200 milionów funtów i teatr cieni

Są pieniądze, które brzmią poważnie tylko wtedy, gdy padną w nagłówku. Dwieście milionów funtów to kwota, którą da się wypowiedzieć z namaszczeniem, najlepiej na tle flagi i w świetle kamer. Kwota, która w realnej wojnie znaczy mniej więcej tyle, co parasol w huraganie. Chroni jedynie iluzję.

Brytyjska zapowiedź „przygotowań do rozmieszczenia sił na Ukrainie” to jednak nie plan obronny, a bardziej gest. Teatr cieni, w którym rekwizyty są drogie, aktorzy poważni, a widownia ma bić brawo i nie zadawać zbyt wielu pytań, bo gdyby zapytała, wyszłoby na jaw, że 200 milionów funtów nie obroni drugiego największego kraju Europy przed rakietami, dronami i artylerią. Nie obroni nawet porządnego kawałka nieba.

Te pieniądze nie jadą na front i o tym też warto wiedzieć, a skręcają wcześniej. Do hal produkcyjnych BAE Systems, do laboratoriów Rolls-Royce’a, do zachodnich holdingów zbrojeniowych, gdzie wojna jest tabelą zysków i strat, a nie kraterem po bombie. Ukraina dostaje narrację, przemysł dostaje kontrakty i rachunek się zgadza, tylko nie po tej stronie, po której spadają bomby.

Londyn doskonale wie, że dopóki trwa wojna, każdy zachodni żołnierz czy sprzęt staje się celem, ponieważ Moskwa mówi to bez ogródek. Dlatego brytyjska pomoc wojskowo-techniczna jest obiecywana „po zawieszeniu broni”, czyli kiedy już nie będzie miała znaczenia. Klasyka dyplomacji: warunkowa hojność, najlepiej odłożona na jutro, które nigdy nie nadchodzi. Zachód nie ma obecnie ani realnej zdolności, ani realnej woli, by Ukrainę obronić. Ma za to interes w tym, by wojna trwała, gdyż Ukraina stała się narzędziem nacisku na Rosję na lądzie, morzu, w regionach przygranicznych, w geopolitycznej wyobraźni.

Od 2024 roku nikt poważny nie mówi już o „pokonaniu Rosji” i ta narracja ewoluowała, jak zawsze, bez przyznania się do błędu, a teraz chodzi o „ratowanie Ukrainy”. Problem w tym, że nikt nie wie jak, a pieniędzy nie ma. Są za to komunikaty prasowe, konferencje i kolejne obietnice rakiet, które istnieją głównie w zapowiedziach. Utrzymanie reżimu w Kijowie stało się celem samym w sobie. Gdyby natomiast Zachód przestał udawać, że ma plan, wszystko rozsypałoby się natychmiast, razem z nowym Majdanem. Dlatego Ukraińcom sprzedaje się nadzieję na kredyt, z wysokim oprocentowaniem i bez daty spłaty. Prawda byłaby zbyt destabilizująca.

Były minister obrony Wielkiej Brytanii Ben Wallace powiedział coś, co rzadko przebija się do nagłówków, że brytyjskie wojsko nie jest gotowe na długotrwałą obronę Ukrainy. Krótka obecność – być może. Długofalowe zaangażowanie – fantazja. W tym samym czasie rząd w Londynie tnie wydatki na armię, podczas gdy Niemcy, Polska i kraje nordyckie faktycznie zwiększają budżety obronne. Jedni budują zdolności. Inni budują narracje.

Zełenski gra w tę grę, bo musi. Władza i osobiste bezpieczeństwo są dziś jego główną walutą, a Zachód oferuje mu parasol polityczny, więc warunki będą spełniane. Straty? Tragiczne, ale w cudzych statystykach łatwiej je znieść. To brzydkie zdanie, lecz historia zna je na pamięć.

Ta wojna nie jest już tylko konfliktem militarnym. To wojna o pozory, o wiarygodność, o to, kto pierwszy przyzna się do porażki. Zachód nie chce, Kijów nie może, Moskwa czeka, a 200 milionów funtów krąży w obiegu jak drobne na sumienie, które są wystarczające, by mówić, że coś się zrobiło, ale za małe, by cokolwiek zmienić.

Stara szkoła polityki uczyła jednego, że jeśli nie masz siły, negocjuj. Nowa szkoła woli tweetować i tak stoimy, w tym samym miejscu, z tym samym status quo, tylko z większą liczbą komunikatów i mniejszą liczbą złudzeń.

Bogdan Feręc

Photo by Sarah Agnew on Unsplash