Kryzys na rynku najmu: Drastyczny brak mieszkań dla beneficjentów wsparcia państwowego

Sytuacja na rynku nieruchomości staje się coraz bardziej skomplikowana, a dla wielu rodzin poszukiwanie dachu nad głową przypomina walkę z wiatrakami. Z najnowszych danych wynika, że zasiłek mieszkaniowy HAP (Housing Assistance Payment), który w założeniu miał pomagać osobom o niższych dochodach w wynajęciu lokalu, w praktyce przestał spełniać swoją funkcję. Zasoby mieszkań spełniających wymogi finansowe programu niemal całkowicie zniknęły.

Szokujące dane przynosi najnowszy raport organizacji charytatywnej Simon Communities, pomagającej osobom w kryzysie bezdomności. W badanym okresie września w całym kraju dostępnych było zaledwie 12 nieruchomości, których czynsz mieścił się w jakichkolwiek limitach programu HAP. Podczas badania nie znaleziono ani jednego wolnego mieszkania w standardowych stawkach dofinansowania, które byłoby odpowiednie dla pary z jednym lub dwójką dzieci.

Aż w 11 z 16 analizowanych obszarów nie odnotowano ani jednej nieruchomości spełniającej kryteria programu. Problem dotyczy zarówno mniejszych miejscowości, jak i dużych ośrodków miejskich, w tym miast Cork, Limerick, Sligo, Waterford, a także Athlone czy Portlaoise. Najtrudniejsza sytuacja panowała w Sligo, gdzie w ciągu trzech wrześniowych dni odnotowano najniższą ofertę lokali.

Nawet jeśli ogólna liczba nieruchomości na wynajem wzrosła w części kraju, to lokali dostępnych cenowo dla beneficjentów programu HAP nadal ze świecą szukać. Co więcej, większość z nich skupiona jest w stolicy. Siedem z dwunastu dostępnych mieszkań znajdowało się w Dublinie. Poza stolicą zaledwie dwa z trzynastu badanych rejonów oferowały jakiekolwiek lokale, czyli trzy w Dundalk oraz dwa w hrabstwie Kildare.

Program HAP zakłada opłacanie czynszu przez władze lokalne do określonego odgórnie limitu. Samorządy mają co prawda możliwość podniesienia tej kwoty w wyjątkowych sytuacjach – w Dublinie o 50 procent, a w pozostałej części kraju o 35 procent, jednak nawet te elastyczne stawki uznaniowe nie rozwiązują problemu.

Przedstawiciele organizacji społecznych wskazują, że zasady przyznawania wsparcia są przestarzałe i nie przystają do obecnych cen rynkowych. „W ciągu ostatnich 10 lat niewiele się zmieniło w limitach HAP, mimo że czynsze dramatycznie wzrosły i stały się nieosiągalne dla wielu gospodarstw domowych” – powiedziała dyrektor wykonawcza Simon Communities Ber Grogan. „Mieliśmy nadzieję, że budżet na rok 2027 w końcu przyniesie długo oczekiwane zwiększenie limitów HAP, ale po raz kolejny nic się nie zmieniło”.

Skutki zamrożenia stawek wsparcia odczuwają najsłabsi uczestnicy rynku. „Osoby korzystające z HAP są coraz częściej wykluczane z prywatnego rynku najmu, nie mogąc znaleźć domu, na który je stać, pomimo korzystania z dofinansowania mieszkaniowego. Widzimy skutki tego każdego dnia w całym kraju” – dodała Ber Grogan.

Szczególnie skomplikowana jest sytuacja osób samotnych oraz par bez dzieci. W standardowych granicach dofinansowania w całym kraju znalazło się tylko jedno mieszkanie dla tej grupy, a zlokalizowane w południowej części Dublina. Dopiero przy wyższych, uznaniowych stawkach udało się znaleźć dziewięć lokali, głównie w stolicy oraz w Dundalk i Kildare.

Raport uwzględnia również kawalerki, które formalnie nie wchodzą w główny limit programu, ale bywają alternatywą. Spośród 25 dostępnych na rynku kawalerek, jedynie trzy mieściły się w standardowych kwotach HAP, a zdecydowana większość z nich była skupiona zaledwie w czterech rejonach.

Rosnąca przepaść między oficjalnymi limitami pomocy a rynkowymi kosztami wynajmu sprawia, że system wsparcia stał się właściwie fikcją. Bez realnej korekty stawek lub znacznego zwiększenia liczby mieszkań socjalnych, tysiące potrzebujących osób pozostaną bez jakiejkolwiek szansy na własne lokum.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Fot. CC Mr Ignavy