Jak liczyć miliardy i udawać biedę, czyli państwowa kasa jest pełna

Jest w tym kraju pewna stara, dobra tradycja i kiedy rząd mówi, że trzeba oszczędzać, portfel państwa właśnie pęka w szwach. Gdy słyszymy o powtarzanych od kilku miesięcy „trudnych decyzjach”, „odpowiedzialności fiskalnej” i „braku pieniędzy”, w tle cicho brzęczą… dziesiątki miliardów euro. Brzęczą tak głośno, że aż dziwne, iż nikt w ministerstwach nie dostaje od tego migreny.

Weźmy taki podatek od osób prawnych, który dał w ubiegłym roku państwu niemal 33 mld euro, a to wzrost o ponad 17 procent rok do roku. To nie jest drobna korekta, to jest skok na poziomie marzeń większości krajów Unii Europejskiej i zanim ktoś machnie ręką, że „to Apple”, warto podkreślić, że nie. Te 32,9 mld euro to kwota bez legendarnego już podatku od Apple, który Europejski Trybunał Sprawiedliwości dorzucił osobno w kwoce 10,9 mld euro, a zapłacone w tym roku i kolejne 1,7 mld euro w następnym.

Grudzień pod względem wpływów fiskalnych był rekordowy, dając kolejne 3,6 mld euro z CIT, miliard więcej niż rok wcześniej. Rok zamknięty jak sen księgowego – twardy, konkretny i zielony, a ta hossa, przynajmniej według niezależnych analityków nie zamierza się skończyć przed 2030 rokiem. Międzynarodowe korporacje przechodzą na 15-procentową stawkę i, ku zdumieniu sceptyków, pieniądze wcale nie uciekają. Wręcz przeciwnie – przychodzą całymi stadami.

Całkowite dochody podatkowe państwa równają się 107,4 mld euro, co daje wzrost o niemal 9 procent rok do roku – bez Apple’a. Podatek dochodowy od osób fizycznych też trzyma się nieźle: 36,6 mld euro w skali roku, o 1,5 mld więcej niż wcześniej. Wzrost płac okazał się silniejszy niż lekkie drgnięcia bezrobocia, czyli rynek pracy robi swoje, a fiskus skrupulatnie liczy wpływy.

I teraz najlepsze, bo w 2026 roku ma być jeszcze lepiej, gdyż nowy minister finansów Simon Harris postanowił nie indeksować progów podatkowych ani ulg, a to oznacza, że prawie 100 tysięcy gospodarstw domowych zapłaci wyższy podatek. Około 23 tysiące osób, które dotąd nie płaciły nic, zaczną płacić, a kolejne 76,4 tysiąca wskoczy na wyższą stawkę. Inflacja robi swoje, państwo nie rusza progów i nagle „wszyscy się dokładamy”. Klasyka gatunku.

VAT dorzuca swoje 22,9 mld euro, podatki od środków transportu stabilne, a na koniec roku – nadwyżka budżetowa to 7,1 mld euro, natomiast po odjęciu efektu Apple oraz księgowych cudów 3,8 mld euro czystej nadwyżki podstawowej. Poprawa o 2 mld euro w porównaniu z rokiem poprzednim. W wielu krajach UE to byłby powód do tygodniowej fiesty, konferencji prasowych i flag na budynkach ministerstw. U nas? Cisza albo opowieść o tym, że „trzeba uważać”.

Wydatki oczywiście też są imponujące: 126,2 mld euro w skali roku, z tego 109,4 mld euro to wydatki uchwalone, rosnące o 5,5 procent. Do tego 16,9 mld euro wydatków niepodlegających głosowaniu, w tym 2 mld euro wrzucone do długoterminowego funduszu oszczędnościowego oraz pieniądze na ESB i Uisce Éireann. Pieniądze płyną szerokim strumieniem, choć przeciętny obywatel ma czasem wrażenie, że gdzieś po drodze wyparowują. I tu dochodzimy do sedna. Ten wynik jest obiektywnie znakomity i przynajmniej na tle Unii Europejskiej Irlandia gra w innej lidze, z innym budżetem i inną skalą problemów. Mało który kraj potrafi jednocześnie notować miliardowe nadwyżki, rekordowe wpływy z CIT i wciąż przekonywać obywateli, że „muszą zacisnąć pasa”.

To już nie jest nawet kreatywna księgowość, to jest sztuka narracji na wysokim poziomie, a w tej dziedzinie rząd najwyraźniej też inwestuje bardzo skutecznie, lecz w siebie.

Bogdan Feręc

Źr. Independent

Photo by Anthony DELANOIX on Unsplash