Nierówne szanse na własne lokum. Tysiące wniosków w programie Help to Buy jest odrzucanych
Obietnica państwowego wsparcia przy zakupie pierwszej nieruchomości dla wielu rodzin pozostaje jedynie teoretycznym przywilejem. Z opublikowanych oficjalnie danych statystycznych wynika, że od lipca 2020 roku z rządowego programu Help to Buy skorzystało blisko 49 tysięcy beneficjentów. Jednocześnie druga strona tych samych statystyk ujawnia istotną barierę i niemal połowa wnioskodawców odchodzi z kwitkiem, nie uzyskując wsparcia lub rezygnując z procedury, która jest w toku.
W ciągu ostatnich sześciu lat wpłynęło łącznie 88 532 wniosków o dofinansowanie zakupu domu, z czego zatwierdzono 48 878. Oznacza to, że niemal 40 tysięcy aplikacji było odrzuconych bądź nie zakończyło się sfinalizowaniem zakupu własnego domu.
Systemowe ramy i wyśrubowane kryteria
Inicjatywa Help to Buy została powołana do życia w październiku 2016 roku i miała ułatwić start osobom nabywającym pierwszą nieruchomość. W pierwotnym kształcie zakładała ona zwrot zapłaconego podatku dochodowego oraz DIRT z ostatnich czterech lat w wysokości 5% wartości nieruchomości (do kwoty 20 tysięcy euro), przy limicie ceny domu wynoszącym 500 tysięcy euro. W lipcu 2020 roku próg wsparcia podniesiono do 10% (maksymalnie 30 tysięcy euro), a horyzont czasowy obowiązywania przepisów wydłużono co najmniej do 2029 roku.
Dostęp do środków obwarowany jest jednak rygorystycznymi warunkami. Ubiegający się musi posiadać status nabywcy pierwszego domu, kupować obiekt fabrycznie nowy lub budować go samodzielnie, a także wykazać odpowiednio wysokie wpłaty podatkowe za miniony okres. Mimo że eksperci rynku mieszkaniowego zarzucają programowi sztuczne napędzanie cen na rynku pierwotnym, jego popularność wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie.
Popyt skupiony wokół metropolii
Geografia składanych wniosków wyraźnie odzwierciedla presję cenową panującą w rejonach miejskich oraz na obrzeżach aglomeracji. Największą liczbę aplikacji oraz zatwierdzonych decyzji odnotowano w pasie obejmującym Dublin, Cork, Kildare oraz Meath.
- Dublin: 13 299 wniosków / 7549 zatwierdzeń
- Cork: 13 435 wniosków / 7432 zatwierdzenia
- Kildae: 10 572 wnioski / 5752 zatwierdzenia
- Meath: 8 569 wniosków / 4646 zatwierdzeń
- Galway: 4 276 wniosków / 2356 zatwierdzeń
- Louth: 4 716 wniosków / 2588 zatwierdzeń
- Limerick: 2 929 wniosków / 1627 zatwierdzeń
- Laois: 2 901 wniosków / 1577 zatwierdzeń
- Kilkenny: 1 904 wnioski / 1054 zatwierdzenia
- Clare: 1 648 wniosków / 906 zatwierdzeń
- Mayo: 1 627 wniosków / 898 zatwierdzeń
- Offaly: 1 530 wniosków / 843 zatwierdzenia
- Kerry: 1 094 wnioski / 606 zatwierdzeń
- Carlow: 893 wnioski / 508 zatwierdzeń
- Cavan: 893 wnioski / 486 zatwierdzeń
- Donegal: 1 740 wniosków / 962 zatwierdzenia
- Monaghan: 889 wniosków / 485 zatwierdzeń
- Leitrim: 262 wnioski / 141 zatwierdzeń
- Longford: 245 wniosków / 131 zatwierdzeń
Stanowisko rządu
Do przedstawionych wyliczeń odniósł się wicepremier i minister finansów Simon Harris, akcentując pozytywny wpływ programu na stabilizację życiową obywateli, przy jednoczesnym dostrzeżeniu skali wyzwań stojących przed sektorem mieszkaniowym:
„Posiadanie domu pozostaje jednym z największych marzeń wielu osób i rodzin. Naszym zadaniem jest sprawić, by to marzenie stało się rzeczywistością”.
„Najnowsze dane pokazują, że prawie 49 000 gospodarstw domowych otrzymało już pomoc w zakupie. Dla tysięcy osób kupujących dom po raz pierwszy jest to program, który pomógł im w przejściu do etapu posiadania własnego domu, ułatwiając uzyskanie depozytu wymaganego do zakupu lub budowy. Dla wielu rodzin oznaczało to różnicę między dalszym wynajmowaniem mieszkania a otrzymaniem kluczy do własnego domu”.
„Wiemy, że w kwestii mieszkalnictwa wciąż jest wiele do zrobienia. Dlatego rząd jest zdecydowany zwiększyć podaż mieszkań, jednocześnie nadal wspierając praktyczne wsparcie, takie jak pomoc w zakupie, które naprawdę zmienia życie ludzi”.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
Fot. CC John Sutton
