Sytuacja żywnościowa w Strefie Gazy poprawia się, ale kryzys nadal zagraża dzieciom

Kryzys bezpieczeństwa żywnościowego i żywienia dzieci w Strefie Gazy trwa mimo kruchej poprawy wynikającej ze zwiększenia pomocy humanitarnej i ruchu towarowego Najnowsza analiza IPC dotycząca Strefy Gazy pokazuje zarówno efekty utrzymującej się pomocy humanitarnej, jak i skalę wyzwań, które nadal pozostają nierozwiązane. W ciągu najbliższego roku leczenia ostrego niedożywienia może potrzebować około 74 tys. dzieci.

Zmiana jest w dużej mierze efektem zwiększenia dostępu do pomocy żywnościowej, żywieniowej, medycznej i rolniczej. Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzega jednak, że osiągnięte rezultaty mogą zostać szybko zaprzepaszczone bez stałego dostępu humanitarnego, odpowiedniego finansowania oraz odbudowy lokalnych usług i źródeł utrzymania.

Obecnie otwarte pozostaje tylko jedno przejście – Kerem Szalom/Abu Salem na południu Strefy Gazy. Ogranicza to przepływ podstawowych produktów i materiałów potrzebnych do udzielania pomocy oraz odbudowy. Większość mieszkańców nadal jest uzależniona od wsparcia humanitarnego.

1,4 mln osób nadal doświadcza kryzysowego poziomu głodu

Według najnowszej analizy IPC: około 1,4 mln osób, czyli 67 proc. mieszkańców Strefy Gazy, doświadcza kryzysowego lub poważniejszego poziomu ostrego braku bezpieczeństwa żywnościowego – fazy 3 IPC lub wyższej; około 212 tys. osób znajduje się w sytuacji nadzwyczajnej – fazie 4 IPC; w czterech gubernatorstwach: Gazie Północnej, Gazie, Dajr al-Balah i Chan Junus, przewidywany jest alarmowy poziom ostrego niedożywienia; około 74 tys. dzieci może wymagać leczenia ostrego niedożywienia w ciągu najbliższego roku; wsparcia żywieniowego może potrzebować także około 25 tys. kobiet w ciąży i karmiących piersią. Pod koniec 2025 roku kryzysowego lub poważniejszego poziomu braku bezpieczeństwa żywnościowego doświadczało około 1,6 mln osób, czyli 77 proc. mieszkańców Strefy Gazy. Najnowsze dane potwierdzają więc poprawę, ale jej skala nadal nie odpowiada ogromnym potrzebom ludności.

Szczególnie trudna pozostaje sytuacja osób mieszkających na obszarach położonych w pobliżu linii kontrolowanej przez izraelskie wojsko. Dostęp do pomocy humanitarnej i podstawowych usług jest tam znacznie ograniczony. Niektóre tereny w pobliżu tzw. żółtej linii były również niedostępne dla analityków, dlatego nie udało się zebrać wystarczających danych do pełnej oceny sytuacji.

Pomoc humanitarna przynosi rezultaty

Od czasu zawarcia porozumienia o zawieszeniu broni w październiku 2025 roku znacząco zwiększono skalę pomocy żywnościowej i żywieniowej. Tylko w maju 2026 roku: paczki żywnościowe dotarły do około 1,5 mln osób; wielofunkcyjne wsparcie finansowe objęło około 700 tys. osób; pomoc żywieniowa dotarła do 60 proc. dzieci poniżej piątego roku życia; zwiększył się dostęp do leczenia ostrego niedożywienia. Dla porównania we wrześniu 2025 roku różnymi formami pomocy żywnościowej objęto około 500 tys. osób, a wsparcie żywieniowe docierało do mniej niż 1 proc. dzieci poniżej piątego roku życia.

Spadek poziomu ostrego niedożywienia jest w dużej mierze efektem szybkiego rozszerzenia programów profilaktycznych oraz zwiększenia dostępu do leczenia jego ciężkiej i umiarkowanej formy.

Pomimo tych postępów dostarczane racje żywnościowe nadal są niewystarczające pod względem ilości, jakości i różnorodności. Nieregularne pozostają również komercyjne dostawy świeżych produktów i żywności bogatej w białko.

Sytuację dzieci dodatkowo pogarszają niedobory pełnowartościowej żywności, powracające ogniska chorób, ograniczony dostęp do bezpiecznej wody i urządzeń sanitarnych oraz załamanie źródeł utrzymania wielu rodzin.

Poziom ostrego niedożywienia spadł, ale wiele dzieci nadal cierpi głód, a część z nich może nigdy w pełni nie odzyskać zdrowia po długotrwałym braku odpowiedniego żywienia. Ten postęp pokazuje, że kiedy poprawia się dostęp humanitarny i pomoc dociera do potrzebujących, dzieci można uratować przed najgorszym. Programy żywienia uzupełniającego nadal jednak nie obejmują wszystkich dzieci, a środki na ich realizację się kończą. Bez stałego dostępu i finansowania osiągnięte rezultaty mogą zostać utracone w ciągu kilku miesięcy – powiedziała Catherine Russell, dyrektor generalna UNICEF.

– powiedziała Catherine Russell, dyrektor generalna UNICEF.

Lokalna produkcja żywności musi zostać odbudowana

Znacząca odbudowa lokalnej gospodarki i źródeł utrzymania jeszcze się nie rozpoczęła. Pierwsze doświadczenia pokazują jednak, że produkcję żywności można przywracać tam, gdzie rolnicy i hodowcy mają dostęp do ziemi, nasion, narzędzi, zwierząt, pomocy weterynaryjnej i energii potrzebnej między innymi do nawadniania upraw.

Na obszarach objętych stałym wsparciem liczba owiec wzrosła o 33 proc. Lokalne społeczności ponownie uruchamiają także drobną działalność gospodarczą wszędzie tam, gdzie pozwalają na to warunki.

Możliwości odbudowy pozostają jednak bardzo ograniczone. Ponad 70 proc. gruntów uprawnych w Strefie Gazy jest niedostępnych, a obecnie zaledwie 3 proc. ziemi nadaje się do użytkowania. Nadal obowiązują również ograniczenia dotyczące dostaw nasion, nawozów organicznych, narzędzi i innych środków produkcji rolnej. Zakaz dostępu do morza ogranicza z kolei możliwość połowu ryb, produkowania żywności i uzyskiwania dochodów przez lokalne rodziny.

Potrzebne są bezpieczny dostęp i stałe finansowanie

FAO, UNICEF i Światowy Program Żywnościowy ONZ podkreślają, że trwały pokój i bezpieczeństwo są niezbędne, aby mieszkańcy mogli wrócić do swoich gospodarstw, miejsc pracy i społeczności oraz rozpocząć odbudowę życia. Konieczne jest utrzymanie dostaw ratującej życie pomocy humanitarnej wszystkimi możliwymi korytarzami przez Jordanię, Izrael i Egipt oraz przez przejścia na północy i południu Strefy Gazy. Agencje ONZ apelują również o: umożliwienie dostaw materiałów do budowy schronień, paliwa i gazu do gotowania; zwiększenie komercyjnego importu żywności i środków produkcji rolnej; odbudowę systemów ochrony zdrowia oraz usług wodno-sanitarnych; zwiększenie elastycznego i przewidywalnego finansowania pomocy żywnościowej, żywieniowej i medycznej. Bez odbudowy dostępu do bezpiecznej wody, urządzeń sanitarnych i opieki zdrowotnej kolejne ogniska chorób mogą szybko zniweczyć poprawę sytuacji żywieniowej dzieci. Środki dostępne obecnie na działania humanitarne w Palestynie szybko się wyczerpują. Brak dodatkowego finansowania grozi utratą z trudem osiągniętych rezultatów i dalszym narażeniem życia 2,1 mln mieszkańców Strefy Gazy.

 UNICEF Polska