Kolejne trumny w Tuam odsłaniają mroczną prawdę o zapomnianych dzieciach

Ziemia w Tuam, przez lata skrywająca jedną z najboleśniejszych tajemnic w historii Irlandii, przemówiła po raz kolejny, wydobywając na światło dzienne dowody na tragedię, której skala wciąż wymyka się pojmowaniu.

W toku prowadzonych prac archeologicznych odnaleziono szczątki kolejnych 36 niemowląt, co podniosło tragiczną liczbę wydobytych ofiar do 69. To jednak dopiero wierzchołek góry lodowej, biorąc pod uwagę ustalenia historyczki Catherine Corless, która ponad dekadę temu wskazała na brak dokumentacji pochówku dla niemal 800 dzieci zmarłych w dawnym Domu Matki i Dziecka.

Dziś te liczby przestają być statystyką, a stają się namacalnym dowodem na systemowe odczłowieczenie najsłabszych istot, których jedynym grzechem było przyjście na świat w murach prowadzonej przez zakonnice placówki.

Najnowsze ustalenia Biura Dyrektora Autoryzowanej Interwencji (ODAIT) malują obraz pochówków, które choć odbywały się w trumnach, dalekie były od godnego pożegnania. Szczątki spoczywały w białych, skromnych trumnach z charakterystycznymi okuciami, które przez lata uległy niemal całkowitemu rozkładowi. Porażającym szczegółem jest fakt, że w niektórych przypadkach w jednej trumnie składano ciała dwojga lub trojga dzieci – brutalna oszczędność miejsca, która nawet po śmierci odmawiała tym dzieciom indywidualności.

Miejsce to, określane w starych dokumentach mianem „cmentarza”, nie posiadało żadnych oznaczeń powierzchniowych. Przez dziesięciolecia ludzie chodzili nad masowym grobem, nieświadomi, że pod ich stopami, na szerokości ponad trzech metrów, spoczywają ofiary instytucjonalnego zapomnienia.

Najbardziej wstrząsającym elementem raportu jest jednak odkrycie dotyczące profanacji tego miejsca w czasach nowożytnych.

Dowody archeologiczne jasno wskazują, że po 1977 roku teren ten został drastycznie naruszony przy użyciu ciężkiego sprzętu budowlanego. Ślady zębatej łyżki koparki na bokach i dnie obiektu świadczą o tym, że bezbronne szczątki zostały przemieszane, a następnie bezdusznie zasypane piaskiem, żwirem i gruzem budowlanym.

To odkrycie rzuca nowe, mroczne światło na losy tego terenu – dzieci z Tuam zostały nie tylko porzucone za życia i zapomniane po śmierci, ale ich spoczynek został fizycznie zbezczeszczony w imię prac gruntowych, które miały ostatecznie wymazać ślady ich istnienia.

Obecnie trwa wyścig z czasem, by przywrócić tym dzieciom ich imiona i nazwiska. Program identyfikacji DNA nabiera tempa, a do Forensic Science Ireland trafiły już 33 próbki od rodzin, które od lat żyją w zawieszeniu, szukając prawdy o swoich bliskich. Zespół badawczy planuje rozszerzyć poszukiwania genetyczne na Wielką Brytanię i USA, mając nadzieję, że nowoczesna nauka zdoła naprawić to, co zniszczyła przeszłość.

Każde wydobyte szczątki, każda odnaleziona próbka DNA to krok w stronę sprawiedliwości, która choć spóźniona o pokolenia, jest jedynym sposobem na domknięcie tej tragicznej karty historii. Ziemia w Tuam nie przestała jeszcze oddawać swoich tajemnic, a każdy kolejny metr odkrytego gruntu jest niemym krzykiem o pamięć, której tym dzieciom odmawiano przez zbyt długo.

Bogdan Feręc

Źr. RTE

Fot. Biura Dyrektora Autoryzowanej Interwencji