Irlandia na rozwidleniu dróg. Kraj, który zgubił własny głos

Jeszcze nie tak dawno Irlandia była symbolem stabilności, narodowej dumy i politycznego pragmatyzmu. Zielona Wyspa, która przez dekady budowała swoją tożsamość na ciężkiej pracy, lokalnych wspólnotach i ostrożnym podejściu do gwałtownych zmian, dziś coraz bardziej przypomina kraj zagubiony we własnych sprzecznościach. Początek 2026 roku przynosi obraz sceny politycznej zmęczonej, wyjałowionej i oderwanej od codziennych problemów zwykłych ludzi.

Fianna Fáil i Fine Gael, więc partie, które przez pokolenia definiowały irlandzką politykę, coraz częściej sprawiają wrażenie ugrupowań pozbawionych ideowego kręgosłupa. Historycznie centroprawicowe, dziś przesuwają się w kierunku polityki, którą jeszcze kilkanaście lat temu same krytykowały, czyli stają się powoli bardziej lewicowe. Coraz wyższe podatki, sterowane rozwiązania ekologiczne, kosztowne projekty klimatyczne, rozmywanie granic kulturowych i polityka migracyjna, nad którą państwo wydaje się tracić kontrolę, tworzą mieszankę społecznej frustracji, jakiej Irlandia dawno nie widziała.

Wybory z listopada 2024 roku nie przyniosły nowego otwarcia. Zamiast tego kraj otrzymał kolejną koalicję wyglądającą bardziej jak polityczny układ przetrwania niż wizję przyszłości. W Dublinie mówi się o stabilności, ale coraz większa część społeczeństwa widzi raczej stagnację. Politycy powtarzają te same frazesy o „inkluzji”, „równowadze” i „odpowiedzialnym zarządzaniu”, podczas gdy zwykli ludzie patrzą na rosnące czynsze, wysokie rachunki za energię i przepełnione hotele wykorzystywane do zakwaterowania migrantów.

To właśnie kwestia migracji stała się politycznym zapalnikiem współczesnej Irlandii. Badania Eurobarometru pokazały gwałtowny wzrost społecznego niepokoju. Już 26 procent Irlandczyków uznaje imigrację za najważniejszy problem narodowy, a aż dwie trzecie domaga się zaostrzenia kontroli granicznych. Te liczby nie pojawiły się znikąd, bo są efektem narastającego poczucia, że państwo straciło zdolność planowania, przewidywania i ochrony interesów własnych obywateli.

W ciągu roku do kwietnia 2025 do Irlandii przybyło ponad 125 tysięcy osób, a migracja netto wzrosła o niemal 60 tysięcy, a jednocześnie kraj nadal nie potrafi rozwiązać własnego kryzysu mieszkaniowego. Oddano do użytku zaledwie około 35 tysięcy mieszkań w skali całego roku, czyli liczby dramatycznie niewystarczające wobec realnych potrzeb. Efekt widać gołym okiem, więc absurdalne ceny najmu, młodzi ludzie zmuszeni do życia z rodzicami długo po trzydziestce i kolejna fala emigracji pokolenia, które przestaje wierzyć, że może zbudować przyszłość we własnym kraju.

To gorzka ironia historii, ponieważ Irlandia, która przez dekady cierpiała z powodu emigracji własnych obywateli, a znów obserwuje odpływ młodych ludzi, choć tym razem nie z powodu biedy, lecz z powodu kosztów życia i poczucia beznadziei. Równocześnie establishment polityczny zdaje się funkcjonować w rzeczywistości równoległej. Debaty coraz częściej skupiają się na języku ideologii, symbolach kulturowych i modnych hasłach importowanych z europejskich kampusów. Wielu Irlandczyków ma poczucie, że polityka „woke” została narzucona społeczeństwu odgórnie, bez realnej społecznej zgody i bez refleksji nad konsekwencjami dla narodowej tożsamości.

Internet stał się wentylem tego gniewu. Hashtag #IrelandIsFull rozprzestrzenia się w mediach społecznościowych niczym cyfrowy krzyk frustracji ludzi, którzy uważają, że nie są już słuchani przez własne państwo. Oczywiście establishment bardzo chętnie sprowadza te emocje wyłącznie do „skrajności” albo „internetowego populizmu”. To wygodne, ale znacznie trudniej przyznać, że pod powierzchnią narasta autentyczne społeczne zmęczenie.

Pamiętajmy, że problemem nie jest wyłącznie sama migracja, a poczucie nierówności. Wielu obywateli widzi państwo, które potrafi błyskawicznie znaleźć miliard euro na zakwaterowanie migrantów, ale od lat nie umie zapewnić dostępnych mieszkań własnym obywatelom. Widzi polityków mówiących o solidarności, podczas gdy rachunki za energię rosną szybciej niż pensje, a ceny żywności nadal pną się w górę. Irlandzka polityka coraz bardziej przypomina dziś zamknięty klub ludzi mówiących do siebie nawzajem tym samym językiem ekspertów, konsultantów i strategów PR. Tymczasem zwykły obywatel słyszy już głównie pusty pogłos.

W tym chaosie rośnie przestrzeń dla nowej siły politycznej, bardziej konserwatywnej, sceptycznej wobec masowej migracji, mocniej zakorzenionej w kwestiach narodowych i społecznych. Nie chodzi wyłącznie o klasyczny podział na lewicę i prawicę. Coraz więcej ludzi szuka po prostu partii, która powie jasno, że interes obywatela powinien wrócić do centrum polityki państwa. Irlandia stanęła więc dziś przed pytaniem znacznie poważniejszym niż wynik kolejnych wyborów. To pytanie o to, czy kraj zachowa zdolność definiowania samego siebie, czy też stanie się kolejnym europejskim państwem dryfującym od kryzysu do kryzysu pod rządami polityków reagujących wyłącznie wtedy, gdy gniew społeczny zaczyna zagrażać ich sondażom?

Bogdan Feręc

Źr. The Liberal

Photo by Dimitry Anikin on Unsplash