Kasowanie historii. Irlandia między naprawą krzywd a niepokojem społecznym
Irlandzki rząd uruchamia mechanizm, który dla jednych jest aktem elementarnej sprawiedliwości, a dla innych symbolem zbyt szybkiej zmiany obyczajowej. Nowa inicjatywa zakłada możliwość unieważniania historycznych wyroków wobec homoseksualnych i biseksualnych mężczyzn skazanych za dobrowolne relacje z osobami tej samej płci.
Minister sprawiedliwości Jim O’Callaghan uzyskał zgodę rządu na wprowadzenie zmian umożliwiających ignorowanie wyroków związanych z dobrowolnymi relacjami osób tej samej płci. Program ma działać jako system oparty na wnioskach składanych przez zainteresowane osoby. Minister podkreślił, że prawa z epoki wiktoriańskiej, które kryminalizowały takie relacje, są dziś uznawane za historyczną niesprawiedliwość. Program ma formalnie uznać tę krzywdę i w praktyczny sposób ograniczyć jej skutki dla osób dotkniętych dawnymi wyrokami oraz ich rodzin.
Decyzja wpisuje się w szerszy proces rozliczania przeszłości. Homoseksualność w Irlandii została zdepenalizowana dopiero w 1993 roku, po latach obowiązywania przepisów umożliwiających ściganie dorosłych osób za prywatne relacje.
Reakcje polityczne są wyraźne i Partia Pracy nazwała decyzję historycznym krokiem w kierunku naprawy jednej z najpoważniejszych niesprawiedliwości wobec społeczności LGBTQ+ w Irlandii, podkreślając znaczenie sprawiedliwości naprawczej oraz symbolicznego przywracania godności.
Jednocześnie zmiany wywołują debatę na ulicach irlandzkich miast, bo dla części społeczeństwa to konieczna korekta błędów z przeszłości, a inni traktują ją jako element szerszego kulturowego zwrotu, który, ich zdaniem, zachodzi szybciej niż zmiany mentalne części obywateli. Ta różnica perspektyw pokazuje napięcie między prawem, które potrafi zmieniać się gwałtownie, a społecznymi przekonaniami, które ewoluują znacznie wolniej.
Z perspektywy państwa projekt jest natomiast próbą uporządkowania historii w świetle współczesnych standardów praw człowieka. Z perspektywy społecznej to kolejny rozdział rozmowy o tym, czym jest norma, tradycja i granica ingerencji państwa w życie prywatne obywateli.
*
Irlandia po raz kolejny mierzy się więc z własną przeszłością, a takie momenty zawsze działają jak papierek lakmusowy. Pokazują nie tylko to, kim byliśmy, ale też jak bardzo różnimy się w odpowiedzi na pytanie, kim właściwie chcemy być jako wspólnota.
Bogdan Feręc
Źr. Breaking News
Photo by Leni Smoragdova on Unsplash
