Złota oś świata? Jak BRICS buduje nową architekturę kontroli nad globalnymi rezerwami kruszcu
W globalnej gospodarce, w której dominacja walut fiducjarnych, a opartych na zaufaniu do państw i banków centralnych trwa od dekad, rośnie znaczenie alternatywnych strategii zabezpieczenia wartości. W tym kontekście coraz większą uwagę przyciąga inicjatywa określana jako BRICS Gold 2026, której ambicją jest zwiększenie wpływu rozszerzonego bloku BRICS na globalne rezerwy złota oraz powiązane z nimi mechanizmy finansowe.
Według dostępnych założeń, ramy BRICS Gold 2026 zakładają zwiększenie kontroli nad globalnym rynkiem złota poprzez skoordynowane działania banków centralnych oraz rozwój systemów handlu opartych na złocie. Obecnie państwa BRICS i ich sojusznicy odpowiadają za około 50% globalnej produkcji złota. Strategiczny cel zakłada wzrost tego udziału do poziomu około 65–70%. Rozszerzony blok obejmuje obecnie 11 państw z Ameryki Łacińskiej, Eurazji, Afryki oraz regionu Zatoki Perskiej. Kraje te równolegle prowadzą strategię dwutorową, czyli zwiększają fizyczne rezerwy złota oraz rozwijają infrastrukturę pod potencjalną walutę opartą na złocie.
Od 2020 roku udział złota w rezerwach państw BRICS wzrósł o 102%. Wzrost ten był efektem zarówno agresywnych strategii zakupowych banków centralnych, jak i rosnących cen metali szlachetnych. W latach 2020–2024 banki centralne państw BRICS odpowiadały więc za ponad połowę globalnych zakupów złota. Proces ten wpisuje się w szerszy trend ograniczania zależności od aktywów denominowanych w dolarze amerykańskim.
Ambicje strategiczne BRICS wspiera rosnąca produkcja złota w krajach członkowskich i państwach sojuszniczych i w 2024 roku Chiny wydobyły około 380 ton złota, natomiast Federacja Rosyjska osiągnęła poziom około 340 ton. Łączna produkcja BRICS wraz z państwami współpracującymi, takimi jak Kazachstan, Iran czy Uzbekistan, osiągnęła z kolei poziom około połowy globalnej produkcji.
Dyrektor Ya Wealth Anuj Gupta podkreślał, że państwa BRICS jednocześnie zwiększają produkcję, ograniczają sprzedaż oraz intensyfikują zakupy złota na rynku międzynarodowym. Według dostępnych danych banki centralne bloku kupiły ponad połowę globalnej podaży złota w latach 2020–2024, co pokazuje, że prowadzą działania w zakresie przejęcia pełnej kontroli nad tym kruszcem.
W konsekwencji pozwoli to kształtować jego ceny, a nawet grać nim na świcie w taki sposób, by wzmacniać lub destabilizować niektóre, głównie gospodarki krajowe. W tym kontekście można zauważyć, że Polska obrała dobry kierunek, kupując złoto i zwiększając swoje rezerwy tego metalu szlachetnego.
Symbolicznym jednak ruchem była decyzja Brazylii o zakupie 16 ton złota we wrześniu 2025 roku – pierwszym od 2021 roku. Operacja zwiększyła rezerwy kraju do 145,1 tony i została odebrana jako potwierdzenie zaangażowania w długoterminową strategię BRICS. Wspólne inicjatywy pozwoliły państwom bloku zgromadzić ponad 6000 ton rezerwowego złota, a to ilość, która w pewnym stopniu pozwala już na częściową kontrolę nad światowymi cenami kruszcu. Największe zasoby złota posiadają państwa nazywane osią BRICS, więc są to:
- Rosja – 2336 ton
- Chiny – 2298 ton
- Indie – 880 ton
Idąc jeszcze dalej, aby poszerzyć obraz przejmowania władzy nad złotem wspomnieć należy o rozszerzaniu BRICS o kolejne państwa, w tym Egipt, Etiopię, Iran, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabię Saudyjską i Indonezję, a i to znacząco zwiększyło potencjał gospodarczy bloku. Obecnie, co wynika z danych dostępnych w organizacjach międzynarodowych, państwa BRICS reprezentują już około 46% populacji świata i około 37% globalnego PKB. Ta skala daje w tym kontekście całemu blokowi realną zdolność wpływania na rynki surowcowe oraz architekturę finansową.
Rozwój infrastruktury rozliczeniowej opartej na złocie stanowi jeden z kluczowych elementów strategii. W wielu obszarach gospodarki światowej pojawiają się mechanizmy handlowe, w których złoto pełni rolę zabezpieczenia wartości lub bezpośredniego środka rozliczeniowego. Frank Giustra podczas Szczytu Metali Szlachetnych w Beaver Creek stwierdził, że świat wchodzi w erę „twardego pieniądza”, podkreślając znaczenie fizycznego złota w momentach kryzysów finansowych.
*
Jeśli założenia BRICS Gold 2026 rzeczywiście zostaną zrealizowane, globalny rynek finansowy może wejść w całkiem nową fazę dominacji. Zwiększona kontrola nad produkcją i rezerwami złota przez jeden blok państw mogłaby przede wszystkim zwiększyć zmienność cen złota w krótkim okresie, ale też wzmocnić strategiczną rolę fizycznego kruszcu w systemie monetarnym i oczywiście przyspieszyć proces odchodzenia części gospodarek od dominacji dolara.
Dla prywatnych inwestorów – szczególnie w ilościach kolekcjonerskich, czyli mowa tu o drobnych ciułaczach i posiadaczy średnich ilości złota w formie fizycznej, scenariusz ten może oznaczać wzrost materialnego znaczenia posiadania kruszców względem papierowych lub elektronicznych instrumentów płatniczych. Jednocześnie potencjalna koncentracja podaży mogłaby utrudnić dostęp do złota na giełdach i rynkach detalicznych, głównie w momentach napięć rynkowych.
Podkreślić jednak należy, że scenariusz globalnej dominacji złota przez BRICS, wciąż pozostaje projekcją opartą na obecnych trendach i deklarowanych strategiach. Rynki finansowe są przecież systemami złożonymi, w których decyzje polityczne, konflikty geopolityczne, postęp technologiczny i zmiany w strukturze handlu mogą znacząco zmienić kierunek rozwoju. To natomiast prowadzi nas do wniosku, że w długim horyzoncie czasowym, inicjatywa BRICS Gold 2026 wpisuje się w szerszy proces wielobiegunowej gospodarki światowej, więc procesu, który może przedefiniować nie tylko rolę złota, ale samą definicję pieniądza w XXI wieku.
Bogdan Feręc
Źr. Info Brics
Image by Steve Bidmead from Pixabay
