USA znoszą blokadę. Nowy etap po porozumieniu kończącym konflikt

Stany Zjednoczone zniosły blokadę irańskich portów i szlaków morskich, która wprowadzona została podczas wojny na Bliskim Wschodzie. Decyzja zapadła po podpisaniu przez prezydenta USA Donalda Trumpa oraz prezydenta Iranu Masuda Pezeshkiana porozumienia mającego zakończyć trwający od pięciu tygodni konflikt.

Centralne Dowództwo USA (CENTCOM) poinformowało w komunikacie opublikowanym w serwisie X, że amerykańskie siły zakończyły blokadę całego ruchu morskiego wchodzącego i wychodzącego z irańskich portów oraz obszarów przybrzeżnych. Jednocześnie podkreślono, że amerykańskie okręty wojenne pozostaną w regionie, aby monitorować przestrzeganie warunków zawartego porozumienia. Podpisana umowa otwiera 60-dniowy okres rozmów dotyczących szerszych kwestii spornych pomiędzy Waszyngtonem a Teheranem. Wśród tematów negocjacji znajdzie się przede wszystkim irański program nuklearny.

Mimo zawarcia porozumienia nadal utrzymuje się niepewność dotycząca kolejnych kroków obu stron. Nie jest jasne, czy przedstawiciele Stanów Zjednoczonych i Iranu spotkają się zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami w Szwajcarii, gdzie miałyby rozpocząć się szczegółowe rozmowy techniczne. Wiceprezydent USA J.D. Vance zapowiedział, że planuje udać się do Szwajcarii w najbliższy weekend, zaznaczając jednak, że harmonogram może jeszcze ulec zmianie. Również po stronie irańskiej brak jednoznacznych deklaracji. Agencja Tasnim podała, że nie potwierdzono jeszcze informacji dotyczących wyjazdu irańskiej delegacji na negocjacje.

Jednym z najważniejszych skutków porozumienia był gwałtowny spadek cen ropy na światowych rynkach. Inwestorzy pozytywnie odebrali perspektywę stabilizacji sytuacji w regionie, szczególnie w kontekście Cieśniny Ormuz – kluczowego szlaku transportowego dla światowego handlu energią. Choć ruch morski w cieśninie pozostaje ograniczony, pierwsze statki już rozpoczęły tranzyt. Według danych specjalistów monitorujących żeglugę, trzy saudyjskie tankowce opuściły Zatokę Perską, a francuski gazowiec LNG „Mraikh” stał się pierwszą jednostką z Francji, która przepłynęła przez ten akwen od początku konfliktu.

Amerykańskie władze poinformowały, że po zniesieniu blokady przez cieśninę przepuszczono już co najmniej 12 statków. Dla porównania, przed wybuchem wojny przez Ormuz przepływało średnio około 120 jednostek dziennie.

Zgodnie z treścią porozumienia Stany Zjednoczone zobowiązały się do natychmiastowego zniesienia sankcji naftowych, które od lat obciążały irańską gospodarkę. Dokument przewiduje również utworzenie funduszu odbudowy o wartości 300 miliardów dolarów, który ma zostać uruchomiony po osiągnięciu ostatecznego porozumienia dotyczącego programu nuklearnego Iranu. Środki mają wspierać odbudowę i rozwój państw regionu. Przedstawiciele administracji USA przekazali także, że Iran zgodził się na rozproszenie swoich zapasów wzbogaconego uranu pod nadzorem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. W umowie nie znalazły się jednak zapisy dotyczące irańskiego programu rakiet balistycznych, który od lat budzi zastrzeżenia Izraela.

Porozumienie wywołało kontrowersje zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Iranie oraz Izraelu. Republikański senator Bill Cassidy określił decyzję Donalda Trumpa jako „najgorszy błąd w polityce zagranicznej od dziesięcioleci”. Według niego umowa nie ogranicza realnie irańskich ambicji nuklearnych i może zachęcać Teheran do dalszego wykorzystywania presji na światowe szlaki energetyczne. Sam Trump odpiera zarzuty, podkreślając, że porozumienie przyniosło natychmiastowe korzyści gospodarcze, czego dowodem mają być spadające ceny ropy i dobre wyniki amerykańskich rynków finansowych. Jednocześnie ostrzegł, że Stany Zjednoczone są gotowe do zdecydowanej reakcji militarnej, jeśli Iran naruszy warunki umowy.

Krytyczne głosy pojawiły się również w Iranie. Część środowisk konserwatywnych uważa, że porozumienie jest zbyt daleko idącym ustępstwem wobec Waszyngtonu. Z kolei przewodniczący parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf ocenił, że umowa oznacza porażkę Stanów Zjednoczonych, a prezydent Pezeshkian nazwał ją „historycznym osiągnięciem”.

Mimo oficjalnego zakończenia działań wojennych wielu mieszkańców Iranu z rezerwą podchodzi do perspektywy trwałego pokoju. Obawy dotyczą przede wszystkim tego, czy obie strony będą w stanie utrzymać porozumienie przez kolejne miesiące i osiągnąć kompromis w sprawie programu nuklearnego. Najbliższe 60 dni negocjacji mogą okazać się kluczowe dla przyszłości relacji amerykańsko-irańskich oraz stabilności całego Bliskiego Wschodu. Zniesienie blokady portów i przywracanie żeglugi przez Cieśninę Ormuz stanowią pierwszy, ale wciąż niepewny krok w kierunku normalizacji sytuacji w regionie.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Photo by Fabian Dück on Unsplash