Zjedz jelenia. Irlandia staje przed niewygodną prawdą o dziczyźnie
Mieszkańców Irlandii coraz wyraźniej zachęca się do sięgania po dziczyznę i nie z kulinarnej fanaberii, lecz z jakoby ekologicznej konieczności. Irlandzkie Towarzystwo Ochrony Jeleni alarmuje, że rosnąca populacja tych zwierząt wymyka się spod kontroli i zaczyna realnie zagrażać bioróżnorodności.
Problem ma głębokie, historyczne korzenie, bo wilki, które przez wieki były naturalnym regulatorem liczebności jeleni, wyginęły w Irlandii setki lat temu. Od tego czasu jelenie nie mają naturalnych wrogów – poza człowiekiem. W praktyce oznacza to jedno, że bez odstrzału ich populacja rośnie wykładniczo, prowadząc do degradacji lasów, niszczenia młodych drzew i wypierania innych gatunków.
Peter Windsor z Irish Deer Society, wypowiadając się w radiu News Talk, podkreśla, że jedzenie mięsa jeleni jest jednym z najprostszych sposobów, by odpowiedzieć na ten kryzys. Jego zdaniem dziczyzna to od dawna zrównoważone i niedoceniane źródło żywności w Irlandii. – To mięso o bardzo niskim śladzie środowiskowym, dostępne lokalnie i w dużych ilościach. Fakt, że wciąż nie jest powszechnie wykorzystywane, świadczy o braku długofalowego myślenia – ocenił Windsor, wskazując, że na wolnym rynku dziczyzny jest pod dostatkiem.
Paradoks polega na tym, że mimo nadmiaru jeleni, rynek jeleniny pozostaje słabo rozwinięty. Zdaniem przedstawicieli Irish Deer Society winna jest rozbudowana biurokracja. Obowiązujące przepisy sprawiają, że myśliwi nie mogą swobodnie sprzedawać upolowanych zwierząt. Tusze muszą trafiać do licencjonowanych pośredników, spełniać restrykcyjne wymogi dotyczące chłodzenia, transportu i utylizacji odpadów, a cały proces znacząco podnosi koszty. – Prawdziwemu myśliwemu nie wolno po prostu sprzedać jelenia. Procedury są skomplikowane i czasochłonne, a to zniechęca zarówno myśliwych, jak i potencjalnych nabywców – zaznaczył Windsor.
Tymczasem skala problemu rośnie. W ciągu ostatnich pięciu–sześciu lat, szczególnie w okresie pandemii COVID-19, populacja jeleni w Irlandii gwałtownie się zwiększyła. Ograniczona aktywność człowieka i mniejsza presja łowiecka stworzyły zwierzętom idealne warunki do rozmnażania. Dane mówią same za siebie, że między marcem 2022 r. a lutym 2023 r. odstrzelono rekordowe 78 175 jeleni, co tylko częściowo zahamowało wzrost ich liczebności.
Eksperci podkreślają, że kluczowy jest dobrze funkcjonujący rynek mięsa jeleniowatego. Bez realnego popytu i uczciwej ceny za kilogram tuszy odstrzał nie będzie wystarczająco intensywny, by przywrócić równowagę ekologiczną. Dziczyzna przestaje być tu kwestią smaku czy tradycji, a staje się narzędziem polityki środowiskowej.
Dyskusja o jedzeniu jeleni dotyka jednak także wrażliwych emocji. Dla części społeczeństwa polowanie na dzikie zwierzęta wciąż budzi sprzeciw. Organizacje zajmujące się ochroną przyrody odpowiadają krótko, iż brak działania oznacza jeszcze większe szkody dla ekosystemów, a w dłuższej perspektywie, cierpienie samych zwierząt z powodu głodu i chorób.
Irlandia stoi więc przed wyborem, który nie jest ani łatwy, ani wygodny, więc albo jelenina przestanie być kulinarną ciekawostką, albo problem przerośniętej populacji jeleni będzie narastał, głównie kosztem lasów, pól i naturalnej równowagi.
Bogdan Feręc
Źr. News Talk
