Inżynieria społeczna, czyli projekt nowego Europejczyka. Jak krok po kroku odbiera się społeczeństwom wolność, tożsamość i zdolność samodzielnego myślenia
Współczesna agenda progresywna, którą w potocznym języku określam mianem lewactwa, stała się w pewnej chwili obowiązującym kierunkiem politycznym w Europie. Przyłączyły się do niej środowiska lewicowe, a także tak zwani liberałowie, którzy niejednokrotnie, choć nie zawsze, porzucili klasyczne rozumienie wolności na rzecz nowego modelu społecznego, w którym coraz większą rolę odgrywają regulacje, nakazy, zakazy i instytucjonalnie narzucane wzorce zachowań.
Kiedy przyglądamy się prezentowanym przez te środowiska poglądom, na pierwszy rzut oka można odnieść wrażenie, że mamy do czynienia z niezwiązanym ze sobą zbiorem postulatów, idei i politycznych deklaracji. Jedne dotyczą płci, inne rodziny, jeszcze inne klimatu, migracji, gospodarki czy wolności wypowiedzi. Wydają się rozrzucone, czasami wręcz wzajemnie sprzeczne. Jednak po głębszej analizie zaczynają tworzyć pewien spójny obraz. W mojej ocenie jest to obraz projektu prowadzącego do zniszczenia obecnego modelu Europy, jej historycznej tożsamości, społecznej struktury oraz dotychczasowych mechanizmów samodzielnego funkcjonowania poszczególnych narodów.
Lewactwo deklaruje więc płynność płci, odchodzenie od tradycyjnego modelu rodziny, walkę z Kościołem, politykę klimatyczną, otwarte granice, stopniowe odchodzenie od kapitalizmu gospodarczego oraz, co być może najważniejsze, cenzurę, którą przedstawia się jako wrażliwość, tolerancję i ochronę najsłabszych.
Nie jest to jednak zbiór bezsensownych haseł, które pojawiły się wyłącznie po to, aby poszczególne grupy mogły zaistnieć w politycznym i społecznym krajobrazie. Owszem, środowiska te charakteryzują się mnogością poglądów, interesów i często odmiennych oczekiwań. Jeżeli jednak spojrzymy na nie przez pryzmat mechanizmów władzy, interesów politycznych, ekonomicznych, a nawet konfliktów interesów, pojawia się coś znacznie bardziej niepokojącego. W mojej ocenie jest to system inżynierii społecznej, którego konsekwencje mogą być daleko poważniejsze, niż większość Europejczyków jest gotowa przyjąć do wiadomości.
Nie chodzi bowiem o pojedyncze postulaty. Chodzi o zmianę całego sposobu funkcjonowania społeczeństw.
W europejskim modelu oznacza to stopniowe pozbywanie się wszystkich punktów podparcia tradycyjnego modelu funkcjonowania Starego Kontynentu, pojedynczych państw, a nawet najmniejszych komórek społecznych. Tym samym proces ten schodzi na najniższy poziom, czyli rodzinę. To właśnie tam, gdzie człowiek powinien mieć swoje pierwsze i najważniejsze oparcie, pojawia się permanentny stan zagrożenia, niepewności i rozchwiania dotychczasowych wartości. A kiedy człowiek traci oparcie w rodzinie, tradycji, narodzie i własnej tożsamości, zaczyna szukać go gdzie indziej. Wówczas coraz większego znaczenia nabiera aparat państwowy, instytucje, organizacje i korporacje, które oferują mu domniemane bezpieczeństwo, przynależność, pomoc oraz gotowe odpowiedzi na pytania, na które wcześniej potrafił odpowiedzieć samodzielnie.
To ostatnie ma również wymiar gospodarczy. Likwidowanie lub osłabianie małych i średnich przedsiębiorstw, przy jednoczesnym pozostawianiu na rynku wielkich korporacyjnych molochów, prowadzi do koncentracji kapitału i możliwości oddziaływania na coraz większą liczbę procesów gospodarczych. Mały przedsiębiorca, który jeszcze niedawno był samodzielnym uczestnikiem rynku, zaczyna być zależny od regulacji, banków, dostawców i instytucji. W konsekwencji coraz trudniej mu zachować niezależność, a jeszcze trudniej konkurować z podmiotami, które dysponują ogromnym zapleczem finansowym i prawnym.
Jednak cała praca nad przejęciem pełnej kontroli przez lewactwo, a dla wygody pozostanę przy tej nomenklaturze, wymaga kilku zasadniczych kroków. Przede wszystkim pozbycia się jedności narodowej, osłabienia tradycyjnego modelu rodziny, wiary oraz tradycji narodowych. Najważniejsze jest jednak odebranie człowiekowi pewnej autonomii, która wyraża się między innymi w wielowiekowej tradycji, wynikającej również z biologii człowieka, czyli podziału na role kobiety i mężczyzny. Nie jest przypadkiem, że właśnie te zagadnienia stały się przedmiotem tak intensywnych sporów politycznych i społecznych. Rodzina, płeć, wychowanie, religia i tożsamość narodowa nie są przecież przypadkowymi elementami ludzkiego życia. Stanowią podstawę jego organizacji. Przez stulecia to właśnie na nich budowano społeczeństwa, przekazywano wartości, wychowywano kolejne pokolenia i utrzymywano ciągłość kulturową.
Tymczasem nowe unijne prawa, sekularyzacja, wypychanie roli Kościoła ze społeczeństw, niekontrolowany napływ ludności o innych kulturach, umniejszanie znaczenia patriotyzmu oraz agresywne promowanie ideologii gender to mechanizmy, które w niedalekiej, niestety, przyszłości mogą zmienić Europę w strukturę coraz bardziej podległą jednemu punktowi przywództwa, z siedzibą w Brukseli. Nie chodzi przy tym o samo istnienie współpracy europejskiej. Chodzi o jej kierunek, zakres i granice. Wspólnota państw, które zachowują własną tożsamość, kulturę, tradycję i prawo do samodzielnego decydowania o swoim losie, jest czymś zupełnie innym niż polityczna konstrukcja, w której kolejne obszary życia obywateli zostają podporządkowane ponadnarodowym regulacjom.
Dużą rolę odgrywa tu edukacja, która zmienia się na naszych oczach. Indoktrynowanie młodych, nieukształtowanych jeszcze umysłów jest nader proste. Wmawia się więc uczniom, że płeć to pojęcie względne, natomiast rodzina i tradycja – to opresyjny system wychowania. I masz już materiał do kształtowania. To z kolei oznacza, że masz, jak mawiała moja babcia, coś, co kręci się „jak gówno w przeręblu”, czyli młodego człowieka znajdującego się w totalnej próżni.
Taki człowiek nie wie, co może uznać za pewnik, jaki jest jego biologiczny kompas. Nie wie, a może nie rozumie, że może być dumny z własnych korzeni, że ma oparcie w bliskich, że jego rodzina nie jest przeszkodą w rozwoju, lecz jednym z najważniejszych elementów dających mu stabilność. Nie rozumie również, że tradycja nie musi być więzieniem, a przywiązanie do własnego narodu nie jest żadnym przejawem zacofania.
Wszystko to prowadzi jednak w prostej linii do rozchwiania emocjonalnego.
Wielu psychologów zwraca uwagę na problemy obecnych młodych pokoleń, wskazując między innymi na ich niepewność, podatność na sugestie, zaburzenia lękowe i trudności z budowaniem stabilnej tożsamości, a nawet relacji. Młody człowiek, pozbawiony trwałych punktów odniesienia, staje się znacznie bardziej podatny na wpływy zewnętrzne. Wówczas rozpoczyna się kolejny etap, bo człowiek jest przecież zwierzęciem stadnym. Zaczyna szukać nowej grupy, która nada mu jakąkolwiek tożsamość. Nie musi to być nawet grupa szczególnie liczna, ważne, aby dawała poczucie przynależności.
I tutaj pojawia się zasadniczy problem. Jeżeli człowiek nie potrafi odnaleźć siebie w rodzinie, narodzie, tradycji czy własnej kulturze, z jakiej się wywodzi, może zacząć szukać odpowiedzi w środowiskach, które oferują mu gotowy zestaw przekonań. Nie musi już samodzielnie analizować rzeczywistości, wystarczy, że zaakceptuje obowiązującą w danej grupie narrację.
Te modele młodych ludzi można porównać do całkowicie jałowego podłoża, które wchłonie wszystko, co podsunięte zostanie im przed oczy. Nie trzeba nawet szczególnego wysiłku, aby zaimplementować truciznę do własnego życia, jeżeli wcześniej odebrano człowiekowi naturalne mechanizmy obronne, czyli zdolność rozpoznawania wartości, odróżniania dobra od zła i samodzielnego wyciągania wniosków.
To kolejna faza budowania nowego, lewackiego człowieka. Człowieka, który choć funkcjonuje w niewielkiej społeczności, pozostaje odrębny od tysięcy dokładnie takich samych osób, pozbawionych wspólnego fundamentu. W ten sposób doprowadza się właśnie do utraty spójności społecznej. Powstają niewielkie grupy, które mają własne języki, własne zasady, własne hierarchie i własne poczucie krzywdy, ale coraz mniej potrafią robić razem z pozostałą częścią społeczeństwa. Do tego dochodzi odbieranie wolności i samodzielności finansowej, multikulturalizm, szeroka polityka migracyjna oraz relatywizm. Ten ostatni jest poglądem filozoficznym, według którego prawda, wartości, normy moralne czy estetyczne nie mają charakteru obiektywnego i bezwzględnego, lecz są względne i mogą być różnie stosowane w zależności od przyjętego punktu odniesienia.
Relatywizm wyrównuje, o ile nie zakopuje całkowicie dorobku kulturowego poszczególnych narodów, jak gdyby wielowiekowa historia, osiągnięcia cywilizacyjne, zdobycze nauki oraz danego społeczeństwa były elementami, które można dowolnie przestawiać na jednej planszy. A to jeszcze pół biedy, kiedy dzieje się to w ramach jednego kontynentu. Jeżeli natomiast dochodzi do zrównywania obcych, międzykontynentalnych kultur, ich mieszanie osiąga poziom wysoki, a na dodatek, nie brakuje pól wyboru, wygrywa silniejszy.
W prostych słowach zjawisko relatywizmu można nazwać niszczeniem własnej cywilizacji. Pojawia się również niszczenie zaufania wewnątrz społeczeństwa. Tworzą się niewielkie grupy plemienne, które współpracują wyłącznie ze sobą, tracąc zdolność do wspólnego działania, w tym do obrony i przeciwstawiania się naciskom płynącym z kręgów rządzących. A przecież społeczeństwo, które nie potrafi ze sobą rozmawiać, nie potrafi również wspólnie podejmować decyzji. Społeczeństwo podzielone na wzajemnie zwalczające się grupy, jest znacznie łatwiejsze do zarządzania, niż to świadome wspólnych interesów. Wystarczy utrzymywać odpowiednio wysoką temperaturę sporów, aby ludzie zajmowali się sobą nawzajem, zamiast patrzeć na ręce tym, którzy podejmują decyzje.
Jest też kolejny krok, który uderza bezpośrednio w ludzi tworzących dobra i dochody. Uderza się w przedsiębiorców, rozpoczynając tym samym walkę ze zdrowym kapitalizmem. Przejawia się to między innymi mnogością przepisów fiskalnych, regulacji, obowiązków administracyjnych i obciążeń, które w największym stopniu dotykają małe oraz średnie przedsiębiorstwa. Wraz z tym pojawia się przymusowa redystrybucja dóbr, czyli mamy socjalizm w czystej postaci.
Najbardziej narażona jest na to klasa średnia, ponieważ to ona stanowi jeden z najważniejszych fundamentów niezależności ekonomicznej społeczeństwa. Człowiek posiadający wykształcenie, dobrą posadę, własną firmę, mieszkanie, oszczędności i możliwość samodzielnego utrzymywania rodziny, nie musi oglądać się na każdą decyzję urzędnika. Może powiedzieć „nie”, może zmienić pracę, może zainwestować, może zaprotestować. Ma wybór. Jednak obecna klasa średnia spychana w otchłań zależności od państwowych zarządzeń, głównie w sferze fiskalizmu, stopniowo traci możliwość przeciwstawienia. Łączy się to z szeroko pojętą akcją kredytowania dóbr, na które z własnej pensji nie może sobie pozwolić. Człowiek kupuje więc rzeczy, których faktycznie jeszcze nie posiada, pracuje na zobowiązania i przez lata pozostaje związany z instytucjami finansowymi.
To nic innego, jak pełne uzależnienie od systemu, w którym państwo, po zmianie przepisów, nie dość, że bierze pod lupę przepływ pieniędzy, to jeszcze może je blokować, a nagradzać wyłącznie pełną podległość. Dostęp do własnych walorów finansowych, zdeponowanych w bankach działających w ramach określonego systemu prawnego, staje się wówczas elementem zależności, której większość obywateli nie dostrzega, dopóki nie pojawi się sytuacja kryzysowa.
Nie twierdzę, że każdy kredyt jest narzędziem zniewolenia, choć taka jest moja podstawowa opinia, a każda regulacja finansowa służy kontroli politycznej. Chodzi o kierunek, do którego prowadzi nadmierna koncentracja uprawnień. Jeżeli obywatel nie ma oszczędności, nie ma niezależnego źródła dochodu, nie ma własnego przedsiębiorstwa, a jego codzienne funkcjonowanie zależy od decyzji administracyjnych, jego realna swoboda wyboru zaczyna się kurczyć.
Idźmy dalej, więc rozwijanie zachęt lub pomocy socjalnej to kolejny krok w podporządkowaniu sobie społeczeństw. Człowiek, który może ubiegać się o dotację, wsparcie finansowe, a nawet dochód gwarantowany, staje się w dużym stopniu zależny od decyzji władzy. Nie podniesie na nią ręki, nie mówiąc już o tym, że głośno wyrazi swój sprzeciw. Nie chodzi tu jednak o negowanie pomocy osobom potrzebującym. Pomoc społeczna ma swoje uzasadnienie i w wielu przypadkach jest konieczna. Problem zaczyna się wówczas, kiedy państwo nie tyle pomaga człowiekowi stanąć na własnych nogach, ile buduje system, w którym coraz większa część społeczeństwa musi regularnie zabiegać o utrzymanie przyznanych świadczeń. Różnica jest zasadnicza. W pierwszym przypadku pomoc prowadzi do samodzielności, w drugim utrwala zależność.
Utrzymywanie społeczeństw w stanie zagrożenia to następny element przymusu. Wytwarza się otoczkę, w której jednostka nie może czuć się bezpiecznie, a jednocześnie nie ma innej linii obrony, jak schronić się pod skrzydłami władzy, bo ta jako jedyna ma zapewniać jej ochronę.
W czasach współczesnych rolę obrońcy pełnią rządy, a elementami zastraszania stały się posunięta do granic absurdu ochrona środowiska, kryzys klimatyczny i utrzymywanie stanu zagrożenia wojennego ze strony Federacji Rosyjskiej. Model ten tworzy się poprzez stały i ukierunkowany przekaz medialny, w tym reklamy, komunikaty instytucjonalne oraz słowa o wysokim stopniu trwogi. Wszystko oczywiście w ramach dbałości o przyszłe pokolenia.
Nie oznacza to, że zagrożenia środowiskowe, bezpieczeństwo energetyczne czy rosyjska agresja są wymysłami. Są w jakimś, choć niewielkim stopniu zagadnieniami realnymi, wymagającymi poważnej analizy i odpowiedzialnej polityki. Pytanie dotyczy jednak czegoś innego, w którym momencie informowanie o zagrożeniu przestaje być rzetelnym przekazywaniem wiedzy, a staje się narzędziem budowania permanentnego strachu? Gdzie przebiega granica między uzasadnioną polityką bezpieczeństwa, a wykorzystywaniem niepokoju społecznego do uzyskiwania zgody na rozwiązania, na które w normalnych warunkach obywatele nigdy by się nie zgodzili?
W wielu przypadkach mechanizm ten już zadziałał. Słuchając wypowiedzi niektórych ludzi, nawet tych starszych, można odnieść wrażenie, że ich przekaz jest kalką narracji, którą wpoiły im polityczne i medialne ośrodki masowego oddziaływania. Powtarzają te same argumenty, używają tych samych określeń i reagują w podobny sposób na każdą próbę zakwestionowania przyjętego obrazu rzeczywistości. Tym samym pozostają w stanie permanentnego strachu.
A tą drogą doszliśmy, co niektórych zaskoczy – do kortyzolu.
Podwyższony poziom stresu wpływa na funkcjonowanie organizmu, a jednym z hormonów uczestniczących w tej reakcji jest kortyzol. Jego rola w reakcji stresowej jest złożona, ale na potrzeby tego felietonu można powiedzieć, że człowiek utrzymywany przez długi czas w poczuciu zagrożenia nie funkcjonuje tak samo, jak człowiek spokojny, mający czas na analizę i racjonalną ocenę sytuacji. Kortyzol to właściwie jeden z elementów ludzkiego atawizmu, pozostałość mechanizmów, które przez tysiąclecia pomagały nam przetrwać w świecie, gdzie niemal wszystko mogło nas zabić. Kiedy pojawiało się zagrożenie, organizm przygotowywał się do obrony, walki albo ucieczki, właśnie przez wytwarzanie dużych ilości kortyzolu.
Przepraszam środowisko naukowe za to podłe uproszczenie, ale to na potrzeby felietonu.
Co jednak ciekawe, przestraszony i wpędzony w poczucie winy człowiek godzi się na wiele rzeczy. Godzi się na likwidację przemysłu, ograniczanie wolności osobistej, drożyznę, brak paliw pędnych i grzewczych, nowe podatki oraz ograniczenia w swobodzie przemieszczania, czego przykładem stają się koncepcje piętnastominutowych miast. Wszystko można przecież uzasadnić koniecznością ochrony przyszłych pokoleń, ratowania płonącej planety, zapewnienia bezpieczeństwa, czy nawet walki z kolejnym kryzysem. Problem w tym, że jeżeli każda kolejna ingerencja w życie obywateli jest przedstawiana jako wyższa konieczność, w pewnym momencie znika przestrzeń na zadanie kilku podstawowych pytań. Czy to rzeczywiście jest potrzebne? Czy też ktoś właśnie wykorzystuje nasze obawy, aby wprowadzić rozwiązania służące zupełnie innym celom?
Oczywiście wszelkie lewackie tezy można bardzo szybko poddać naukowej weryfikacji i obalić tam, gdzie nie wytrzymują konfrontacji z faktami. Jednak zabezpieczono się przed taką ewentualnością, głównie poprzez wprowadzenie systemu poprawności politycznej na wielu poziomach. Obecna jest ona w wypowiedziach, zachowaniach, przekazie medialnym i języku instytucji. Przejawy odbiegające od obowiązującej narracji określane są często mianem dezinformacji, mowy nienawiści czy zagrożenia dla określonych grup społecznych. Zamiast więc rozmawiać o argumentach, zaczyna się rozmawiać o tym, kto ma prawo je przedstawiać.
Podstawowym orężem w tej walce z nauką i dowodami zbieranymi przez setki lat stała się manipulacja. Wykorzystuje się ją między innymi poprzez dyskredytowanie empatii, wdrażanie na szeroką skalę zjawisk i postulatów związanych z ruchami LGBT, do których dokładane są kolejne litery i plusy, ale też poprzez kult wrażliwości na odmienności. Tym samym ochrona tak zwanych uczuć mniejszości, stała się bronią używaną przeciwko normalności, dotychczasowym normom społecznym i ludziom, którzy nie zgadzają się z nowymi ideologiami. Służy kneblowaniu ust przeciwnikom tych rozwiązań, dyskredytowaniu faktów, statystyki, którą można przecież manipulować w bardzo wysokim stopniu, a także wybiórczemu stosowaniu prawa, nie według jego rzeczywistego brzmienia, lecz według interpretacji wygodnej dla określonego środowiska.
Ostatnim elementem tej broni jest porzucenie logiki. I właśnie logika jest jedną z najniebezpieczniejszych pozycji na lewackiej liście rzeczy do usunięcia. Bo jeżeli nie można już swobodnie zadać pytania, nie można przedstawić danych, nie można zakwestionować określonej tezy bez ryzyka publicznego napiętnowania, to nie mamy do czynienia z normalną debatą społeczną. Mamy do czynienia z systemem, w którym jedna strona uzurpuje sobie prawo do wyznaczania granic i dopuszczalnego myślenia.
Jeżeli natomiast nie poddajesz się tej wtłaczanej młodym i starym ideologii, pojawiają się oskarżenia o różnej maści fobie, padają słowa o nieprzystosowaniu, a nierzadko dochodzi także do ostracyzmu i słownych połajanek. To z kolei prowadzi do stopniowego wykluczania z życia społecznego, a nawet zawodowego.
Reasumując, za samodzielne myślenie może spotkać cię kara. To nic innego jak zastraszanie jednostek, które mają inne niż lewackie poglądy. Człowiek zaczyna kalkulować, czy warto zabierać głos, czy lepiej przemilczeć swoje stanowisko? Czy nie narazi się na problemy w pracy, środowisku zawodowym albo wśród znajomych? I właśnie w tym momencie cenzura osiąga jeden ze swoich najważniejszych celów. Nie musi już nikogo formalnie uciszać, ponieważ ludzie zaczynają uciszać się sami.
W ten właśnie sposób wytworzono sztucznie grupę tak zwanych zawodowych ofiar. To osoby, które głośno krzycząc, że ich domniemane prawa związane z dziwactwami są łamane, wpisują się w obraz prezentowany medialnie. Za takie postawy otrzymują wsparcie lewackiej władzy, choć niekoniecznie chodzi jej o dobro tej grupy, a jedynie o utrzymanie jej pod swoim butem. Tym samym mniejszość, stając się niejednokrotnie chorą z nienawiści do tradycyjnych zachowań, czy też tych normalnych, otrzymuje od lewackiej władzy prawo do cenzurowania większości, a przy tym może jeszcze wymuszać ograniczanie wolności słowa.
Oczywiście nie chodzi tu o odbieranie komukolwiek prawa do życia, godności czy ochrony przed przemocą. Chodzi o coś zupełnie innego, bo o sytuację, w której ochrona jednej grupy zostaje wykorzystana, jako uzasadnienie ograniczania praw pozostałych obywateli. O sytuację, w której określona mniejszość uzyskuje nie tylko prawo do wyrażania własnych poglądów, ale również możliwość narzucania ich innym, przy jednoczesnym przedstawianiu każdej krytyki, jako ataku na człowieka. To bardzo wygodny mechanizm, również polityczny. Władza może występować w roli obrońcy, media mogą budować odpowiednią narrację, a wybrana grupa otrzymuje poczucie szczególnego znaczenia. Tymczasem zasadnicze pytanie o wolność słowa, równość wobec prawa i granice ingerencji państwa, odsunięte zostaje na plan dalszy.
Stosowany obecnie mechanizm, bo przecież opisane zjawiska dzieją się tu i teraz, był przedmiotem analiz psychologa profesora Jonathana Haidta oraz prawnika Grega Lukianoffa. W swojej książce „The Coddling of the American Mind” opisali oni między innymi konsekwencje wychowywania ludzi w przekonaniu, że powinni być chronieni przed każdym dyskomfortem emocjonalnym, niezgodnością poglądów i konfrontacją z odmiennym sposobem myślenia. Wskazali jednak na niebezpieczeństwa związane z kultem bezpieczeństwa emocjonalnego i wychowaniem ludzi w dogmacie nadmiernej wrażliwości na odmienne poglądy. Mechanizmy te mogą prowadzić więc do osłabienia odporności psychicznej, katastrofizowania, zaburzeń lękowych i trudności w samodzielnym funkcjonowaniu bez instytucjonalnego nadzoru.
Co istotne, takich badań jest znacznie więcej. Warto zwrócić uwagę również na prace doktor Cory Clarke i doktora Bo Winegarda z Uniwersytetu Pensylwanii, a dotyczące mechanizmów cenzury motywowanej ochroną grup uznawanych za wrażliwe. Warto przy tym zachować rozróżnienie między wynikami poszczególnych badań, ich interpretacją i politycznymi wnioskami, które można z nich wyprowadzać. Nie zmienia to jednak zasadniczej tezy, że wybiórczo stosowny system, tworzony w imię ochrony człowieka, zaczyna odbierać mu samodzielność, prawo do krytycznego myślenia i możliwości podejmowania własnych decyzji?
Bo jeżeli ktoś przez całe życie słyszy, że jest ósmym cudem świata – albo że świat jest niebezpieczny, ludzie mają złe intencje, odmienne zdanie jest zagrożeniem, a instytucje powinny chronić go przed niewygodnymi treściami, trudno oczekiwać, że wyrośnie z niego człowiek odporny psychicznie, samodzielny i zdolny do podejmowania trudnych decyzji.
W tym wszystkim najbardziej niepokojące jest jednak to, że opisane mechanizmy nie wymagają jednego centralnego ośrodka, który wydaje wszystkim szczegółowe instrukcje. Mogą rozwijać się poprzez wzajemnie wzmacniające się działania instytucji, organizacji, środowisk politycznych, mediów, systemów edukacyjnych i wielkich podmiotów gospodarczych. Wystarczy, że poszczególne elementy zaczynają podążać w podobnym kierunku, a rezultat okaże się zaskakująco spójny. I właśnie dlatego nie wolno patrzeć na każdy z tych problemów oddzielnie. Rodzina, edukacja, gospodarka, migracja, polityka klimatyczna, wolność słowa i bezpieczeństwo finansowe to nie są odrębne wyspy. Wszystkie dotyczą człowieka, jego samodzielności i miejsca w społeczeństwie.
Jeżeli natomiast temu odbierze się tożsamość, osłabi więzi rodzinne, pozbawi niezależności ekonomicznej, utrzyma w stanie permanentnego zagrożenia, a następnie ograniczy możliwość kwestionowania decyzji podejmowanych w jego imieniu, otrzymamy człowieka, który formalnie nadal będzie obywatelem wolnego państwa, ale jego rzeczywista autonomia może być już bardzo ograniczona.
I to jest właśnie najpoważniejszy problem, który dostrzegam w obecnym kierunku europejskich przemian, a o którym niewiele osób mówi. Nie chodzi więc wyłącznie o lewicowe czy prawicowe poglądy. Nie chodzi nawet o to, czy ktoś jest zwolennikiem określonego modelu gospodarczego, religijnego czy obyczajowego. Chodzi o kwestię fundamentalną, czy Europejczyk ma jeszcze prawo samodzielnie decydować o swoim życiu, wychowaniu dzieci, własnych pieniądzach, kulturze, tradycji i przyszłości swojego państwa, czy też coraz więcej tych decyzji będzie podejmowanych za niego przez instytucje, które uznają, że wiedzą lepiej?
Bo wolność nie znika jednego dnia. Nie przychodzi urzędnik, nie puka do drzwi i nie oznajmia, że od jutra człowiek przestaje być wolny. Wolność odbiera się kawałek po kawałku, przy okazji kolejnych regulacji, kolejnych nadzwyczajnych okoliczności, kolejnych programów ochronnych i kolejnych mniej lub bardziej udanych eksperymentów społecznych, których sensu nie wolno już podważać. A kiedy społeczeństwo wreszcie się orientuje, że utraciło znaczną część swojej autonomii, może się okazać, że nie ma już ani odpowiednich narzędzi, ani wystarczającej jedności, aby skutecznie się temu przeciwstawić.
Miałem napisać komentarz do tego felietonu, ale uznałem, że będzie znacznie lepiej, jak wnioski każdy wyciągnie sam.
Bogdan Feręc
Graf. Wygenerowana przez AI

