Otwarty bunt w korpusie oficerskim. Wyzysk za kulisami szczytu w Dublinie i pozorne obietnice ministerstwa

Irlandzki system obronny znalazł się w stanie głębokiego kryzysu wizerunkowego i instytucjonalnego. W czasie gdy stolica państwa staje się centrum europejskiej dyplomacji, a siły porządkowe prowadzą bezprecedensową Operację Fianna mającą zagwarantować bezpieczeństwo głowom państw z całego kontynentu, w samych strukturach dowódczych doszło do otwartego sprzeciwu.

Reprezentujące 1300 wojskowych Stowarzyszenie Oficerów (RACO), kategorycznie odrzuciło najnowszą propozycję Departamentu Obrony w sprawie dodatków za nadgodziny i całodobową służbę. Wywołało to bezpośrednią konfrontację z minister obrony Helen McEntee, której zarzuca się cyniczne wykorzystywanie faktu, że żołnierze mają ustawowy zakaz strajku. Eskalację konfliktu przypieczętowało oświadczenie resortu obrony, w którym ogłoszono pomyślne wynegocjowanie stawek za dyżury nocne oraz 24-godzinne służby ochronne, ale wyłącznie do stopnia komendanta. Departament postawił sztywną granicę, argumentując, że podpułkownicy i pułkownicy – wzorem wyższych rangą funkcjonariuszy An Gharda Síochána oraz wyższych urzędników służby cywilnej, nie są uprawnieni do odbierania dodatkowego wynagrodzenia.

Reakcja przedstawicieli korpusu oficerskiego była natychmiastowa i pozbawiona dyplomatycznych niuansów. Sekretarz generalny RACO podpułkownik Conor King nazwał powoływanie się na analogie z policją porównaniem „fałszywym i nieszczerym”. Zwrócił uwagę na bezsporny fakt, że starsi oficerowie są odgórnie wpisywani w grafiki 24-godzinnych dyżurów bojowych i ciągłej gotowości operacyjnej, podczas gdy ich odpowiednicy w innych służbach funkcjonują w zupełnie odmiennym reżimie pracy.

Dotychczasowy system tworzył jaskrawą niesprawiedliwość finansową na samym froncie działań. Młodsi oficerowie oraz szeregowi za dobę służby w ramach Security Duty Allowance (SDA) otrzymują kwotę 68 euro. Tymczasem dowodzący nimi wyżsi rangą dowódcy, pracujący w tych samych warunkach i ponoszący pełną odpowiedzialność za powodzenie misji oraz ludzkie życie, nie uzyskują z tego tytułu żadnej rekompensaty. Podpułkownik King podkreślił, że ryzyko, poziom zagrożenia oraz obciążenie czasowe nie maleją wraz z awansem na wyższy stopień, a wręcz odwrotnie – to na starszych oficerach spoczywa ciężar podejmowania kluczowych decyzji pod ogromną presją czasu.

Niezadowolenie w wojsku osiągnęło apogeum w momencie ostrego sprawdzianu operacyjnego. Trwająca od środy do sobotniego południa ciągła akcja zabezpieczenia wizyty europejskich przywódców wymusiła na wojsku pracę bez jakichkolwiek planowanych przerw. Związkowcy nie kryją oburzenia, porównując traktowanie armii do postawy rządu wobec policjantów. Podczas gdy oficerowie Gardy wywalczyli gratyfikacje za nadgodziny pod groźbą protestów, wojskowym – pozbawionym prawa do akcji strajkowej – narzuca się darmową służbę.

Prezes RACO podpułkownik Martin Ryan uderzył bezpośrednio w narrację sukcesu budowaną przez resort obrony. Wskazał, że państwo próbuje kreować wizerunek nowoczesnego i gotowego na każde zagrożenie, podczas gdy realna struktura bezpieczeństwa opiera się na jawnej eksploatacji kadry. Przykładem są patrole morskie i powietrzne, których ciągłość zależy od starszych oficerów pilotów dowodzących maszynami – ludziom, którym od lat odmawia się należytego wynagrodzenia za nadliczbowe godziny w powietrzu. Ryan określił tę praktykę mianem brutalnej „obrony za bezcen”.

Konflikt na linii RACO–Departament Obrony stawia w trudnym świetle samą minister wojny Helen McEntee. Jeszcze podczas niedawnej dorocznej konferencji stowarzyszenia zapewniała ona delegatów o pełnym uznaniu dla trudów służby, oraz o woli stworzenia mechanizmów sprawiedliwego wynagradzania i nagradzania wyższych rang. Działania resortu po złożeniu oferty pokazały jednak, że za deklaracjami politycznymi nie poszły realne decyzje budżetowe, co skłoniło oficjalnych przedstawicieli armii do oskarżenia rządu o próbę zmuszania ich członków do darmowej pracy.

Stanowisko zajmowane przez władze w Dublinie stoi ponadto w sprzeczności z międzynarodowym prawem pracy. Wyrok Europejskiego Komitetu Praw Społecznych jednoznacznie wykazał, że Irlandia dopuściła się naruszenia Europejskiej Karty Społecznej. Organ ten jednoznacznie orzekł, że brak odpowiedniej rekompensaty finansowej lub czasowej za pracę członków Sił Zbrojnych w niedziele, święta oraz w trybie nadgodzin, stanowi jawne pogwałcenie przyjętych zobowiązań.

Wystąpienie RACO i twarde żądanie wycofania się z wykluczania podpułkowników z systemu płatnych nadgodzin, bądź natychmiastowego zaprzestania wyznaczania im nieopłacanych, całodobowych dyżurów oznacza, że kryzys w irlandzkim wojsku przestał być jedynie sporem płacowym. Stał się poważnym testem dla wiarygodności państwa, które wymaga od swoich oficerskich kadr pełnego profesjonalizmu, oferując w zamian systemowe ignorowanie ich podstawowych praw pracowniczych.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Fot. X – Helen McEntee