Cyfrowa fala przestępczości czy fala zgłoszeń? Irlandia między statystyką a rzeczywistością

Irlandia wygląda dziś jak kraj dwóch równoległych opowieści i w jednej z nich większość tradycyjnych kategorii przestępstw spada, a w drugiej… przestępczość internetowa eksploduje w tempie, które trudno zignorować. Czy mamy więc do czynienia z realnym wybuchem cyberoszustw, czy raczej z efektem zmiany sposobu raportowania?

Funkcjonariusze An Gharda Síochána informują, że liczba zgłoszonych oszustw wzrosła w ubiegłym roku o 137%, a w przypadku oszustw internetowych o ponad 130%. Największe skoki dotyczą oszustw liczonych ogółem (+273%), zakupów (+183%), prania pieniędzy (+164%), fałszerstw (+160%) oraz oszustw na kartach płatniczych (+95%). Wzrosła również liczba przypadków przejęć kont (+10%) oraz oszustw związanych z zakwaterowaniem (+17%). To liczby, które robią wrażenie, bo prawie 750 incydentów związanych ze szkodliwą komunikacją w cyberprzestrzeni wznosi się o 27% więcej niż rok wcześniej. O 68% wzrosła liczba osób rozpowszechniających treści uznawanych za obraźliwe, a także przypadków nagrywania (+29%) i rozpowszechniania zdjęć intymnych (+8%). Z tego wynika, że internet przestaje być tylko narzędziem, a staje się polem przestępstwa.

Jednak jest też druga strona medalu i już w 2024 roku Garda ostrzegała, że liczba zgłaszanych oszustw wzrośnie, ponieważ instytucje finansowe zostały zobowiązane do raportowania wszystkich przypadków oszustwa. Innymi słowy, część wzrostu może wynikać z większej przejrzystości i obowiązkowego raportowania, a nie wyłącznie z większej aktywności przestępców. Statystyka bywa jak lustro, czyli pokazuje więcej, gdy lepiej je oświetlimy.

Tymczasowe dane pokazują spadki w większości innych poważnych kategorii przestępstw. Napady na sklepy i placówki handlowe spadły o 23%. Kradzieże o 22%, rozboje o 20%, włamania z użyciem przemocy o 14%, rozboje z domów o 16%, a uszkodzenia mienia o 10%. Średnia liczba włamań w całym kraju wyniosła mniej niż 14 dziennie, a w każdym z 26 hrabstw odnotowano mniej niż jedno włamanie do domu dziennie. Garda wskazuje, że spadek przestępczości przeciwko mieniu i handlowi detalicznemu jest efektem dwóch operacji wymierzonych w zorganizowane gangi przestępcze, a chodzi o działania w ramach programów Operation Thor oraz Operation Táirge. To przykład działań celowanych, mniej spektakularnych niż wielkie hasła, ale skutecznych w statystykach.

Spadła również liczba gwałtów i innych przestępstw seksualnych (-12%), a liczba gwałtownych zamieszek, zamieszek i bójek, mimo wzrostu liczby demonstracji o 12%, zmniejszyła się o 18%. Liczba morderstw i zabójstw wyniosła 40 i pozostała na poziomie z 2024 roku. W ubiegłym roku nie odnotowano żadnych morderstw związanych z działalnością gangów.

W obszarze przestępczości zorganizowanej liczba przestępstw związanych z handlem narkotykami wzrosła o 13%, przy jednoczesnym spadku przypadków posiadania narkotyków na własny użytek o 6%. Garda podkreśla, że świadczy to o koncentracji działań na dostawcach, a nie użytkownikach.

Garda National Drugs and Organised Crime Bureau skonfiskowało narkotyki o wartości ponad 126 mln euro oraz gotówkę w wysokości 2,8 mln euro i 0,27 mln funtów. Z kolei Dublin Crime Response Team przechwycił narkotyki warte 21 mln euro oraz gotówkę i złoto o wartości niemal 2,9 mln euro. To liczby pokazujące skalę presji wywieranej na zorganizowane struktury przestępcze.

W 2025 roku każdego dnia aresztowano ponad 200 osób i wnoszono ponad 250 oskarżeń karnych. Łącznie w ubiegłym roku przeprowadzono ponad 74 000 aresztowań. Równocześnie wydano ponad 6200 pouczeń wobec dorosłych oraz 13 000 skierowań do programów resocjalizacyjnych dla nieletnich, czyli średnio 35 dziennie.

Choć dane są jeszcze niepełne, Garda powołuje się na oficjalne statystyki Central Statistics Office, które wskazują 7-procentowy spadek przestępczości w latach 2019–2024 (z uwzględnieniem okresu lockdownu). Co więcej, według Globalnego Indeksu Pokoju 2025 Irlandia jest drugim, zaraz po Islandii, najspokojniejszym krajem na świecie.

*

Z jednej strony mamy kraj z malejącą liczbą włamań, rozbojów i napadów. Z drugiej – gwałtowny wzrost oszustw internetowych i przestępstw w cyberprzestrzeni. Być może przestępczość po prostu przenosi się tam, gdzie dziś toczy się życie, więc do sieci. Być może rośnie świadomość i obowiązek raportowania, a może jedno i drugie naraz. Rzeczywistość nie jest czarno-biała. Irlandia pozostaje jednym z najbezpieczniejszych państw świata, przynajmniej według międzynarodowych rankingów, a jednocześnie zmaga się z dynamicznym wzrostem przestępstw cyfrowych. To nie jest jednak sprzeczność, ale znak czasu. Przestępczość, jak każda forma ludzkiej aktywności, podąża za technologią. W świecie, w którym portfel coraz częściej jest aplikacją, a tożsamość hasłem, ochrona bezpieczeństwa nie kończy się na zamknięciu drzwi. Zaczyna się od kliknięcia.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Towfiqu barbhuiya on Unsplash