł dochodu publicznego i uniezależnienie budżetu od kaprysów garstki międzynarodowych korporacji, których podatki od osób prawnych stanowią obecnie filar irlandzkich finansów. MFW domaga się również wprowadzenia prawnie wiążących przepisów wydatkowych, krytykując dotychczasową, mało skuteczną regułę opartą na pięcioprocentowym limicie wzrostu wydatków, która była systematycznie łamana.

Co ciekawe, raport zauważa, że nawet unijne ramy fiskalne nie są wystarczające dla specyfiki Irlandii, gdyż bazują na wskaźniku PKB, będącym na Zielonej Wyspie miarą mało precyzyjną. Stąd postulat wdrożenia sztywnych, wieloletnich pułapów wydatków netto.

Wszystko wskazuje jednak na to, że te rygorystyczne zalecenia zderzą się z twardą rzeczywistością polityczną. Koalicja rządząca intensywnie przygotowuje się do ogłoszenia budżetu na 2027 rok, w którym minister finansów Simon Harris zapowiedział już zwiększenie wydatków o kolejne 7 miliardów euro oraz pakiet ulg podatkowych dla gospodarstw domowych, obejmujący ustępstwa w systemie PAYE. Choć MFW zaleca neutralność fiskalną i ostrzega przed powtarzaniem masowego wsparcia socjalnego, to jednocześnie popiera konieczność inwestycji w infrastrukturę i podaż mieszkań. Ostateczny wybór drogi należy do władz w Dublinie, jednak zgoda na pełne dyktando Funduszu, mogłaby doprowadzić do ponownego, drastycznego wzrostu kosztów życia i dokonać kolejnych zniszczeń na irlandzkim rynku nieruchomości.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Fot. Evelyn Simak