Odczarować stereotypy? Migranci to mieszkańcy miast i zamożniejszych dzielnic

Dyskusja wokół procesów migracyjnych bardzo często ulega uproszczeniom, uderzając w tony emocjonalne i powielając schematy, które nie znajdują potwierdzenia w twardych danych statystycznych.

Powszechne wyobrażenie o osobach przybywających do nowego kraju nierzadko wiąże się ze skojarzeniami o osiedlaniu się na peryferiach czy trafianiu do rejonów dotkniętych marginalizacją społeczną. Najnowsze opracowanie przygotowane przez renomowany Instytut Badań Gospodarczych i Społecznych (Economic and Social Research Institute – ESRI) rzuca jednak całkowicie nowe światło na ten temat. Zgromadzone materiały dobitnie pokazują, że obraz współczesnego imigranta jest diametralnie inny, bo to najczęściej człowiek zorientowany na życie w centrum metropolii, osiedlający się w rejonach zamożnych i silnie związany z prywatnym rynkiem najmu.

Z raportu ESRI wyłania się jednoznaczny profil osiedleńczy. Aż czterech na pięciu migrantów (78%) wybiera jako swoje miejsce do życia obszary miejskie, z czego zdecydowana większość (43%) funkcjonuje bezpośrednio w dużych miastach. Zjawisko to staje się jeszcze wyraźniejsze, gdy przyjrzymy się strukturze dochodowej i statusowi majątkowemu poszczególnych rejonów. Odsetek obcokrajowców żyjących w dostatniejszych częściach kraju okazuje się zauważalnie wyższy niż w strefach borykających się z problemami socjalnymi.

Doskonałym przykładem są obwody głosowania zaklasyfikowane jako „bardzo zamożne”, w których imigranci stanowią aż 36% ogółu mieszkańców. Dla porównania, na obszarach określanych w statystykach jako „skrajnie ubogie”, udział tej grupy spada do zaledwie 9%.

Geografia zamieszkania w samych metropoliach wskazuje na wyraźny pociąg do ścisłych centrów oraz nowocześniejszych obrzeży. Przykładowo w Dublinie migranci skupiają się przede wszystkim w sercu stolicy oraz na jej zewnętrznych rubieżach, podczas gdy pas odległy od centrum o 2 do 4 kilometrów charakteryzuje się odczuwalnie niższym wskaźnikiem ich obecności. Wynika to w dużej mierze z charakteru lokalnego rynku nieruchomości. Z opracowania jasno wynika, że przybysze z zagranicy zdecydowanie chętniej wybierają rejony, w których dominują prywatne domy i mieszkania na wynajem, omijając strefy z przewagą lokali własnościowych czy zasobów komunalnych. Jako że najem w centralnych i bogatszych punktach miast wiąże się z wysokimi kosztami, obecność tam wymaga stabilności finansowej oraz odpowiednich dochodów.

Struktura pochodzenia geograficznego w oczywisty sposób różnicuje nawyki mieszkaniowe. Osoby urodzone w Wielkiej Brytanii czy Stanach Zjednoczonych znacznie częściej decydują się na życie na spokojniejszych obszarach wiejskich. Z kolei przybysze z zachodniej części Unii Europejskiej oraz państw spoza wspólnoty zdecydowanie preferują tkankę miejską. Odrębny wzorzec prezentują mieszkańcy pochodzący z krajów wschodniej części UE, którzy stosunkowo najczęściej osiadają w miejscowościach podmiejskich lub mniejszych miastach satelickich. Ogółem w strefach podmiejskich żyje około 15% badanych, a w niezależnych ośrodkach poza metropoliami – 20%.

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z zestawienia danych ze spisu powszechnego z 2016 roku oraz nowszych pomiarów z roku 2022 jest fakt, że ogólny poziom segregacji przestrzennej migrantów pozostaje niski i nie uległ zmianie na przestrzeni lat. Nie tworzą się odizolowane enklawy, choć poziom integracji przestrzennej różni się w zależności od nacji. Wyższy od średniej poziom skupiania się w konkretnych punktach wykazują grupy spoza Unii Europejskiej oraz z państw nieanglojęzycznych, podczas gdy migranci z Polski, Wielkiej Brytanii czy USA są rozproszeni w sposób zbliżony do rodzimej populacji.

Eksperci wskazują równocześnie na praktyczne rozwiązania sprzyjające płynnemu włączaniu nowych mieszkańców do społeczności. Za wzorcową praktykę uznano powoływanie przy lokalnych samorządach specjalnych zespołów ds. integracji (LAIT), które wspierają procesy adaptacyjne uchodźców i migrantów. Osoby zawodowo związane z sektorem integracji zwracają uwagę na potrzebę ciągłego podnoszenia kwalifikacji kadr, w tym odpowiedniego szkolenia kierowników ośrodków IPAS, a także zapewnienia powszechnego dostępu do kursów języka angielskiego, szczególnie na obszarach wiejskich. Raport ESRI udowadnia jakoby, że do tematu migracji należy podchodzić bez utartych schematów, opierając wnioski na faktycznej dynamice rynkowej i społecznej.

*

Niestety z badaniem i wnioskami ERSI nie mogę się zgodzić, a wystarczy posłużyć się opracowaniami antropologów. Już dawno udowodnili, że integracja międzykontynentalna nie istnieje. Przybysze z innych części świata, ale tych określanych mianem innego kontynentu, niezwykle rzadko integrują się z mieszkańcami państw przyjmujących. Tworzą własne enklawy, próbują żyć wg znanych im zasad, a te z państw przybycia, traktują jak niechciany dodatek do ich nowego miejsca zamieszkania. Tym samym uznaję, że ERSI wyciągnęło własne wnioski, które chyba mają wpływać na ocenę migrantów własnej, bo irlandzkie opinii publicznej, całkowicie ignorując badania specjalistów, które dostępne są w dziesiątkach opracowań.

Tak na marginesie, niejeden antropolog doktoryzował się w zakresie – mieszania kultur, a i niejeden otrzymał za swoją działalność profesurę, więc bardziej skłaniam się do ich racji, niż statystyków z ESRI.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Fot. CC Ian S