Transportowa wyrwa w społeczeństwie. Kto płaci za rządową politykę paliwową?
Krajowy Urząd Transportu (NTA) ogłosił planowaną na styczeń podwyżkę cen biletów komunikacji miejskiej, która sięgnąć na średnio 15 procent. Decyzja ta natychmiast wywołała falę oburzenia wśród pasażerów, grup społecznych oraz przedstawicieli ugrupowań opozycyjnych.
Problem wykracza jednak daleko poza czystą korektę taryf, bo wypowiedzi przedstawicieli lokalnych koalicji oraz polityków wskazują, że w społeczeństwie narasta poczucie głębokiej niesprawiedliwości. Użytkownicy autobusów, tramwajów i pociągów odnoszą nieodparte wrażenie, iż to właśnie z ich kieszeni pokrywane są koszty decyzji rządu o przedłużeniu obniżek akcyzy na paliwa.
Finansowy ciężar i zarzuty o niesprawiedliwy podział
Opublikowane oświadczenie Koalicji Pasażerów z głównych ośrodków miejskich, tym Galway, Dublina, Cork, Limerick i Droghedy wskazuje, że utrzymywanie niższych stawek akcyzowych generuje wydatki budżetowe przekraczające 2 miliony euro dziennie. Niedawno wyasygnowano kolejne 400 milionów euro na dopłaty do paliwa dla kierowców, co stało się bezpośrednim punktem odniesienia dla zrezygnowanych użytkowników transportu publicznego.
Peter O’Neill z Galway Commuter Coalition zwraca uwagę na powstanie niebezpiecznego, dwupoziomowego systemu premiowania i karania osób dojeżdżających do pracy. W jego ocenie kierowcy aut osobowych wspierani są dotacjami, podczas gdy osoby wybierające transport zbiorowy – redukujący korki i emisje gazów cieplarnianych, obarcza się drastycznymi podwyżkami opłat.
Obawy te potęguje fakt, że w latach 2020–2026 udział pasażerów w transporcie publicznym wzrósł o 21 procent. Nowe stawki taryfowe mogą ten pozytywny trend zatrzymać, zmuszając mieszkańców miast takich jak Galway do powrotu do korzystania z prywatnych aut.
Zamrożone inwestycje i zwrot w polityce infrastrukturalnej
Sytuację pogarsza fakt, że wzrostowi cen nie towarzyszy poprawa jakości usług. Środki, które miały posłużyć do rozbudowy sieci połączeń, modernizacji taboru czy przyspieszenia prac nad programem BusConnects, zostały przekierowane na rozbudowę infrastruktury drogowej.
- Plany nadania priorytetu przejazdom autobusowym oraz likwidacji wąskich gardeł w miastach utknęły w miejscu z powodu braku obiecanego finansowania.
- Środki przeznaczone na elektryfikację sieci kolejowej przesunięto na budowę nowych dróg, co w kontekście niestabilnej sytuacji na globalnych rynkach naftowych zwiększa wrażliwość kraju na przyszłe kryzysy energetyczne.
- Przykłady podawane przez posła Pa Daly’ego pokazują skracanie listy planowanych inicjatyw, jak program Connecting Ireland, który w latach 2024–2025 zakładał 65 nowych tras wiejskich, w roku bieżącym ograniczył się do zaledwie czterech, zaś perspektywa na rok 2026 zakłada całkowite wstrzymanie nowych kursów.
Na kwestie politycznego zwrotu wskazuje również były minister transportu Eamon Ryan. W jego opinii obecne decyzje stanowią odejście od proekologicznego kursu z 2022 roku, kiedy ceny biletów zredukowano o 20 procent, a dla młodzieży o połowę. Powrót do wprowadzenia wyższego priorytetu inwestycji drogowych, a kosztem transportu zbiorowego, ocenia jako działanie krótkowzroczne, które skazuje miasta na permanentne paraliże komunikacyjne.
Głos opozycji: Błąd w obliczu kryzysu kosztów życia
Przedstawiciele opozycji są jednomyślni w krytyce działań NTA i rządu. Zwracają uwagę, że 15-procentowa podwyżka znacznie przewyższa aktualny wskaźnik inflacji, uderzając bezpośrednio w gospodarstwa domowe zmagające się z wysokimi kosztami utrzymania. Politycy Socjaldemokracji, Partii Pracy oraz People Before Profit podkreślają, że państwo wysyła niewłaściwy sygnał w momencie, gdy cele klimatyczne i społeczne wymagają zdecydowanego promowania bezemisyjnych form przemieszczania.
Ostatecznie konflikt wokół cen biletów ujawnia głębszy spór o wizję rozwoju kraju. Podczas gdy dojeżdżający do pracy pasażerowie zmagają się z przepełnionymi pojazdami i opóźnieniami, rządowe wsparcie dla rynku paliw kopalnych budzi coraz większe wątpliwości natury ekonomicznej, ekologicznej i czysto społecznej.
*
Tak, jest to posunięcie nieprzemyślane, bo właśnie jedną decyzją o podwyżce cen biletów, zniechęcono mieszkańców irlandzkich miast do korzystania z komunikacji miejskiej.
Bogdan Feręc
Źr. RTE
