Twój pies na postronku DNA
Są granice porządku i są granice rozsądku, a te w Dun Laoghaire właśnie testuje, jak łatwo jest pomylić jedne z drugimi. Pod hasłem walki z psimi odchodami władze lokalne zatwierdziły plan wprowadzenia systemu identyfikacji psów opartego na DNA. Brzmi nowocześnie, technokratycznie, niemal sterylnie, a jednak zostawia po sobie nieprzyjemny zapaszek – nie na chodniku, lecz w sferze zasad.
Idea jest prosta, więc trzeba pobrać profil DNA każdego psa, włączyć go do bazy danych, a następnie porównywać go z próbkami pobranymi z publicznych parków i trawników. Jeśli materiał genetyczny się zgadza, właściciel zostaje zidentyfikowany i przykładnie ukarany. Państwo nie musi już nikogo przyłapywać na gorącym uczynku, bo wówczas wystarczy ślad biologiczny, a system zrobi resztę.
Zwolennicy projektu mówią o skuteczności, odstraszaniu i czystszych ulicach. Przywołują przy tym przykłady z innych krajów, gdzie podobne systemy rzekomo zmniejszyły skalę problemu. Argumentują, że skoro psy i tak są obowiązkowo mikroczipowane, to wymaz DNA „przy okazji” nie stanowi dodatkowego obciążenia. Technicznie może mają rację. Problem w tym, że nie wszystko, co technicznie możliwe, jest społecznie akceptowalne.
Projekt, co może być istotne, nie dotyczy wyłącznie psów, bo dotyczy też ludzi, ich prywatności, relacji z państwem i tego, jak łatwo władza sięga po narzędzia nadzoru, gdy brakuje jej skuteczności w egzekwowaniu prostych przepisów. Zamiast częstszych kontroli, edukacji, realnych kar nakładanych w terenie, dostajemy bazę danych DNA. Zamiast obecności służb – laboratorium.
To jest logika skrótu: skoro nie umiemy być widoczni, będziemy wszechobecni. Skoro nie potrafimy egzekwować prawa wprost, zrobimy to pośrednio, przez biologię. Dziś chodzi o psie odchody, a jutro o coś innego, równie „uciążliwego społecznie”. Każdy taki krok obniża próg akceptacji kolejnych ograniczeń.
Niepokoi też łatwość, z jaką mówi się o rozszerzeniu systemu na poziom krajowy. Jednolita baza danych, spójność, efektywność, to słowa, które w dokumentach administracyjnych brzmią niewinnie. W praktyce oznaczają centralizację wrażliwych danych i trwałe powiązanie człowieka z systemem sankcji opartym na śladach biologicznych, nawet jeśli formalnie dotyczą one jego zwierzęcia.
Oczywiście, psie odchody są problemem. Są uciążliwe, niehigieniczne i realnie wpływają na jakość życia, ale odpowiedzią na problem społeczny nie powinien być odruch sięgania po narzędzia najbardziej inwazyjne, jakie oferuje technologia. Państwo, które zaczyna od DNA, a nie potrafi poradzić sobie z podstawowym egzekwowaniem prawa, wysyła sygnał o własnej słabości, nie sile.
Porządek publiczny nie rodzi się więc w bazach danych. Rodzi się z obecności, konsekwencji i zaufania, a to ostatnie bardzo łatwo stracić, gdy obywatel zaczyna mieć wrażenie, że nawet spacer z psem odbywa się już pod genetycznym nadzorem. Pies na postronku – to normalne. Pies na postronku DNA – to już znak czasów, które powinny skłaniać do ostrożności, nie do entuzjazmu.
Tak na marginesie, domyślam się, że trzeba będzie zatrudnić specjalnych pracowników, aby babrali się w gów… pobierali próbki – nazwę to dyplomatycznie. Może ktoś jest zainteresowany? Wówczas polecam kontakt z władzami Dun Laoghaire. Myślę, że kandydatów, a nie, przepraszam, muszę tu zastosować unijną nowomowę, czyli osobę „kupozbieraczą”, choć niezależnie od nazwy, nie będzie kilkunastu na jedno stanowisko.
Bogdan Feręc
Źr. The Liberal
Photo by Monika Simeonova on Unsplash
