Iluzja tańszej kawy. Obniżka VAT-u zasili kieszenie gastronomii, a konsument zapłaci podwójnie

Rządowe decyzje o obniżkach podatków bywają pakowane w piękne, marketingowe slogany o ratowaniu przedsiębiorców i stymulowaniu gospodarki. Najlepszym tego dowodem jest entuzjazm, z jakim sektor hotelarsko-gastronomiczny przyjął powrót do niższej, bo 9-procentowej stawki VAT, która już wcześniej zastąpiła dotychczasowe 13,5%.

Wicepremier Simon Harris roztacza przed obywatelami wizje tysięcy uratowanych firm i obietnice stworzenia nawet 150 tysięcy nowych miejsc pracy w całym kraju. Lokalne autorytety branżowe, jak restaurator Anthony Gray ze Sligo, publicznie chwalą rząd, mówiąc o „złapaniu oddechu” i szansie na przetrwanie po latach zmagania się z drastycznym kryzysem kosztów utrzymania. Gdy jednak opadnie bitewny pył politycznych deklaracji, na placu boju pozostaje nagi fakt: dla przeciętnego konsumenta ta pomoc to kolejna kosztowna fikcja.

Analizując logikę stojącą za tym krokiem, trudno oprzeć się wrażeniu, że mamy do czynienia z powtórką z rozrywki. To przecież nie pierwsza i zapewne nie ostatnia obniżka podatków, która zamiast przynieść ulgę portfelom mieszkańcom kraju, po prostu zwiększa marże właścicieli biznesów. Sami restauratorzy zresztą niezwykle rozbrajająco i bez owijania w bawełnę przyznają, jak potoczą się wypadki.

Gray wprost stwierdził na antenie radia News Talk, że rząd doskonale zdaje sobie sprawę, iż ta zmiana nie służy obniżeniu ceny filiżanki kawy. Tłumaczenie jest zawsze takie samo: koszty energii poszybowały w górę, ceny żywności drastycznie wzrosły, a inflacja drenuje domowe budżety. W efekcie, zamiast niższych kwot na paragonach, klienci kawiarni i restauracji zobaczą dokładnie te same, wysokie ceny. Z tą tylko różnicą, że większa część z tej kwoty, zamiast zasilić budżet państwa, zostanie w kasie lokalu.

Gdzie leży największy haczyk tej operacji? Obniżka podatku nie bierze się z próżni. Wszelkie ubytki w dochodach budżetowych, wynikające z rezygnacji z wyższej stawki VAT, muszą zostać sfinansowane z pieniędzy publicznych. Oznacza to, że za te „darmowe” ułatwienia dla biznesu zapłacą wszyscy podatnicy w postaci innych danin, gorszej jakości usług publicznych lub zwiększonego długu państwowego.

W praktyce dochodzi do kuriozalnej sytuacji, w której za poranną kawę w ulubionym lokalu płacimy podwójnie: raz przy kasie – uiszczając pełną, niezmienioną cenę – i drugi raz w swoich podatkach, z których rząd finansuje tarczę ochronną dla sektora gastronomicznego.

Obietnice restauratorów, że „w pewnym momencie” przekażą tę ulgę konsumentom w postaci bliżej nieokreślonych zachęt, specjalnych menu okazjonalnych dań dnia, brzmią w tym kontekście jak mało wyrafinowany żart. Sektor sam lobbował za tą obniżką i wygrał batalię o własne zyski, skutecznie przerzucając koszty swojego funkcjonowania na resztę społeczeństwa. Konsument po raz kolejny staje się więc jedynie elementem tej układanki, który ponosi pełne ryzyko i koszty inflacji, podczas gdy przedsiębiorcy, pod płaszczykiem walki o utrzymanie miejsc pracy, inkasują czysty zysk z państwowej dotacji.

Krytyka tego pomysłu jest w pełni uzasadniona, ponieważ pokazuje, jak łatwo za pomocą publicznych funduszy tworzy się mechanizmy, w których zyski są prywatne, a straty społeczne.

Bogdan Feręc

Źr. News Talk

Photo by Fahmi Fakhrudin on Unsplash