Czy europejskie sankcje uderzą w irlandzki filar przemysłu?

Planowana na dzisiaj wizyta szefowej unijnej dyplomacji Kai Kallas w Irlandii rzuca snop światła na jeden z najbardziej zapalnych i moralnie niejednoznacznych punktów na mapie współczesnego europejskiego przemysłu. Przedmiotem rozmów na najwyższym szczeblu będą potencjalne sankcje wobec rafinerii Aughinish Alumina w Foynes, w hrabstwie Limerick.

Ta największa w Europie rafineria tlenku glinu należy do koncernu Rusal, a kontrolowanego przez Olega Deripaskę, potężnego oligarchę i bliskiego sojusznika Władimira Putina. Nad sprawą wisi ciężki cień oskarżeń i pojawiają się coraz głośniejsze twierdzenia, że rafinowany w Irlandii produkt trafia pośrednio do Rosji, gdzie jest wykorzystywany do produkcji broni masowo używanej przez armię rosyjską na froncie w Ukrainie.

Dla rządu w Dublinie sprawa ta stanowi niezwykle bolesny węzeł gordyjski. Z jednej strony Aughinish Alumina to kluczowy pracodawca w regionie, zatrudniający bezpośrednio około 500 osób i generujący kolejny tysiąc miejsc pracy w sektorach powiązanych. Z drugiej zaś – to moralne i wizerunkowe obciążenie na arenie międzynarodowej. Dotychczasowe działania irlandzkich władz, prowadzone w dużej mierze za zamkniętymi drzwiami, nosiły znamiona gry na zwłokę. Dublin unikał radykalnych kroków, zasłaniając się brakiem odgórnych wytycznych z Brukseli oraz realnym widmem tąpnięcia w lokalnej gospodarce.

Kaja Kallas, komentując sprawę podczas konferencji na Cyprze, postawiła jednak sprawę jasno, że Unia Europejska rozważa nowe restrykcje, lecz ich ostateczny kształt zależy od tego, czy państwa członkowskie wykażą gotowość do solidarnego współdziałania i zaakceptowania gospodarczych kosztów zwiększania presji na Kreml.

W tym kontekście znamienne jest, jak konsekwentnie irlandzkie elity polityczne próbują zrzucić z siebie ciężar odpowiedzialności decyzyjnej, przekazując go w ręce unijnej machiny urzędniczej. Premier Micheál Martin pytany o sprawę, pospiesznie zadeklarował, że decyzje o sankcjach leżą wyłącznie w kompetencjach bloku jako całości, a rząd aktualnie „czeka na zakończenie wewnętrznego śledztwa” prowadzonego przez Departament Przedsiębiorczości, Handlu i Zatrudnienia. Martin usilnie starał się zdemontować narrację, jakoby problem dotyczył Irlandii, próbując redefiniować go jako „szerszy problem europejskiego łańcucha dostaw”.

W podobnym tonie wypowiedział się europoseł partii Fianna Fáil, Billy Kelleher. Choć znany ze swojego głośnego poparcia dla Ukrainy, w przypadku Aughinish Alumina przypomniał o pragmatycznej, wręcz cynicznej regule, że „pierwszą zasadą sankcji jest wyrządzenie większej szkody wrogowi niż samemu sobie”, tym samym również odsyłając po wiążące decyzje do Komisji Europejskiej.

Ta skrajna ostrożność i unikanie jednoznacznych, suwerennych deklaracji ze strony Dublina pokazuje głęboki rozdźwięk między szczytną retoryką a brutalną rzeczywistością interesów gospodarczych.

Choć irlandzka opinia publiczna szczyci się silnym proeuropejskim i solidarnościowym nastawieniem, w momencie gdy wojna uderza w konkretne miejsca pracy w hrabstwie Limerick, idealizm ustępuje miejsca biurokratycznej asekuracji. Rozmowy z Kają Kallas zmuszą jednak Irlandię do zajęcia wyraźniejszego stanowiska i pokażą, czy kraj potrafi udźwignąć ciężar europejskiej solidarności w praktyce, czy też schowa się za unijnymi procedurami w obronie własnego komfortu ekonomicznego?

Bogdan Feręc

Źr. PA Media

Fot. X – kadr z nagrania The Journal