Szansa na przełom. Sektor publiczny staje do kluczowych rozmów płacowych

Po tygodniach narastającego napięcia, paraliżu usług medycznych i zamkniętych szkołach, pojawia się realna nadzieja na wyjście z głębokiego kryzysu w relacjach państwa ze swoimi pracownikami. W poniedziałek w siedzibie Komisji ds. Stosunków w Miejscu Pracy (Workplace Relations Commission – WRC) rozpoczną się formalne rokowania dotyczące nowego porozumienia płacowego w sektorze publicznym.

Rzutem na taśmę udało się wypracować kompromis proceduralny, który uchronił kraj przed drugą falą ogólnokrajowego strajku. Ścieżkę do poniedziałkowego spotkania otworzyły rozmowy w dublińskiej siedzibie związku Fórsa. Decydujące zwroty akcji nastąpiły, gdy niezależny przewodniczący Kevin Foley, sekretarz generalny Irlandzkiego Kongresu Związków Zawodowych (ICTU) Owen Reidy oraz sekretarz generalna Ministerstwa Środowiska Oonagh Buckley wydali wspólne oświadczenie.

„Po rozmowach ze stronami uważamy, że dyskusje w WRC powinny rozpocząć się w poniedziałek 19 października. Dyskusje powinny rozpocząć się od kwestii płacowych, w tym od roszczeń związków zawodowych dotyczących wpływu na koszty utrzymania w latach 2021–2025, w tym roku i przez cały okres obowiązywania ewentualnego porozumienia” – wskazano w oficjalnym komunikacie.

Przedstawiciele stron akcentują konieczność natychmiastowej naprawy relacji na linii rząd-pracownicy, które w ostatnich miesiącach uległy drastycznemu pogorszeniu.

„Konieczna jest odbudowa zaufania do stosunków przemysłowych w sektorze publicznym poprzez realizację zobowiązań podjętych w ramach poprzedniego porozumienia” – podkreślono w oświadczeniu.

Nadzwyczajny mechanizm i wiszące w powietrzu strajki oraz powaga sytuacji zmusiła negocjatorów do sięgnięcia po niestosowane dotąd rozwiązania. Zespół w składzie Foley, Reidy i Buckley zadeklarował pełną dyspozycyjność w razie ewentualnego impasu na forum WRC, zastrzegając sobie prawo do przedstawienia arbitrażowych propozycji, które strony zobowiążą się przyjąć. Zarazem wyraźnie zaznaczono wyjątkowość tego kroku: „Chcemy wyraźnie zaznaczyć, że to szczególne rozwiązanie należy rozumieć jako środek wyjątkowy, odzwierciedlający skalę sporu i jego wpływ na gospodarkę oraz osoby korzystające z usług publicznych. Niniejszy środek jest specyficzny dla tego sporu i ma wyjątkowy charakter i nie stanowi w żadnym wypadku szablonu ani precedensu dla żadnego innego sporu pomiędzy tymi lub innymi stronami”.

Obecne porozumienie stanowi bezpośrednie pokłosie masowego zrywu z ubiegłego tygodnia. Ponad 300 tysięcy pracowników budżetówki, w tym pielęgniarki, lekarze, nauczyciele oraz urzędnicy państwowi, wzięli udział w 24-godzinnym, ogólnokrajowym strajku. Groźba kolejnego protestu, zaplanowanego na najbliższą środę, została zawieszona, ale dopiero po uruchomieniu wstępnych mediacji pod przewodnictwem Kevina Foleya.

Źródła po obu stronach stołu negocjacyjnego przyjęły niedzielną wiadomość z ulgą, nie ukrywając zaskoczenia tempem osiągnięcia wstępnego porozumienia. Minister wydatków publicznych Jack Chambers wyraził zadowolenie ze stworzenia ram do formalnej debaty: „Chciałbym podziękować panu Foleyowi, panu Reidy’emu i pani Buckley za ich intensywną pracę. Ich oświadczenie stanowi podstawę do rozpoczęcia konstruktywnego dialogu w Komisji ds. Stosunków w Miejscu Pracy, który rozpocznie się w poniedziałek” – powiedział polityk. „To pozytywny krok naprzód i dowód autentycznego zaangażowania wszystkich stron w dialog, aby zapewnić rozwiązanie korzystne dla naszych obywateli i naszego kraju. Z niecierpliwością oczekuję na rozpoczęcie formalnych rozmów w poniedziałek” – dodał minister Chambers.

Związkowcy i opozycja punktują jednak opieszałość rządu, bo o ile obóz rządzący podkreśla gotowość do dialogu, o tyle strona społeczna oraz opozycja wskazują, że do obecnego kryzysu w ogóle nie powinno dojść. Sekretarz generalny związku Fórsa Kevin Callinan ujawnił, że w bezpośredniej rozmowie z szefem rządu przedstawił twarde fakty dotyczące sytuacji materialnej pracowników sektora publicznego. „Rozmawiałem telefonicznie z taoiseachem Micheálem Martinem i uświadomiłem mu, w jak potężnym stopniu presja związana z kosztami utrzymania uderza w naszych członków. Wierzę, że teraz rząd wreszcie nas słucha. Oczywiście musimy to przetestować w praktyce w trakcie rozmów” – zaznaczył Callinan.

W podobnie ostrym tonie wypowiada się liderka Sinn Féin Mary Lou McDonald. W opinii szefowej największej partii opozycyjnej, ubiegłotygodniowy strajk był bezpośrednią konsekwencją rządowych zaniedbań i unikania odpowiedzialności. „Gdyby rząd wykonywał swoją pracę i działał konstruktywnie, nie powinniśmy byli organizować strajku w środę. Współpraca z pracownikami i ich związkami zawodowymi powinna trwać nieprzerwanie od czerwca” – skomentowała McDonald.

Liderka opozycji zwróciła uwagę na codzienne trudności, z jakimi zmagają się pracownicy sfery budżetowej, zestawiając ich żądania z twardą rzeczywistością inflacyjną: „Jestem bardzo, bardzo świadoma tego, że pracownicy sektora publicznego, tak jak wszyscy inni, naprawdę mają trudności z wiązaniem końca z końcem. Powiedzieli nam o tym bezpośrednio, gdy sami byliśmy na pikietach. Wszyscy mówili o rosnących kosztach oleju opałowego, oleju napędowego, benzyny, artykułów spożywczych i opieki nad dziećmi. Wszystkie te rzeczy uderzają w każdą pracującą osobę i każdą rodzinę”. „Rząd musi podejść do tego zagadnienia w pełni konstruktywnie. Bardzo chciałabym zobaczyć po ich stronie autentyczną wolę porozumienia, ponieważ do tej pory sprawiali wrażenie, jakby grali w cykora z pracownikami sektora publicznego” – podsumowała szefowa Sinn Féin.

Poniedziałkowe rokowania w WRC z udziałem Komitetu ds. Usług Publicznych ICTU pokażą, czy deklaracje o woli kompromisu przełożą się na konkretne zapisy finansowe. Dla rządu to próba osłony budżetu przed nadmiernym obciążeniem, a dla pracowników – walka o rekompensatę realnego spadku siły nabywczej z ostatnich pięciu lat. Rozstrzygnięcie tego sporu zdeterminuje spokój społeczny w państwie na najbliższe lata.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Fot. Dzięki uprzejmości RTE