Rzeka czy rurociąg. Shannon przeciwko planom zasilenia Dublina

Wiosenne słońce nad rzeka Shannon oświetliło scenę, która coraz częściej staje się symbolem napięć między centrum a peryferiami. W Parteen Basin w hrabstwie Clare zgromadziło się kilkadziesiąt osób i około 50 łodzi, by zaprotestować przeciwko planowanej inwestycji wodnej, którą uczestnicy określają jako „przekłamaną” odpowiedź rządu na potrzeby stolicy. Projekt zakłada budowę rurociągu transportującego wodę z regionu Shannon do Dublin, więc przedsięwzięcia, którego koszt szacowany jest na 10 miliardów euro.

Plan przewiduje budowę rurociągu o długości 170 kilometrów, zdolnego do przesyłu 330 milionów litrów wody dziennie do zbiornika Peamount. Według Uisce Éireann inwestycja ma kluczowe znaczenie dla rozwoju budownictwa mieszkaniowego w Dublinie i jego okolicach, gdzie presja demograficzna i chroniczne niedobory infrastrukturalne coraz wyraźniej ograniczają tempo rozwoju.

Krytycy projektu widzą jednak w tej logice głębszy problem strukturalny i Christopher O’Meara reprezentujący środowisko lokalnych wędkarzy z Lough Derg wskazuje na nierównowagę wpisaną, przynajmniej jego zdaniem, w założenia polityki rozwoju. W jego ocenie Narodowy Plan Rozwoju koncentruje zasoby na wschodnim wybrzeżu, marginalizując potrzeby regionów zachodnich i południowo-zachodnich. Argument o konieczności wspierania rynku mieszkaniowego w stolicy spotyka się tu z kontrargumentem równie prostym, a mówi się, że deficyt mieszkań nie jest wyłączną domeną Dublina.

Wątpliwości nie ograniczają się do kwestii redystrybucji zasobów i wśród protestujących powracają pytania o wpływ inwestycji na środowisko naturalne oraz lokalną gospodarkę. Zwraca się też uwagę na stan infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w regionie Shannon, gdzie, jak podnoszą uczestnicy protestu, niemal 35 oczyszczalni ścieków wymaga modernizacji. W tym kontekście transfer wody na wschód jawi się jako decyzja odwracająca priorytety inwestycyjne.

Z dokumentów złożonych w An Coimisiún Pleanála wynika, że rurociąg ma również zmniejszyć zależność Dublina od rzeki Liffey, z której obecnie pochodzi około 85 procent zaopatrzenia wodnego regionu. Dla władz to argument o charakterze strategicznym oraz dywersyfikacja źródeł wody w obliczu rosnącej populacji i zmieniającego się klimatu.

Jednak dla części lokalnych liderów projekt pozostaje przykładem inwestycji, której skala wyprzedza sens ekonomiczny. O’Meara przypomina, że gdy propozycja została przedstawiona po raz pierwszy, co miało miejsce w 2018 roku, jej koszt szacowano na 1,3 miliarda euro. Dzisiejsze wyliczenia są wielokrotnie wyższe, a jednocześnie projekt może okazać się przestarzały jeszcze przed ukończeniem, planowanym na połowę następnej dekady. Podobne zastrzeżenia formułuje James Ryan z Sinn Féin, który wskazuje na niedostateczny zakres badań dotyczących wpływu inwestycji na system rzeczny. W jego ocenie brak jednoznacznych odpowiedzi na pytania o przepływy wody, odporność rzeki na susze czy potencjalne konsekwencje dla lokalnych ekosystemów podważa zasadność kontynuowania projektu na obecnym etapie.

Protest nad Shannon nie jest więc jedynie sprzeciwem wobec jednej inwestycji. To manifest szerszego niepokoju o kierunek, w jakim zmierza polityka infrastrukturalna państwa i o cenę, jaką za rozwój metropolii mogą zapłacić regiony pozostające poza jej bezpośrednim zasięgiem.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Fot. CC BY-SA 2.0 Philip Halling