Na drodze do zjednoczenia. Irlandia rozpoczyna analizę fundamentalnych zmian konstytucyjnych

Kwestia przeszłości, obecnego kształtu oraz przyszłej struktury politycznej wyspy wkracza w zupełnie nowy, sformalizowany etap badawczy. Władze w Dublinie podejmują bezprecedensowy krok, decydując się na dogłębny przegląd zapisów ustrojowych pod kątem ewentualnych przekształceń państwowych.

Premier Micheál Martin zapowiedział powołanie specjalnego zespołu ekspertów, którego zadaniem będzie szczegółowe przeanalizowanie wyzwań prawnych, społecznych oraz gospodarczych związanych z potencjalnym zjednoczeniem kraju. Całe przedsięwzięcie, funkcjonujące pod nazwą Inicjatywy Studiów nad Przyszłością, zostanie umiejscowione bezpośrednio przy Departamencie Premiera, co podkreśla wysoką rangę oraz państwowy wymiar realizowanego projektu.

Nowo powoływany organ nie ma na celu arbitralnego narzucania jednego scenariusza politycznego ani tworzenia odłogowych rekomendacji dla bieżącej debaty partyjnej. Jego głównym zadaniem staje się zgromadzenie, zestawienie i chłodna analiza niezależnych opracowań, a dotyczących trzech potencjalnych ścieżek rozwoju wyspy. Zespół przyjrzy się wariantowi utworzenia jednolitego państwa obejmującego trzydzieści dwa hrabstwa, modelowi łączącemu całe terytorium przy jednoczesnym zachowaniu zdecentralizowanego rządu w Irlandii Północnej, a także scenariuszowi utrzymania obecnego status quo.

Twórcy inicjatywy jednoznacznie wskazują, że proces pozbawiony wszechstronnej analizy różnorodnych opcji nie miałby szans na uzyskanie powszechnego mandatu społecznego i legitymizacji.

Kluczowym założeniem całego przedsięwzięcia jest stworzenie przestrzeni do dyskusji o niespotykanym dotąd stopniu. Rządzący dążą do uniknięcia błędów z poprzedniego stulecia, gdy inicjatywy polityczne często sprowadzały się do jednostronnych ustaleń, potęgując podziały społeczne i utrwalając dawne antywspólnotowe uprzedzenia. W związku z tym do składania oficjalnych wniosków oraz przedstawiania własnych stanowisk, zaproszone zostaną wszystkie siły polityczne oraz organizacje pozarządowe. Jednocześnie podkreślono, że nowe prace analityczne w żaden sposób nie naruszają ani nie zastępują dotychczasowych zobowiązań wynikających z Porozumienia Wielkopiątkowego, które pozostaje nienaruszalnym fundamentem relacji między Północą a Południem oraz z Wielką Brytanią.

Na czele Inicjatywy Studiów nad Przyszłością stanie osoba o bezdyskusyjnym autorytecie i bogatym doświadczeniu w dziedzinie prawa konstytucyjnego, nawykła do nadzorowania skomplikowanych raportów.

W skład grona eksperckiego wejdzie również co najmniej pięciu specjalistów wyróżniających się pełną niezależnością polityczną oraz rzetelnością badawczą, a wsparcie logistyczne zapewni dedykowany sekretariat rządowy. Analizy zespołu skoncentrowane będą na sześciu kluczowych filarach funkcjonowania państwa. Zalicza się do nich bezpośrednie przekształcenia prawno-konstytucyjne, kwestie gospodarcze, system ochrony zdrowia, szkolnictwo, sprawy bezpieczeństwa oraz niezwykle wrażliwą sferę symboli narodowych i tożsamości kulturowej. Wyniki tych prac mają posłużyć, jako merytoryczna baza dla nadchodzących decydujących debat o przyszłym kształcie całej wyspy.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Ainars Djatlevskis on Unsplash