Dáil mierzy się z mieszkaniową katastrofą Irlandii. Czy wstrzyma eksmisje?

W Dáil Éireann bez większego sprzeciwu przeszedł pierwszy etap projektu ustawy, która może znacząco zmienić sytuację tysięcy najemców w Irlandii. Propozycja przewiduje trzyletni zakaz eksmisji bez orzekania o winie, więc to rozwiązanie, które zwolennicy nazywają konieczną tarczą ochronną, a krytycy ostrzeżeniem przed dalszym paraliżem rynku mieszkaniowego.

Projekt ustawy został przedstawiony przez rzecznika Partii Pracy ds. mieszkalnictwa Conora Sheehana, który reprezentuje Limerick, a mówił otwarcie, że jego zdaniem państwo dopuściło do sytuacji, w której tysiące ludzi żyją w ciągłym strachu przed utratą dachu nad głową. – Ustawa uwolni najemców, najbardziej bezbronnych ludzi w systemie mieszkaniowym, od strachu przed bezdomnością – powiedział podczas prezentacji projektu.

Proponowane przepisy zakładają czasowe moratorium na eksmisje bez orzekania o winie, czyli sytuacje, w których lokatorzy tracą mieszkanie mimo terminowego opłacania czynszu i braku naruszeń umowy. W praktyce oznaczałoby to ograniczenie możliwości usuwania najemców z rynku już dramatycznie przeciążonego przez niedobór mieszkań i rekordowe ceny najmu.

Sheehan argumentował, że państwo nie może dalej udawać, iż kryzys mieszkaniowy jest problemem przejściowym. – Sytuacja dawno przekroczyła poziom alarmowy, stwierdził w izbie.

To zdanie dobrze oddaje nastroje społeczne w kraju, gdzie liczba osób bezdomnych bije kolejne rekordy niemal każdego miesiąca. Kryzys, który jeszcze kilka lat temu traktowano jako polityczne ostrzeżenie, dziś stał się codziennym krajobrazem irlandzkich miast. Namioty przy kanałach, rodziny w hotelach socjalnych i młodzi pracujący dorośli mieszkający z rodzicami po trzydziestce przestali kogokolwiek szokować. Jak zauważył sam Sheehan, bezdomność stała się „tapetą” życia publicznego.

I właśnie w tym tkwi największy problem dla rządu. Normalizacja kryzysu bywa politycznie wygodna, bo ludzie przyzwyczajają się do katastrofy, którą jeszcze niedawno uznaliby za niewyobrażalną.

Projekt ustawy o najmie lokali mieszkalnych (czasowy zakaz wypowiedzeń) z 2026 roku przejdzie teraz do drugiego etapu legislacyjnego, podczas którego parlamentarzyści będą debatować nad jego zasadami ogólnymi. Sam fakt, że propozycja przeszła pierwszy etap bez oporu, jest jednak znaczący. W irlandzkiej polityce takie projekty zwykle przechodzą procedurę inicjowania bez większych przeszkód, ale atmosfera wokół tej debaty pokazuje, że presja społeczna wokół mieszkalnictwa osiągnęła poziom trudny do ignorowania.

Pytanie brzmi już nie tylko, czy państwo powinno chronić najemców, ale czy państwo jeszcze kontroluje sytuację na rynku mieszkaniowym? Bo kiedy normalnie pracujący ludzie zaczynają traktować eksmisję jak stałe ryzyko życiowe, problem dawno przestał dotyczyć wyłącznie mieszkalnictwa. Staje się natomiast kryzysem zaufania do samego państwa.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Allan Vega on Unsplash