Inflacja znów uderza w Irlandię, a najgorsze może dopiero nadejść

Irlandzka gospodarka ponownie znalazła się pod silną presją inflacyjną i najnowsze dane pokazują wyraźnie, że dla wielu gospodarstw domowych okres względnego oddechu po kryzysie energetycznym może właśnie dobiegać końca. Rosnące ceny energii, paliw, czynszów i podstawowych usług zaczynają coraz mocniej odbijać się na codziennych wydatkach mieszkańców kraju, podczas gdy ekonomiści ostrzegają, że w kolejnych miesiącach sytuacja może jeszcze się pogorszyć.

Główny Urząd Statystyczny odnotował inflację na poziomie 3,7 proc. w roku kończącym się w kwietniu. To najwyższy roczny wskaźnik od stycznia 2024 roku, kiedy inflacja wyniosła 4,1 proc. W samym okresie od marca do kwietnia ceny wzrosły o kolejne 0,5 proc., co pokazuje, że presja cenowa pozostaje silna i coraz bardziej rozlewa się na kolejne sektory gospodarki. Na obecny wzrost cen wpływa kilka czynników jednocześnie, ale szczególne obawy budzi sytuacja na rynku energii. Gwałtownie drożejąca ropa naftowa, co jest skutkiem wojny w Iranie oraz napięć wokół Cieśniny Ormuz, zaczyna wywoływać efekt domina w całej gospodarce. Analitycy ostrzegają, że ewentualna blokada jednego z najważniejszych szlaków transportu ropy mogłaby jeszcze bardziej podbić ceny paliw i energii w Europie, w tym także w Irlandii.

Dla przeciętnego mieszkańca skutki są już wyraźnie odczuwalne. W górę poszły ceny oleju opałowego, energii elektrycznej, czynszów oraz rat kredytów hipotecznych. Rosną również koszty usług, które jeszcze kilka lat temu wydawały się względnie stabilne. CSO wskazuje między innymi na wzrost cen usług telefonii komórkowej oraz wyższe koszty edukacji wynikające z podniesienia opłat za szkolnictwo wyższe.

Choć rząd próbował częściowo złagodzić sytuację poprzez obniżenie składki studenckiej o 500 euro, wielu studentów i rodzin odczuwa realny wzrost kosztów nauki. Rok wcześniej ulga wynosiła jeszcze 1000 euro, co pokazuje, że państwowe wsparcie stopniowo maleje w momencie, gdy presja finansowa ponownie rośnie. Coraz bardziej widoczne są także zmiany cen żywności i w ciągu ostatniego roku wzrosła cena steków z polędwicy wołowej, a podstawowe produkty spożywcze nadal stopniowo drożeją. Nawet zwykły chleb kosztuje dziś więcej niż rok temu. Część produktów rzeczywiście potaniała, bo spadły między innymi ceny masła, ziemniaków czy niektórych wyrobów nabiałowych, jednak konsumenci coraz częściej odnoszą wrażenie, że zakupy spożywcze pochłaniają coraz większą część domowego budżetu.

Jeszcze boleśniejsze są koszty transportu, więc średnia krajowa cena litra oleju napędowego osiągnęła w kwietniu 2,17 euro, co oznacza wzrost aż o 45 centów w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Benzyna również podrożała, osiągając średnio 1,91 euro za litr. Dla rodzin dojeżdżających codziennie do pracy czy mieszkańców terenów wiejskich, gdzie samochód pozostaje koniecznością, oznacza to kolejne poważne obciążenie finansowe.

Rosną również koszty ochrony zdrowia. Składki ubezpieczenia zdrowotnego wzrosły średnio o 8 proc. po podwyżkach wprowadzonych przez największych ubezpieczycieli, w tym VHI, Irish Life, Laya i Level Health. W praktyce oznacza to, że coraz więcej rodzin musi wybierać między ograniczaniem wydatków a rezygnacją z części prywatnej opieki zdrowotnej.

Ekonomiści z AIB ostrzegają, że mimo wzrostu płac sytuacja finansowa wielu pracowników nadal się pogarsza. W tym roku wynagrodzenia mają wzrosnąć średnio o 3,7 proc., jednak inflacja może osiągnąć około 4 proc., a przy dalszej eskalacji kryzysu energetycznego nawet wyższy poziom. To oznacza realny spadek siły nabywczej gospodarstw domowych. Problem jest zresztą znacznie głębszy niż same tegoroczne dane. Od początku 2021 roku ceny w Irlandii wzrosły już o około 25 proc., podczas gdy płace zwiększyły się średnio o około 20 proc. W praktyce oznacza to, że wielu ludzi, mimo wyższych pensji, może dziś kupić mniej niż jeszcze kilka lat temu.

Najmocniej odczuwają to osoby zatrudnione w sektorach, gdzie wzrost wynagrodzeń był niewielki. O ile pracownicy branży technologicznej czy usług finansowych często korzystali z dynamicznych podwyżek po pandemii, o tyle wiele innych grup zawodowych nie nadążało za tempem wzrostu cen. Eksperci ostrzegają, że konsekwencje mogą być poważne również dla całej gospodarki. Coraz więcej gospodarstw domowych zaczyna sięgać po oszczędności zgromadzone w czasie pandemii, aby utrzymać dotychczasowy poziom życia. To z kolei ogranicza wydatki konsumpcyjne, które pozostają jednym z głównych motorów wzrostu gospodarczego.

Rosnąca presja finansowa może także stać się jednym z najważniejszych tematów politycznych przed październikowym budżetem. Coraz głośniej mówi się o konieczności dalszych ulg podatkowych, nowych programów wsparcia energetycznego oraz kolejnych działań osłonowych dla rodzin.

Jedno wydaje się dziś pewne, że inflacja, która jeszcze niedawno wydawała się stopniowo słabnąć, ponownie wraca do centrum gospodarczego niepokoju. Jeśli natomiast kryzys energetyczny na Bliskim Wschodzie będzie się pogłębiał, irlandzkie gospodarstwa domowe mogą dopiero odczuć prawdziwą skalę nadchodzących podwyżek.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Andres Siimon on Unsplash