Irlandia przed poważnym wyzwaniem. Jak pogodzić ogień z wodą w unijnej gospodarce

„Musimy zrobić wszystko, żeby nie stać się muzeum świata” – te słowa byłego szefa Rady Europejskiej Charlesa Michela, przestrzegające przed gospodarczą stagnacją i technologicznym marazmem, uderzają dziś w punkt ze zwielokrotnioną siłą.

Zwłaszcza teraz, gdy Irlandia objęła przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej. Przed Dublinem stoi niezmiernie trudne zadanie, wymagające pogodzenia wręcz ognia z wodą, bo trzeba zdynamizować europejską konkurencyjność, uprzątnąć biurokratyczny balast, a zarazem bezkompromisowo przeć ku dekarbonizacji.

Rozpoznanie choroby, na którą cierpi Stary Kontynent, postawiono na pierwszym miejscu, a to raport Mario Draghiego pokazał w całej mocy, że problem z wydajnością i innowacyjnością to nie byle gorszy kwartał, lecz egzystencjalne zagrożenie dla europejskiego poziomu życia. Podczas gdy Stany Zjednoczone odskakują w tempie rozwoju produktywności, Europa grzęźnie w gąszczu własnych obostrzeń. Dawne filary sukcesu – swobodny dostęp do globalnych rynków, względny spokój geopolityczny czy przewidywalne łańcuchy dostaw – uległy pęknięciu.

Co najciekawsze, większość z powodu działań samej Unii Europejskiej.

Dla Irlandii debata o wyciągnięciu UE z kłopotów to żaden akademicki dyskurs. Trwałość irlandzkiego dobrobytu pozostaje bezpośrednio sprzęgnięta z kondycją całej Wspólnoty. Tym samym silna, nowoczesna i elastyczna Unia leży w najgłębszym interesie narodowym, a trwająca prezydencja daje idealne narzędzia, by przejść od diagnoz do konkretnych działań.

Recepty są znane i cieszą się szeroką aprobatą, pękają jednak w zderzeniu z realizacją. Kluczowym krokiem musi być sprawne domknięcie Unii Oszczędnościowo-Inwestycyjnej (SIU). Wymaga to odblokowania gigantycznego kapitału prywatnego, który dziś zalega na bezczynnych rachunkach bankowych, i skierowania go do innowacyjnych przedsiębiorstw. Irlandzkie przewodnictwo powinno również stanowczo przełamywać wewnętrzne bariery handlowe, wynikające z poszatkowanych systemów prawnych państw członkowskich. Prawdziwie scalony i głęboki jednolity rynek to szansa na przyciągnięcie inwestycji transgranicznych, na czym Dublin może jedynie zyskać.

Równie istotne okazuje się urealnienie unijnych ram cyfrowych. Zamiast krępować rozwój sztucznej inteligencji kolejnymi warstwami prawnych zakazów, Europa musi stwarzać przestrzeń do podejmowania ryzyka i komercjalizacji nowoczesnych rozwiązań. Harmonijnie wpisuje się w to koncepcja dekarbonizacji. Zamiast paraliżować przemysł, przechodzenie na zieloną energię stać się ma impulsem dla wzrostu. Odpowiedzią na te bolączki jest Czysty Pakt Przemysłowy (Clean Industrial Deal), łączący fundusze na badania z planem obniżania kosztów energii.

Irlandia staje więc w samym centrum geopolitycznej układanki. Wyzwanie nie polega już na wymyślaniu prochu, lecz na determinacji we wdrażaniu gotowych projektów. Odmrożenie europejskiego potencjału wymaga odwagi i odejścia od zachowawczych nawyków. Jeśli Unia ma ponownie być ekonomiczną potęgą, a nie tylko malowniczym skansenem na mapie globu, prezydencja Irlandii musi wykazać się wyjątkowym wyczuciem i twardą konsekwencją.

*

W prostych słowach można powiedzieć, że stawiać na budowanie scentralizowanej Europy, w której pojedyncze państwa będą miały jeszcze mniej do powiedzenia. To jednak, jak wszystkie prawie gospodarki sterowane odgórnie, jest doskonałym przepisem na upadek. Unia Europejska sama mówi o różnorodności, a następnie poprzez swoich zauszników proponuje, by różnorodność ograniczała się do pomysłów Komisji Europejskiej.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Susan Q Yin on Unsplash